Biomolekulak: Ura, Gluzidoak, Lipidoak eta Proteinak

Uraren Propietateak eta Funtzioak

Uraren Propietateak

• Molekula arteko kohesio indar handia (hidrogeno-loturei esker konprimaezina da ura, horri esker igotzen da izerdi gordina).
• Gainazal-tentsio handia.
• Bero espezifiko handia (hidrogeno-lotura asko eten behar dira; horregatik, uraren tenperatura igotzeko, beste substantzia batzuetan tenperatura bera lortzeko baino askoz gehiago berotu behar da ura).
• Lurruntze-bero handia (energia handia behar da hidrogeno-zubiak eteteko).
• Likido egoeran dentsitate handiagoa.
• Disoluzio-ahalmen handia.

Uraren Funtzioak

• Disolbatzaile eta garraioa (uretan gertatzen dira ia erreakzio biologiko guztiak, eta uraren bidez garraiatzen dira substantziak).
• Biokimikoa.
• Egiturazkoa (presioa).
• Indargetze mekanikoa (artikulazioetan).
• Termorregulazio funtzioa (animaliek izerditzen direnean ura kanporatzen dute, eta ur horrek lurruntzean gorputzeko beroa hartzen duenez, gorputza hozten da).

Gluzidoak: Egitura eta Funtzioak

Disakarido Garrantzitsuenak

• Maltosa: α-glukopiranosil(1→4)α-glukopiranosa (glukogenoan eta almidoian aurkitzen da).
• Zelobiosa: β-glukopiranosil(1→4)β-glukopiranosa (zelulosan aurkitzen da).
• Laktosa: β-galaktopiranosil(1→4)α-glukopiranosa.
• Sakarosa: α-glukopiranosil(1→2)β-fruktofuranosidoa (ez da erreduktorea).

Gluzidoen Funtzioak

• Energia (glukosa da erregai unibertsala).
• Egiturazkoa (artropodoetan, adibidez).
• Mintz-gainazalari espezifikotasuna ematea (glukoproteinen mintzetan).

Lipidoak: Propietateak, Taldeak eta Funtzioak

Gantz Azidoen Propietateak

• Fusio-puntua: Katearen luzeraren eta asegabetasun-mailaren araberakoa (asegabeak likidoak dira, aseak solidoak).
• Disolbagarritasuna: Bi zati ditu: zati hidrofiloa (karboxilo taldea) eta zati hidrofoboa (hidrokarburo katea). Portaera anfipatikoa dute; zenbat eta luzeagoa izan, orduan eta disolbaezinagoa.

Lipido Konplexuen Talde Nagusiak

• Fosfoglizeridoak (gantza, glizerina, fosfatoa, aminoalkohola).
• Fosfoesfingolipidoak (fosfoglizeridoen antzekoak, baina esfingosina dute glizerinaren ordez).
• Glukoesfingolipidoak (gantza, esfingosina, gluzidoa).

Lipidoen Funtzioak

• Energia-gordekin izatea (triglizeridoek).
• Egiturazkoa (fosfolipidoak, glukolipidoak, kolesterola).
• Babeslea (kolpeetatik babestu, egiturak estali).
• Biokatalizatzaile izatea (bitamina asko entzimen laguntzaileak dira).
• Mezulari kimikoa izatea (hormonak).
• Garraiatzailea izatea (lipido apolarrak garraiatu).

Proteinak: Propietateak eta Funtzioak

Proteinen Propietateak

• Disolbagarritasuna: Uretan disolbagarriak izatea erradikal polarrak dauzkaten aminoazidoen proportzio handia izateari zor zaio. pHak eragin zuzena du, ionizazio-maila aldatuz, dispertsio koloidalak sortuz.
• Desnaturalizazioa: Egitura tertziarioa edo kuaternarioa galtzea edo deuseztatzea da, loturak haustearen ondorioz. Proteina bat desnaturalizatzean, molekula proteinikoak elkartu, proteina-agregatu handiak sortu eta horiek hauspeatu egiten dira. Proteina desnaturalizatuek ezin dituzte zenbait funtzio bete. Baldintza normaletara itzuliz gero, birnaturalizazioa gerta daiteke.
• Ahalmen Indargetzailea: Aminoazidoez eratuta daudenez, portaera anfoteroa dute. pH aldaketak neutralizatu eta tanpoi-disoluzioak eratzen dituzte.

Proteinen Funtzioak

• Egiturazkoa: Zelula-mintzetan proteinak ugariak dira; ehun histologikoetan ere funtsezkoak dira.
• Garraioa: Arnas-pigmentuek oxigenoa garraiatzen dute, lipoproteinek lipidoak.
• Entzimatikoa: Entzimak proteina biokatalizatzaileak dira, prozesu biologikoak eta biokimikoak kontrolatzen dituztenak.
• Babeslea: Immunoglobulinek betetzen dute funtzio hau.