Alvar Aalto eta Amsterdameko Eskola: Arkitektura Modernoa

Alvar Aalto: Funtzionalismotik Arkitektura Organikora

Alvar Aalto arkitektoarentzat, arkitekturak eta pinturak elkarri eragiten zioten. Hori dela eta, Paul Cézanne eta Fernand Léger margolarien eragina jaso zuen. Izan ere, bere bizitza osoan marraztu, margotu eta eskulturak egin zituen, arteek elkarrengan eragina zutela zioen bere teoria berretsiz.

Viipuriko Liburutegia: Argiaren eta Formaren Maisulana

Bere obrarik garrantzitsuenetako bat Viipuriko Liburutegia da, bere beste proiektu asko bezala, lehiaketa baten emaitza izan zena. Eraiki zen arte, bere eskemen bilakaeran arkitektoaren pentsamoldearen aldaketa hauteman daiteke, funtzionalismotik arkitektura organikora igaroz.

Proiektuaren baldintzetako bat konposizio funtzional eta zatikatua lortzea zen, perimetro baten barruan erabilera desberdinak integratuz. Hori lortzeko, tamaina desberdineko laukizuzenez osatutako planta diseinatu zuen, horma zuriak eta leiho laukizuzenak erabiliz.

Bolumenekin jolastu zuen, bloke opakoak eta gardenak tartekatuz. Ataria argiz beterik geratzen zen, eta bertako eskailerak baranda eta altzariekin proportzionatuak zeuden. Irakurketa-gelan, ezaugarri nagusiak hauek dira:

• Sabai-leiho zirkularrak: Argiarekin jolasteko kokatu zituen, gela garrantzitsuena bihurtuz.
• Argiztapen uniformea: Diseinu horri esker, itzalak saihesten ziren eta argiztapen natural uniformea lortzen zen.

Konferentzia-gelak, aldiz, zurezko zoru uhindua zuen, aberastasun espaziala sortuz. Zurezko fatxada beirate handiek hausten zuten, eta diseinu akustikoari esker, hizlariaren ahots-tonua gelako edozein tokitan mantentzea lortzen zuen.

Egitura eta Diseinuaren arteko Eztabaida

Egitura proiektuaren parte da, eta harekin erabat bat egiteak Aaltok arkitekturaz zuen ulermen berezia erakusten du. Ideia horrek eztabaida handia sortu zuen, eta aldeko zein aurkako iritziak agertu ziren. Askok defendatzen zuten Aalto maisuak egitura proiektuarekin bat egiten zuela; beste batzuek, ordea, egitura proiektua sostengatzen duen elementu soila zela zioten. Asplundek, aldiz, elementuen bilaketari heldu zion, bere proiektuetan egitura sinpleak erabiliz, gehienetan altzairuzkoak.

Bi arkitektoek bi estilo desberdin sortu zituzten, baina, aldi berean, konposizioaren bidez elementu eta emaitza bikainak lortu zituzten. Biek espazio irekiak bilatzen zituzten, argi-zuloak erabiliz argiztapen naturalaren bila. Horrela, argia eraikinaren beste elementu bat bihurtu zuten. Garai hartako beste arkitekto batzuek, ordea, argiztapen zenitala bilatzen zuten, argi zuzen eta naturala baztertuz. Gaur egun, argiak interes handiko elementua izaten jarraitzen du.

Amsterdameko Eskola: Adreiluaren Espresionismoa

Michel de Klerk arkitektoak langileentzako etxebizitzak egin zituen, Berlage-ren eragin sakona jasoz eta arrazionalismoari jarraituz.

"Het Schip": Langile Auzo Baten Ikonoa

Bere eraikin asko ez ziren gauzatu, baina ezagunena Het Schip da: 102 langilerentzako etxebizitza-blokea, batzar-areto bat eta posta-bulego bat (gaur egun museoa dena) biltzen dituena. Beheko solairuan lorategiak ditu.

Amsterdameko Eskolaren mugimendua adreiluaren erabilerari estu lotuta dago; hori dela eta, eraikin honetan ere adreilua erabiltzen da, baina forma kurbatuak sortuz. Zurezko arotzeria zuriz margotuta dago, eta beira kurbatuak ere erabiltzen dira. Balio estetikoei dagokienez, De Klerkek ere horizontaltasuna bilatzen du, baina inpostekin markatuz eta leiho bereziekin hautsiz. Sarrera tradizionala da, simetria partziala du, eta bertikaltasuna indartzen du.

Materialen arteko Talka: Adreilua vs. Hormigoia

Amsterdameko Eskola eragin handiko estiloa bihurtu zen, eta arrazionaltasuna klasizismotik eratorritako elementuen bidez bilatzen zuen. Adreiluak interes handiko materiala izaten jarraitzen zuen bitartean, Walter Gropius hormigoi armatuaren defendatzaile gisa agertu zen.

Gropiusek eraikin soil eta arinak sortu zituen. Industria-prozesuaren bidez kalitatezko elementuak sor zitezkeela defendatzen zuen; horregatik, hormigoi armatuzko eraikin zuriak egiten hasi zen, purutasuna ez galtzeko asmoz. Amsterdameko Eskolako arkitekto esanguratsuenek, aldiz, adreiluaren erabilera indartu zuten, material horren historia eta erabilera defendatuz.