Autores e obras fundamentais da literatura galega moderna: Cabanillas, Risco, Otero Pedrayo e Castelao

Ramón Cabanillas

Naceu en Cambados no 1875 e faleceu en 1959. Considérase o primeiro gran poeta do século XX e o mellor expoñente da transición literaria.

Foi quen de unir a súa obra coa de Rosalía de Castro, a de Pondal e a de Curros, os tres mestres do Rexurdimento.

Obras de Cabanillas

Desterro (1913) e Vento mareiro (1915): os publicou na Habana. Poemas de tipo intimista e, noutros, de carácter costumista; evidénciase a pegada do ideario agrarista de Basilio Álvarez en poemas sociais e a influencia da lírica do Rexurdimento en composicións intimistas. Noutros textos pódese clasificar como costumista, o que convén coa progresiva introdución de elementos formais e temáticos propios do modernismo.

Da terra asoballada (1917): poetiza a recuperación do orgullo nacional. Neste poemario evidénciase a súa influencia modernista, pois inclúe referencias exóticas, descoñecidas pola lírica galega.

Na noite estrelecida (1926): constrúe a creación dunha historia mítica galega con clara influencia de Pondal. Divídese en tres sagas ou partes:

• A espada escalibour: onde se representa ao sabio Merlín e se coroa rei de Caledonia a Artur tras erguer a espada máxica.
• O cabaleiro do Santo Grial: descríbese a partida dos cabaleiros; destaca a figura de Galaaz.
• O soño do rei Artur: relata a volta de Galaaz ante o rei Artur.

A rosa de cen follas: dá paso ao intimismo amoroso a través da voz poética dun mozo enamorado, despois de pasar pola fase combativa e costumista.

A man da Santiña: primeira peza teatral; foi unha comedia escrita en prosa contemporánea. O mariscal: drama histórico en verso sobre a figura medieval do mariscal Pardo de Cela, mitificado como heroe de oposición.

Vicente Risco

Naceu en Ourense no 1884 e faleceu en 1963. Considérase unha das figuras máis influyentes do seu tempo; é o gran teórico do galeguismo e un dos principais impulsores da literatura galega moderna.

Obras de Vicente Risco

• Teoría do nacionalismo galego: é un ensaio que se basea nos presupostos ideolóxicos do cristiánismo, celtismo e atlantismo.
• Inadaptados: expón a evolución ideolóxica do seu grupo xeracional a partir do rexeitamento.
• Mitteleuropa: foi unha crónica da viaxe que realizou por Alemaña para ampliar os seus coñecementos de etnografía; tamén describía as cidades.
• Do caso que lle aconteceu ao doutor Alveiros: foi o primeiro relato modernista co que introduce o tema da maxia na literatura galega. Conta cun humor macabro.
• O lobo da xente: sobre a lenda dos lobishome.
• Trabe de ouro e trabe de alquitrán: mestura elementos das lendas de mouros coas orixes célticas de Galicia e a salvación.
• O porco de pé: novela satírica non realista; é a primeira novela moderna da literatura galega non realista e realiza unha dura crítica da burguesía ourensá.

Ramón Otero Pedrayo

Naceu en Ourense no 1888 e faleceu en 1976. É o escritor máis prolífico e plural da súa xeración.

Destaca como narrador grazas ás súas novelas e ás múltiples colaboracións literarias e ensaísticas.

Obras de Ramón Otero Pedrayo

• Pantelas, home libre: novela curta, primeira achega literaria; obtén un premio do Seminario de Estudos Galegos. Esta novela introduce dous elementos constantes na narrativa do autor: a identificación do home galego coa paisaxe e unha fidalguía decadente.
• O purgatorio de don Ramiro: recolle a liña do humor macabro indicada por Risco.
• Escrito na néboa: fai un primeiro achegamento ao retrato da súa xeración.
• Narrativa breve:
  • Contos do camiño e da rúa
  • Entre a vendima e a castañeira
  • Contos de Santos e Nadal

• NOVELAS LONGAS DE RAMÓN OTERO PEDRAYO
• • Nelas aparecen por primeira vez en galego técnicas narrativas propias das novelas do século XX.
  • Camiños da vida: é unha triloxía na que se narra o realismo co proceso de transformación que sofre a sociedade rural galega.
  • Arredor de si: un magnífico retrato da evolución ideolóxica da súa xeración a través do personaxe de Adrián Solovio.
  • Devalar: realizada cunha técnica innovadora, na que Galicia se erixe como protagonista colectiva.
  • Estes libros publicounos na Habana, onde entrou en contacto coa intelectualidade galeguista emigrante. Poemas de tipo intimista e noutros, de carácter costumista.

Castelao

Naceu en Rianxo no 1886 e faleceu en 1950. Foi debuxante, escritor e político.

A súa traxectoria artística está marcada por un compromiso con Galicia, aínda que a súa orixe humilde non o identifica co elitismo intelectual dos seus compañeiros e achega á realidade das clases populares.

Obras de Castelao

• Un ollo de vidro / Memorias dun esquelete: é unha novela curta formada por un conxunto de historias unidas por un mesmo narrador, que contempla, grazas a un ollo de vidro, todo o que acontece no cemiterio da cidade.
• Cousas: colección de pequenas pezas narrativas; céntrase nos problemas e na personalidade do pobo galego. Contén 44 relatos breves acompañados por un debuxo; o desenlace é pechado.
• Retricos: cinco contos de carácter autobiográfico baseados en distintos momentos da súa vida e ordeados de xeito cronolóxico.
• Os vellos non deben de namorarse: é unha obra teatral constituída por tres lances de estrutura moi semellante, nos que se repite o drama do vello que se namora dunha moza nova e que remata morrendo.