Antzinako Greziako Historialari Handiak: Herodoto, Tuzidides eta Jenofonte

Herodoto

Bizitza

Asia Txikian jaio zen, K.a. V. mendean. Bere bizitzan Gerra Medikoak eta Peloponesoko Gerra tarteka izan ziren.

Asko bidaiatu zuen: Egeo itsasoaz gain, Asia Txikia, Persia, Egipto, Mediterraneoa, Grezia eta Italia ezagutu zituen. Turiosko (Grezia) kolonuan idatzi zuen bere obra, eta bertan hil zen.

Obra: Historia

Bere obra nagusia Historia da, 9 liburuz osatua. Bertan, Gerra Medikoak kontatzen ditu, non Pertsiarrak eta Atenastarrak borrokatu ziren hiru gerratan, Atenastarren garaipenarekin hiru kasuetan.

Ezaugarriak

• Obra unibertsala da, herrialde desberdinetako ikuspegiak aurkezten dituena (Persia, Egipto, Asia Txikia).
• Gerra Medikoetan gizakiaren gaineko bi ikuspegi aurrez aurre jartzen ditu:
  • Greziarrena (gizakiaren askatasuna).
  • Pertsiarrena (herritarrak errege baten menpekoak/subditoak).
• Gertakizunak ikuspegi teologiko batetik lantzen ditu. Istiluak sortzen dira gizakiak oreka unibertsala hausten duenean handinahia lortzearren.
• Obrak ez du hari zuzenik; digresio asko tartekatzen ditu narrazioan.
• Hitzaldiak sartzen ditu, batzuetan datuak ordenarik gabe elkartuta daudelako nahasmen inpresioa emanez.

Tuzidides

Bizitza

K.a. V. mendeko Antzinako Greziako historialaria izan zen. Peloponesoko Gerraren Historia lan historiografikoaren egilea izateagatik da ezaguna.

Gerra gertu-gertutik bizi izan zuen, partaide izan baitzen, eta Periklesekin bat egin zuen. Bere obran Peloponesoko Gerra kontatzen du, nahiz eta azken urteak (K.a. 411-404) ezin izan zituen kontatu, aurretik hil zelako.

Ezaugarriak

1. Historia garaikidean eta Atenaseko bere aberrian zentratuta dago.
2. Historia objektibo bat egiten saiatzen da, modu razionalista batean, ordena kronologikoa erabiliz.
3. Hizkuntza eta egitura sintaktiko konplexuak erabiltzen ditu.
4. Ahozko iturriak eta idatzizko erreferenteak erabiltzen ditu, nagusiki: Herodoto, Sofistika eta epika tragedia.
5. Gertaerak kontatzeko hitzaldiak sartzen zituen.

Jenofonte

Bizitza

Atenastarra zen, K.a. V. mendean bizi izan zena. Klase ertainekoa zen, eta Sokratesen ikasle izateaz gain, sofisten jarraitzailea ere izan zen.

Mertzenario gisa borrokatu zuen Zirusekin batera, bere anaia Artajerjesen aurka. Zirus hil ondoren, ofiziala zenez, paper garrantzitsua hartu zuen Greziara itzultzean, eta hori Anabasis obran kontatzen du. Peloponeson bizi izan zen.

Obra

Bi lan historiografiko nagusi idatzi zituen:

1. Helenikak: Tuzididesen istorioari jarraipena ematen dio, gerra bukatu ondorengo gertaerak ere kontatuz.
2. Anabasis: Zirus eta Xerxesen arteko gerra eta soldadu greziarren Greziarako itzulera kontatzen ditu.

Lan ez-historiografikoak ere baditu, esaterako, Sokratesi buruzko oroitzapenak.

Ezaugarriak

1. Historialari gisa, ez du Herodotoren eta Tuzididesen maila bera lortzen.
2. Sistema misto baten alde agertzen da (oligarkia eta monarkiaren artekoa).
3. Pertsonaien diskurtsoak eta elkarrizketak erabiltzen ditu, bere erretorikarekiko menpekotasuna erakutsiz.
4. Estilo argia eta sinplea erabiltzen du, atikoz idatzita.
5. Herodoto bezalaxe, digresioak eta kontakizun ugari egiten ditu.