O Barroco Español no Século de Ouro: Arquitectura, Pintura e Escultura do Século XVII
Enviado por Chuletator online y clasificado en Arte y Humanidades
Escrito el en 
español con un tamaño de 6,35 KB
A Arquitectura Barroca en España: Crise e Ilusionismo
A arquitectura barroca en España vese marcada pola crise económica do século XVII, o que redunda en encargos máis modestos, remodelacións de obras existentes e o uso de materiais máis económicos, como o ladrillo. En contraste coa impoñente arquitectura italiana, a española aposta polo efecto ilusorio e decorativo, ocultando as estruturas con abundantes adornos (xesarías, pinturas, grandes retablos) e empregando cúpulas encamonadas (falsas cúpulas con armazón de madeira cuberto de xeso).
Fases e Estilos Arquitectónicos
Primeira Metade do Século XVII: Influencia Escurialense
Na primeira metade do século XVII, predominan influencias escurialenses con xeometría simple, fachadas rectas e decoración sobria, seguindo o modelo da igrexa de Il Gesù de Vignola. Exemplifica isto o Palacio de Santa Cruz en Madrid, obra de Juan Gómez de Mora, que, construído en ladrillo, evoca o estilo castelán e o Escorial.
O Estilo Churrigueresco e o Urbanismo
Posteriormente, a sinxeleza cede lugar a unha decoración interior máis brillante e fachadas ricamente ornamentadas con columnas salomónicas, grilandas, pilastras e molduras partidas. Esta corrente decorativa, chamada churrigueresca —nome que alude á principal familia de arquitectos deste estilo, como José Benito Churriguera (autor do retablo do Convento de Santo Estevo de Salamanca)— tamén impulsa o urbanismo, cunha tipoloxía de praza maior representada pola Praza Maior de Madrid e a de Salamanca, cadradas e flanqueadas de casas uniformes con soportais na planta baixa, salvo a destacada casa do concello.
O Barroco en Galicia
En Galicia, o poder económico da Igrexa fai que se financien numerosas reformas en mosteiros, igrexas e catedrais, como a de Santiago de Compostela, onde o barroco compostelán promove unha intensa reordenación urbana.
A Pintura do Século de Ouro Español
A alta calidade das realizacións pictóricas e literarias da España do século XVII conformou o chamado Século de Ouro español. A pintura barroca española privilexia o realismo e ten como punto de partida o tenebrismo de Caravaggio, estética que seguirán a maioría das escolas e mestres, aínda que algúns se separaran dela (Velázquez é un bo exemplo disto).
José de Ribera: Dramatismo e Contrarreforma
O valenciano José de Ribera foi seguidor nos seus inicios da pintura de Caravaggio, pero logo o seu estilo evolucionou cara ás formas barrocas en composicións de forte dramatismo e complexas estruturas. Como todos os pintores españois, púxose ao servizo das ideas da Contrarreforma, o que explica a abundancia de temas relixiosos na súa produción (Martirio de San Filipe).
Como bo barroco, Ribera exercitouse na pintura de xénero, particularmente na que representa patoloxías anatómicas, tan valorada na arte hispana; neste campo executou obras de recoñecida fama como A muller barbuda ou O patizambo. Así mesmo tamén pintou cadros de temática mitolóxica (Apolo desollando a Marsias).
A pintura barroca española destaca polo seu realismo e influencia do tenebrismo de Caravaggio, aínda que artistas como Velázquez evolucionaron cara a outras técnicas: José de Ribera mestura dramatismo e realismo en obras relixiosas e mitolóxicas como Martirio de San Filipe ou Apolo desollando a Marsias.
Outros Mestres Fundamentais
- Francisco de Zurbarán: Con estilo místico e sobrio, destaca polas súas escenas relixiosas (San Serapio) e naturezas mortas (Agnus Dei).
- Diego Velázquez: Un dos grandes mestres da historia da arte, pasa do tenebrismo inicial (O augador de Sevilla) a un estilo máis solto e luminoso en obras mestras como As Meninas e As Fiandeiras.
- Bartolomé Esteban Murillo: Cunha pintura máis idealizada e grácil, sobresae en temas relixiosos (Inmaculadas) e de xénero (Nenos comendo melón e uvas), evolucionando cara a unha maior vaporosidade.
A Escultura Barroca Española: Realismo e Imaxinería
As principais características da escultura barroca española son o realismo e a temática case exclusivamente relixiosa. O peso da Igrexa católica, a piedade popular e as confrarías potenciaron os retablos, os pasos de Semana Santa e as esculturas de vulto redondo que conforman a imaxinería relixiosa española.
A estatuaria oficial apenas existe —exemplo desta tipoloxía serían as estatuas de bronce de Felipe III na Praza Maior de Madrid e Felipe IV na Praza de Oriente—. A monarquía hispánica, como principal abandeirada da Contrarreforma, potenciou unha relixiosidade que debía manifestarse cara ao exterior, de xeito público, chegando mesmo á teatralidade.
Características Técnicas
A escultura barroca española caracterízase polo seu realismo e temática relixiosa, destacando en retablos, imaxes procesionais e pasos de Semana Santa. A talla en madeira policromada é a técnica principal, buscando dramatismo e emoción a través de detalles realistas como ollos de vidro, bágoas de resina e vestidos.
As Grandes Escolas de Escultura
- Escola Castelá
- Intensa e dramática, representada por Gregorio Fernández, autor de Cristo xacente e Ecce Homo.
- Escola Andaluza
- Máis serena e decorativa, con escultores como Juan Martínez Montañés (Cristo da Clemencia), Alonso Cano (Inmaculada de Granada) e Pedro de Mena (Magdalena penitente). Tamén destaca Juan de Mesa (Xesús do Gran Poder).
- Escola Levantina (Século XVIII)
- Centrada en Valencia e Murcia, con Francisco Salzillo como máximo expoñente. Tamén sobresae Luisa Roldán ("La Roldana"), autora de varias imaxes procesionais como a Virxe da Estrela.