Begiaren egitura eta ikusmenaren funtzio nagusiak

Begiaren deskribapena

Begiaren deskribapena

Begia sistema optikorik garrantzitsuena da. Begia gorputz esferikoa da, 2 cm inguruko diametroa du eta mintz zuriaz (esklerotika) estalita dago; aurrealdean, gardena den atal bat du: kornea.

Kristalinoaren aurrean iris izeneko mintza dago; horrek erregulatzen du pupilaren bidez, handiagotuz zein txikiagotuz, begia zeharkatzen duen argi kantitatea.

Dioptrio esferikotzat jo dezakegu begia. Bi ingurune banatzen ditu, 1 eta 1,33 errefrakzio-indizekoak, eta irudiaren distantzia fokala 2 cm da.

Begia osatzen duten egiturak

Objektu batetik datorren argiak hainbat egitura zeharkatzen ditu:

• Kornea
• Humore urtsu (kornearen eta kristalinoaren artean dagoen likidoa)
• Kristalinoa (lente konbergentea)
• Humore beiratsua (beste likido bat)
• Erretina (ikusmen-nerbioaren luzapenek osatzen duten egiturara iristen dena)

Argiak lehenik humore urtsu likidoa zeharkatzen du (kornearen eta kristalinoaren artean dagoena) eta ondoren kristalinoa (lente konbergentea). Ondoren humore beiratsua zeharkatzen du, eta, azkenik, erretinara iristen da; erretina ikusmen-nerbioaren luzapenek osatzen dutena.

Erretina eta hartzaile zelulak

Erretinan proiektatzen da kristalinoan osatzen den irudia. Konoak eta makilak erretinaren zelula hartzaileak dira. Modu instintiboan, begia mugitzen da irudia osatzeko orban horretan (fobea), hau da, zelulen dentsitate handiagoa duen lekura.

Erretina begiaren barnealdea estalitzen duen mintza da eta bertan eratzen da objektuen irudia. Erretinan argiarekiko sentikorrak diren konoak eta bastoiak izeneko zelula hartzaileak daude. Zelula hauek nerbio optikoari konektatuta daude eta honek garunera bidaltzen du nerbio-seinalea.

Irudiaren ezaugarriak eta transmisioa

Kristalinoak erretinan irudi erreal, txikiagoa eta alderantzizkatuta osatzen du. Ikusmen-nerbioak transmititzen du estimulua garunera, eta hark prozesatzen du irudia.

Begiko erretinan objektuen irudiak errealak, buruaz behera eta objektua baino txikiagoak izan ohi dira.

Egokitzapena eta muskulu ziliaresa

Muskulu ziliarrek inguratzen dute kristalinoa. Hauek haren erradioa eta distantzia fokala alda ditzakete, bere potentzia handituz edo txikituz. Prozesu honi egokitzapena deritzo eta gertatzen da, adibidez, objektua begitik gertu dagoenean.

Muskulu ziliarrek lasaitzen direnean, kristalinoa mehetu egiten da eta urruneko objektuak fokatzeko prestatzen da. Kontrakatzen direnean, kristalinoaren lodiera handitzen da eta hurbileko objektuak garbi ikusten dira.

Irudien formazioa

Irudien formazioa

Urruneko objektuak fokatzeko, muskulu ziliarrek lasaitu egiten dute eta kristalinoa mehetu egiten da. Hurbilagoko objektuak garbi ikusteko, muskulu ziliarrek kristalinoaren lodiera handiagotzen dute eta, ondorioz, bere konbergentzian gertatzen den aldaketari egokitzapena deritzo.

Egokitzapenak muga bat du: puntu hurbila, begitik 25 bat cm-ra dagoena; puntu hori begi normal baten ikusmen-eskala minimoa adierazten du.

Argi-izpien bideak erretinan

Argi izpiek kornea, humore urtsua, kristalinoa eta humore beiratsua zeharkatu eta erretinan proiektatzen dute irudia. Ingurune garden horiek osatzen duten multzoak lente konbergente bezala jokatzen du; begi normal erlaxatuan, izpien irudia erretinan eratzen du, objektua infinitu optikoan dagoenean.

Hau da, ingurune garden horiek—kornea, humore urtsua, kristalinoa eta humore beiratsua—lente konbergente baten funtzioa betetzen dute, eta berak erretinan irudi egonkorra osatzen du.