Artearen mugimenduak: Neoklasizismotik Surrealismora

Figurazioa

1. Neoklasizismoa (1745–1815)

Neoklasizismoa: 1745–1815. Ilustrazioa; rokokoa hautsi. Lasaiagoa, antzinako artea (perfekzioa).

Arkitektura

Arki: arkitektura greziarra; heziketarako.

Eskultura

Eskul: marmola; hotza; emoziorik ez; lan molde biribila (barrokotik ez); BOLUMENIK EZ (leuna); biluziak (ederrak).

Pintura

Pint: emoziorik gabea; klasikoa (biluziak, gai klasikoak); geometrikoa; kontraste gutxi.

2. Erromantizismoa (1815–1845)

Erromantizismoa: 1815–1845. Frantzia; NATURA edo GIZARTEA (nazionalismoa).

Pintura

• Delacroix: konpromezua, iraultzak, pixka bat epikoa (errealistaren aurka).
• Friedrich: alemaniarra; espiritualismoa / natura.
• Turner: Ingalaterra; paisaiak sublimeak; ekaitzak / trumoiak; desegindako formak.

Eskultura

Eskul: klasikoa eta iraultzailegia; kurratuta/landuta (bolumen askorekin). Mugimendua (bolumen eta argi-ilunarekin).

3. Errealismoa (1848–1874)

Errealismoa: 1848–1874. Daumier, Courbet (burgesiaren kontra, protesta); garaiko gaiak.

Pintura

Pint: egiazkoaren erakustaldia; argazkiaren itxura ematen saiatzen da; proletarioen gaiak.

Eskultura

Eskul: langileak idealizatuta (klasikoak bezala baina arropekin); burgesak txarrak (itxusiak).

4. Inpresionismoa (1874–1886)

Inpresionismoa: 1874–1886. Monet (abstrakziorantz), artistaren independentzia.

Pintura

• Pintura eta argia osagarriak; kontraste gutxi.
• Luninosoa; pintzelkadak "komak" balira bezala.
• Atmosfera zehatz sortu eta objektu baten gainetik; formak desegin (pixka bat aldatuak).
• Bizipoza; leku bat momentu desberdinetan pintatu (serieak).
• Kaleko pintura (plein air).

5. Postinpresionismo (1886–1906)

Postinpresionismo: 1886–1906. Inpresionismoa bukatu eta bakoitzak bide pertsonala hartu zuen.

Inpresionismoko gorputz deseginak orain geometrikoagoak. Ez da "komekin" pintatzen; puntillismoa erabilia. Lan gehiagotan tailerrean.

Van Gogh berezia: erreala eta ametsak nahasten; espiral asko; kolore sistema bizi; Monetek (inpresionismoa) abstrakziora; postinpresionistek forma figuratiboagoak. Parisko gauak.

Abangoardiak

1. Kubismo

Kubismoa: XX. mendeko lehen bi hamarkadak. Picasso. Errealitatea desitxuratuta (askotan kubotikan plano sailkapena).

Errealitate kontzeptuala (objetuak adimenean, ez begietan; diren bezala agertzen dira): marra zuzenak eta kolore grisak. Sintetikoa (kolore biziagoak, kurbak ere bai; agian collage). Estatikoa eta kolore ez oso biziek. Futurismoaren kontrakoa.

Eskultura

Eskul: kubotikoa baina mugimendurik gabe.

2. Fauvismoa

Fauvismoa: 1905–1907. Paris; Matisse. Kolore bizia (errealitatetik kanpokoa, barne sentimenduak), kolore laua (kontraste handiak; batzuetan puntillismoaren eragina). Inpresionismoaren antza, baina kolore biziz eta lauzago.

3. Espresionismoa

Espresionismoa: 1905–1914. Alemania. Kandinsky (hirugarren fasea).

Faseak:

• 1. fasea: Munch — sufrimendua, existenzialismoa, bakardadea, desamor (harreman kexak).
• 2. fasea: kolore fauvistak (biziak eta lauzkoak) eta forma angeluarrek; ez naturala.
• 3. fasea: Kokoschka — maitasun-erretratuak (bikoteak), pintzelkada enpastatua; koloreak errealenak baina antzinakoak.

Schielek elementu erotikoak erabili zituen. Hitlerrek espresionismoari "arte degeneratua" deitu zion.

4. Futurismoa

Futurismoa: 1910, Italia; "kubismo dinamikoa".

Pintura

Pint: kubismotik dator; diferentzia: kolore bizikiak eta mugimendua (hortaz argia eta kolore biziek indartuak); makinak askotan agertzen dira.

Eskultura

Eskul: kubismo antzekoa, baina mugimenduz beterik.

Abstrakzioa

Ez dena figuratiboa. Mugimendua ez beti; abangoardiaren emaitza. Lerro eta forma askoren erabilera. 1900–1910.

1. Orfismo

Orfismo: Robert eta Sonia Delaunay. Kubismo eta futurismoaren eraginak (plano-sailkapena eta mugimendua). Kolorea eta mugimendua — askotan forma borobilak (geometrikoak). Kolore hiperbiziak eta koadroak beteta.

2. Rayonismoa

Rayonismoa: 1913–1915, Errusia. Kubismo eta futurismotik jatorria (plano-sailkapena eta mugimendua); futurismoarekin gehiago (makinak askotan). Tximistak agertzen dira.

3. Suprematismoa

Suprematismoa: Malevich. Kubismo eta futurismotik dator; orain formak sinpleagoak—karratuak; ez dago koadro guztia beteta. Oinarrizko forma bat dago (karratua, borobila…). Batzuetan karratu bat lotzen da lienzoan eta hori nahikoa (kolaia / kolage antzekoa).

4. Konstruktibismoa

Konstruktibismoa: 1914 (1917an indar handiagoa), Errusia. Iraultzaren propaganda. Futurismo, rayonismo eta suprematismotik dator.

Eskultura

Eskul: karratu edo forma arraroek mugimendua irudikatzen dute; printzipio zientifikoa.

5. Neoplástizismoa

Neoplástizismoa: Herbehereak, 1917–1931; Mondrian. Sentimenduek adimenetik independentzia. Plano bat; oinarrizko koloreak (urdina, horia, gorria, zuria); karratuak. Arteak giza era hobetzea du helburu.

6. Dadaismoa

Dadaismoa: 1916, Suitza; Duchamp. Gerraren kontra, etsipen pertsonalak. Probokazioa helburu; gauzei beren funtzioa kendu: ready-made (adibidez, komun-aldrebesa).

Surrealismoa

Surrealismoa: 1925, Paris. Dalí (figuraziozkoa) eta Miró (abstraktua). Dadaismoaren eragina; probokazioa. Freudek ametsen mundua eta inkontzientea landu zituen.

Teknikak

1. Automatismoa: pentsatu gabe marraztu.
2. Desorientazio erreflexiboa: ametsetako objektuak egiazko tokian jarri (adibidez, platano bat sofa batean).
3. Jolasak (frottage): txanpon bat paperaren azpian jarri eta arkatzarekin gainazala pasatu, testura atera arte.