Arte Gotikoa: Arkitektura eta Eskultura

XII. mendeko testuingurua

XII. mendean, Frantzian ekonomia eta politika garatu ziren, arkitektura zibila eta erlijiosoa bultzatuz.

Eraikin zibilak eta erlijiosoak

• Eraikin zibilak: Nobleen eta burges aberatsen dorretxeak, udaletxeak, erietxeak eta merkataritzako lonjak.
• Eraikin erlijiosoak: Katedrala da eraikin adierazgarriena, hirien boterearen eta aberastasunaren ikurra. Fededunen ekarpenekin finantzatzen zen.

Arkitekturaren ezaugarriak

Katedralek gurutze latindarreko oinplanoa dute, gurutzadura laburra edo basilika-oinplanoa (gurutzadura gabe). 3 edo 5 nabe izaten dituzte, erdiko nabea alboetakoak baino garaiagoa delarik. Eraikinak garaiak eta arinak dira.

Eraikuntza elementu berriak

• Arku zorrotza: Bertikala da; horri esker, presio gutxiago eragiten du alboetan eta espazio handiagoei euts diezaieke.
• Gurutze-ganga: Kanoi zorrotzeko bi gangen gurutzaduraz sortua.
• Arbotantea: Arku erdiaren forma du; gangaren presioa jaso eta horma-bularrari igortzen dio.
• Horma-bularra: Paretak eusteko erabiltzen zen.
• Beiratedun leihoak: Handiak eta beiratez apainduak, argitasuna emateko.

Katedralaren elementu nagusiak

• Portada: Tenpluaren fatxadan dagoen ate nagusia, eskultura-motiboekin apaindua.
• Arrosa-leihoa: Zirkulu-formakoa eta beirate polikromatikoa.
• Beste elementu batzuk: Kanpandorreak, fatxada nagusia, erdiko nabea, alboko nabeak eta alboko sarrerak.

Eskultura gotikoa

Berezitasun nagusiak naturaltasuna eta errealismoa dira. Irudiak dotoreak eta lirainak dira, aurpegi errealagoekin eta pertsonaia gizatiarragoekin. Sentimenduak adierazten zituzten eta elkarrekin erlazionatzen ziren, fededunak hunkitzeko eta erlijiotasun hurbilagoa sustatzeko.

Eskulturaren ezaugarriak

• Kristoak: Mina eta sufrimendua adierazten zuten.
• Ama Birjinak: Ama-sentimenduak erakusten zituzten.
• Kokapena: Katedraleko fatxadetan eta dorreetan jartzen ziren nagusiki.
• Tinpanoak: Gai nagusia Azken Judizioa eta Ama Birjinaren edo santuen bizitza zen.
• Arkiboltak: Irudiz beteta zeuden.
• Tailuak: Zur polikromoan eginak.