Arte Hezkuntza Lehen Hezkuntzan: helburuak, edukiak eta ebaluazioa

Gaia — Sarrera

Arte Hezkuntza arloak hainbat adierazpen eta antzezpen modu hartzen ditu bere baitan: plastikoa eta musikala. Sormena, autonomia, adimen emozionala, adierazpen pertsonala eta antzeko alderdiak lantzeko aproposa da. Esperientziak, pentsamenduak eta fantasiazko zenbait eduki berreraikitzeko lagungarria da. Arlo hau curriculumeko beste irakasgai batzuekin lotura naturala egiteko eta errealitatea hobeto ulertzeko toki egokia eskaintzen du.

Ikuspegia

• Gizartean erreferentzia estetiko asko daude; nortasuna eraikitzeko, sozializatzeko eta munduari buruzko ideiak garatzeko prozesuetan eragiten dute.
• IKTen bilakaeragatik musika eta irudiak masiboki kontsumitzen dira. Arte-adierazpen ezberdinen arteko elkarketak gero eta aberatsagoak dira.
• Garrantzitsua da ikasleak arte-esparruetan heztea eta bizitzaren esperientziarekin duen lotura zuzena erakustea.

Arte Hezkuntzaren ezaugarriak Lehen Hezkuntzan

• Ikasleak marrazkien, irudien eta musikaren sortzaile, erabiltzaile eta hartzaile dira.
• Ekoizle gisa, prozesu aldakor eta delikatu batzuetatik igarotzen dira; prozesu horietan beharrezko laguntza eta bitartekaritza-prozesuak bideratu behar dira, sorkuntza lantzeari goizegi ez uzteko.

Hezkuntzan esku hartzeko proposamenak

Konpetentzien araberako hezkuntzaren ikuspegitik, eskola ezin da edukiak soilik irakatsi eta horiek ikasaraztera mugatu. Egoera konplexuagoak ebazteko ezagutzak erabiltzen eta transferitzen ere erakutsi behar ditu, ikasleak bizitza pertsonal, sozial, akademiko eta lanerako prestatuz.

• Arazoak eta egoerak gainditzeko moduko zailtasun-maila izan behar dute; era berean, ikasleentzat erronka bat suposatu behar dute.
• Ikasleen interesguneak eta mundua interpretatzeko modua ere kontuan hartu behar dira.
• Eremu pertsonalean proposatuko diren egoerek ikaslea sortzaile izatera eraman behar dute. Subjektu autonomoen kontzientzia izan behar dute mundua interpretatzeko, erabakiak hartzeko eta irtenbideak lantzeko, musika, irudiak, mugimendua eta bestelako adierazpenak ekoizten dituztenean.
• Eremu sozialean, irudi- eta soinu-euskarriko produktu asko kontsumitzen dituzte ikasleek. Jarduerek baliabide artistiko horien erabilera bermatu eta adierazpen askatasuna, kultura-aniztasuna eta esperientzia partekatuak balioesteko bidea eman beharko dute.
• Akademikoan:
  1. Artearen ekoizle diren aldetik: jolasean arte-ekoizpenak sortu eta gozatzetik ia ez ekoiztera pasatzen dira. Eskolak arte-produktuak sortzen jarraitzeko egiturak eskaini behar ditu.
  2. Erabiltzaile diren aldetik: haien erabilera nabarmen igotzen da. Eskolak kultura ulertzen eta harekin hartu-emanean izaten lagundu behar du, zentzu kritikoa garatzeko.
• Lan eremuan, ikasgelan landutako egoerak baliagarriak izan behar dute ikasleak arte-adierazpenekin modu kontzientean atxikitzeko.

Arloak oinarrizko konpetentzien garapenari egiten dion ekarpena

Oinarrizko zeharkako konpetentzien garapena

1. Hitzekoa eta hitzik gabeko komunikaziorako eta komunikazio digitalerako konpetentzia: Arterako konpetentzia lortzeko komunikazio arauak erabili eta ikasgaiaren hiztegi espezifikoa landu behar dira. Abestiak baliabide egokiak dira hiztegi berria barneratzeko, erkidegoko bi hizkuntza ofizialak sendotzeko eta hirugarren baten ikasketa indartzeko. Irudiak eta soinua IKTen egitura-ardatz ia bakarra dira, eta garrantzitsua da horiek erabiltzeko gaitasuna izatea.
2. Ikasten eta pentsatzen ikasteko konpetentzia: Norbere gaitasunaren eta jakintzaren kontzientzia hartzen, kudeaketa eta kontrola lortzen laguntzen dute arlo eta ikasgaiek. Proiektuen bidezko lana bultzatu behar da: baliabide egokiak bilatzeko, erabakiak argudiatzeko, etab.
3. Elkarbizitzarako konpetentzia: Talde-lanerako esparru egokia da arte-ekoizpena; tolerantzia, elkarbizitza, errespetua eta elkartasuna lantzeko balio du.
4. Ekimenerako eta espiritu ekintzailearako konpetentzia: Proiektuak eta artelanak egiteko prozesuak baliagarriak dira originaltasuna eta egoera bati aurre egiteko modu ezberdinak erakusteko. Musika eta irudiak aztertzean, sortzaileekin harremanetan jarri eta iritzi eta pentsamendu propioak osatzen dituzte ikasleek.
5. Norbera izaten ikasteko konpetentzia: Lan artistikoek kezkak eta sentimenduak askatasunez adierazteko aukera ematen dute, emozioak kudeatzeko eta nortasuna adierazteko bideak irekiz.

