Bioloxía Fundamental: Evolución, Nutrición e Fisioloxía Vexetal e Animal

Teoría Sintética da Evolución (Neodarwinismo)

• A unidade evolutiva é a poboación e non o individuo illado.
• As condicións ambientais favorecen que os fenotipos mellor adaptados deixen maior descendencia e, por tanto, prevalezan as súas frecuencias xénicas.
• O proceso evolutivo de transformación dunha especie noutra prodúcese dunha forma gradual.

Bioloxía Vexetal: Nutrición, Relación e Reprodución

A Nutrición nos Briofitos

Absorben os nutrientes directamente do medio posto que carecen de raíces, por difusión simple, e necesitan dispoñer dunha gran superficie de absorción e vivir en sitios húmidos.

A Nutrición nos Cormófitos

Pódese esquematizar así:

1. Absorción: Absorción da auga e dos sales minerais pola raíz.
2. Transporte de zume bruto: Desde a raíz ata as follas polos vasos leñosos. Débese a tres fenómenos:
   • A transpiración (perda de vapor de auga polos estomas das follas e polos talos debido á enerxía solar).
   • A forza de cohesión das moléculas de auga.
   • A presión radicular.
3. Intercambio de gases ($ ext{CO}_2$ e $ ext{O}_2$): Captanse polos estomas, lenticelas e pelos absorbentes.
4. Transporte de zume elaborado: Denomínase translocación e efectúase a través do floema.

A auga é absorbida por unha diferenza de concentración na raíz que se denomina presión radical, e que é suficiente para que a auga ascenda polo talo.

Os sales minerais penetran na raíz por transporte activo.

Eliminación de Produtos de Excreción

• Excreción: Cando se expulsan substancias que non poden ser utilizadas polas plantas e que estorban.
• Secreción: É a expulsión de substancias que son útiles para as plantas.

Funcións de Relación nas Plantas

A regulación das actividades fisiolóxicas dunha planta depende de factores internos (como as hormonas vexetais ou fitohormonas) e externos (como a duración do día e a noite).

Fitohormonas

Substancias que en baixas concentracións promoven, inhiben ou modifican o desenvolvemento das plantas. Exemplos:

• Auxinas
• Xiberelinas
• Citoquininas
• Ácido abscísico
• Etileno

Tropismos

Son movementos de crecemento permanente de organismos ou órganos fixos que implican a curvatura das plantas como resposta a un estímulo externo unilateral. Son respostas irreversibles e lentas.

• Positivo: Cando é de achegamento ao estímulo.
• Negativo: Cando é de afastamento do estímulo.

Tipos de Tropismos

Fototropismo

Resposta da planta a unha variación da luz.

Hidrotropismo

Resposta da planta a un estímulo cuxa orixe é a auga.

Tigmotropismo

Resposta a estímulos que proveñen do tacto.

Quimiotropismo

Resposta da planta á presenza de substancias químicas.

Gravitropismo

Resposta a estímulos de orixe gravitacional.

As Nastias

Son movementos das plantas cuxa resposta non vén determinada pola dirección do estímulo, senón pola constitución dos órganos que reaccionan.

Fotonastias e Termonastias

Son respostas propias das estruturas florais ante estímulos de luz e calor.

Tigmonastias

Son movementos producidos por estímulos de rozadura nas follas dalgunhas plantas.

Función de Reprodución nas Plantas

Existen dous tipos:

• Asexual ou vexetativa: Implica só a un proxenitor; non existe fusión de gametos.
• Sexual ou xenerativa: Interveñen dous individuos, cada un dos cales achega un gameto. Os lugares onde se forman os gametos son os gametanxios (femininos: oogonios; masculinos: espermatogonios).

Reprodución en Plantas con Sementes (Anxiospermas)

Nas anxiospermas, a función reprodutora encóntrase na flor, que ten pezas fértiles (androceo e xineceo) e estériles (sépalos e pétalos).

Polinización

É o proceso polo que os grans de pole se trasladan desde os sacos polínicos ata os estigmas que conteñen as oosferas.

Fecundación

Cando o gran de pole alcanzou o estigma, comeza a xerminar. Despois diferéncianse dous gametos masculinos que baixan polo tubo polínico ata chegar á oosfera, onde se produce a fecundación.

Despois da fecundación, fórmase a semente, e o ovario xermina ata converterse en froito.

O Froito e a Dispersión

O froito é un órgano vexetal que, tras diversos procesos de desenvolvemento e de transformación, encerra sementes que se dispersan de forma illada ou asociadas a el.

Tipos de Dispersión dos Froitos

• Dispersión autocora: Por autodispersión; as sementes saen disparadas en varias direccións.
• Dispersión hidrocora: Por medio da auga.
• Dispersión anemocora: Por medio do vento.
• Dispersión zoocora: Por medio de animais.

Bioloxía Animal: Nutrición e Intercambio de Gases

Nutrición nos Animais

Os animais contan con:

• Medio interno para transportar as substancias polo organismo.
• Superficies de intercambio de substancias entre o medio interno e o medio externo (absorción dixestiva, respiratoria e excretora).

Proceso de Nutrición

1. Inxestión: Captación dos alimentos do medio externo.
2. Dixestión:
   • Nos organismos pluricelulares sinxelos, os alimentos incorpóranse directamente á célula.
   • Nos complexos, deben sufrir un tratamento previo (mecánico e químico) que os converta en moléculas máis sinxelas.
3. Circulación: Os nutrientes e o osíxeno absorbidos teñen que ser distribuídos a todas as células do organismo pluricelular.
4. Excreción: Unha vez nas células, os nutrientes metabolízanse e prodúcense substancias de refugallo non aproveitables. O sistema circulatorio transpórtaos cara a estruturas especializadas que os expulsan ao exterior.

Dixestión en Invertebrados

Pode ser:

• Intracelular (ex: poríferos).
• Extracelular (ex: anélidos).
• Mixta (ex: cnidarios e platihelmintos).
• Ou que posúan aparato dixestivo completo (ex: moluscos, artrópodos, equinodermos).

Sistemas Respiratorios e Intercambio de Gases

Difusión simple

Nos animais máis simples, o intercambio realízase directamente co medio exterior a través das membranas celulares.

Respiración cutánea

Propia de animais ligados a medios acuáticos ou a ambientes moi húmidos. Realízase a través da pel, que se mantén húmida grazas ás glándulas mucosas.

Respiración traqueal

Nos artrópodos terrestres, realízase por traqueas.

Respiración branquial

Nos animais que viven en medios acuáticos, realízase por branquias.

Respiración pulmonar

Nos animais terrestres, realízase por pulmóns.