Atomoaren Egitura eta Teoria Kuantikoaren Oinarriak

Espektro elektromagnetikoa eta atomoaren ereduak

Espektro elektromagnetikoa: Ezagutzen ditugun uhin elektromagnetiko guztien multzoa da. Hauek uhin-luzeraren edo maiztasunaren arabera ordenaturik agertzen dira.

Espektro motak eta hidrogenoaren serieak

Espektroak: Argiaren espektroa jarraia da, baina gas bero baten espektroa ez-jarraia. Elementu baten xurgapen- eta emisio-espektroak bereizten dira.

Balmer-ek hidrogenoaren espektroaren teoria atomikoa ikertu zuen eta bere marren maiztasunek serie bat osatzen zutela aurkitu zuen:

• Lyman-en seriea (UM): e^--aren saltoa 1. mailara.
• Balmer-en seriea (Ikuskorra): e^--aren saltoa 2. mailara.
• Paschen-en seriea (IG): e^--aren saltoa 3. mailara.

Teoria Kuantikoaren Oinarriak

Planck-en teoria (1900): Gorputz beltzek energia paketeka edo kuantuka xurgatzen edo igortzen dute, eta ez modu jarraian. Kuantu edo pakete bakoitzaren energia maiztasunarekiko proportzionala da: E = h · v.

Bohr-en 3 hipotesiak

Bohr-en ereduaren arabera, atomoaren funtzionamendua hiru puntutan laburbildu daiteke:

• e^--a bere orbitan biraka dabilenean ez du energiarik askatzen edo xurgatzen.
• Orbita horren erradioa eta energia kuantizatuta daude (balio finko bat dute).
• Atomoak energia trukatzen du e^--a orbitaz aldatzen denean. Nukleotik hurbilago dagoen maila batera salto egiten duenean energia askatzen du, eta alderantziz bada, xurgatu egiten du.

Mekanika Kuantikoaren Printzipioak

Heisenberg-en ziurgabetasun printzipioa: Ezinezkoa da, aldi berean eta zehaztasun osoz, e^--aren posizioa eta abiadura jakitea.

De Broglie-ren uhin-gorputz dualitatea: Higitzen ari diren partikula guztiek uhin bat dute elkartuta.

Atomoaren Egitura: Nukleoa eta Azala

Nukleoa: Atomoaren zentroan dago; oso txikia da atomo osoarekin konparatuta. Ia atomoaren masa guztia bertan kokatuta dago, positiboki kargatuta dago eta bertan nukleoiak (protoiak eta neutroiak) daude.

Azala: Bertan e^--ak dabiltza mugitzen oso abiadura handiarekin, orbital deituriko guneetan.

Orbitalaren definizioa: Nukleoaren inguruko eremua non e^--a aurkitzeko probabilitatea oso handia den (%90 baino gehiago).

Zenbaki Kuantikoak eta Konfigurazio Elektronikoa

Orbitala finkatzeko hiru zenbaki kuantiko behar dira:

• n (Zenbaki kuantiko nagusia): Orbitalaren energia-maila eta tamaina zehazten ditu.
• l (Zenbaki kuantiko sekundarioa edo azimutala): Orbitalaren itxura espazioan.
• m (Zenbaki kuantiko magnetikoa): Orbitalaren orientazioa espazioan.
• s (Spin zenbaki kuantikoa): e^--aren bere ardatzarekiko errotazioa adierazten du.

Konfigurazio Elektronikoaren Printzipioak

• Pauli-ren esklusio printzipioa: Atomo bereko bi elektroik ezin ditzakete lau zenbaki kuantiko berdinak eduki.
• Eraikitze progresiboaren printzipioa: Elektroiak energia goranzkoan sartzen dira orbitaletan.
• Hund-en printzipioa: Orbital degeneratuak (energia berdinekoak) betetzerakoan, elektroiak banan-banan sartzen dira eta denak erdi beteta daudenean hasten dira parekatzen.