Oinarrizko konpetentzia espezifikoen garapena

1. Hizkuntza- eta literatura-komunikaziorako konpetentzia: Soinuen, formen, koloreen eta mugimenduaren erregistroek eta horietan integratutako ahozko zein idatzizko lengoaiek konpetentzia hau lantzen laguntzen dute. Musikari hitzak jartzean eta produktu estetikoetan testuak txertatzean, alderdi poetikoa, sinbolikoa eta retorikoa lantzen dira.
2. Matematikarako konpetentzia: Espazioa irudikatzeko sistemak sortuta, musika-diskurtsoen denbora-irudikapena eginda eta musikaren elementuetan proportzioak, simetriak eta bitarteak erabilita landu daiteke.
3. Konpetentzia sozial eta zibikoa: Arte-ekoizpenek gizartera hurbildu eta haren irakurketa kritikoa egiteko aukera eman behar dute.

Helburuak

10 dira arlo honetako etapako helburuak. 236/2015 Dekretuaren II. eranskinaren 251-252. orrialdeetan jasotzen dira.

Edukiak

Zikloan zehar landu beharreko informazioa ematen duten blokeak dira. Konpetentziak eskuratzeko aproposenak diren edukiak jasotzen dituzte. Etapa honetan ikasleekin batera egin beharrezko zereginek bi helburu dituzte:

1. Ikasleek beren arte-adierazpen propioak sortzea: musika-lanak eta irudi eta marrazkiak.
2. Beraien inguruneko arte-adierazpenekiko eta ekoizpen bisualekiko espiritu kritikoa izatea.

Arte Hezkuntzan 5 dira etapa honetako bi zikloetarako ezarritako eduki multzoak eta 236/2015 Dekretuaren II. eranskinaren 252-259. orrialdetan datoz.

Ebaluazio-irizpideak

Ikasleak zer ikasi duen balioesteko irizpideak edo erreferenteak dira. 236/2015 Dekretuaren II. eranskinaren 261-267. orrialdetan dator ebaluazio-irizpide bakoitza, dagokion lorpen-adierazlearekin.

Curriculumaren beste arlo batzuekiko harremana

Umeek errealitate bat eta orokorra antzematen dute. Horregatik, funtzionaltasun handiagoa lortzeko, irakaskuntza arlo ezberdinetan banatu arren, arlo guztien artean lotura estua eman behar da.

• Gaztelania eta Literatura: komunikazioan, adierazpenean eta irudikapenean erreferente bat planteatzen dute bi arloek. Idazketa, grafia eta irudiekin erlazionatuta daude; irakurketa eta ahozko komunikazioa arnasketa teknikekin, soinuak ekoiztearekin, ahotsaren lanketa eta bokalizazioarekin, postura eta mugimenduarekin ere erlazionatzen dira.
• Gorputz Hezkuntza: elementu komunak dituzte: erritmoa, iraupena, sekuentzia, espazioa, mugimendua. Bi arloek lantzen dituzte gorputzaren kontrola eta gorputz hizkuntza.
• Natur Zientziak / Gizarte Zientziak: materialen esplorazioa, behaketa eta komunikabideen analisia bezalako jarduerek errepresentazio artistiko oro bere testuinguru historiko-kulturalaren arabera aztertzea ahalbidetzen dute.
• Matematika: kodeen erabilera, espazioaren antolaketa eta objektuen kokapena bezalako gaiak bi arloetan lantzen dira.
• Atzerriko Lehen Hizkuntza: hiztegia eta fonetika zabaltzen dituzten abestiak, komikiak eta bestelako materialak erabil daitezke.
• Balio sozial eta zibikoak: besteenganako errespetua, elkarbizitza, aisia, bizitza sozialean parte-hartzea eta manifestazio kultural ezberdinenganako sentsibilitatea sustatzen dituzte.

Ondorioak

(Jarraitu edukian adierazitako printzipio eta proposamenekin.)

Bibliografia

236/2015 Dekretua, abenduaren 22koa: Oinarrizko Hezkuntzaren curriculuma zehazten eta Euskal Autonomia Erkidegoan ezartzen duena.