A teoría da lei: eterna, natural, positiva humana e divina
Lei eterna
Tamén chamada lei divina. É a ordenación que Deus lle impón ó universo. É o plan de Deus para dirixir todos os actos e movementos das criaturas cara ó ben común de todo o universo, é dicir, cara a Deus mesmo.
A diferenza do resto das criaturas, o home non está sometido ás leis físicas (porque ten liberdade para aceptalas ou non), senón que a que o rexe é unha lei moral, respectando a súa vontade. Esta lei moral é a lei eterna.
Lei natural
Tamén chamada lei moral. É a participación da lei eterna na criatura racional. É o conxunto de normas morais que Deus lle impón ó home e que este, grazas á súa razón ou entendemento, coñece e aplica co obxectivo de acadar a felicidade. Esta lei está gravada na natureza humana en tres ordes:
- En tanto que substancia: o ser humano tende a conservar a súa existencia → a lei natural imponlle ó home a conservación da existencia.
- En tanto que animal: o ser humano tende a procrear → a lei natural fai que o home procree e coide os fillos.
- En tanto que ser racional: o ser humano tende á ordenación racional da vida en sociedade para conseguir certos fins → a lei natural imponlle ó home buscar a verdade e ser xusto.
Posto que a lei natural se deduce das características da propia natureza, esta lei é:
- Evidente: facilmente coñecible por todos para que sexa fácil de cumprir.
- Universal: para todos os homes.
- Inmutable: non pode cambiar ó longo do tempo, só se concreta en leis particulares.
En definitiva, a lei natural é un aspecto particular, unha participación da lei eterna no home.
Lei positiva humana
Tamén chamada lei humana.
É o conxunto de disposicións que concretan a lei natural en cada comunidade determinada.
Estas leis son xustas se:
- Se rexen pola razón.
- Se buscan o ben común.
- Se están promulgadas por escrito por un órgano lexislativo competente.
- Se seguen os principios universais da lei natural.
Se non se cumpren estes requisitos, son inxustas.
Non está desvinculada das outras leis porque:
- O lexislador ten que seguir os ditados da lei natural, pois a lei positiva humana concreta e desenvolve a lei natural, pero nunca pode contradicila.
- Este dereito positivo está subordinado ó dereito natural ou orde moral, que en última instancia é decretado por Deus.
Lei positiva divina
É a lei eterna interpretada pola Igrexa a partir da revelación. Son os Dez Mandamentos revelados por Deus a Moisés.
A súa finalidade é completar a lei natural e as leis positivas humanas para que o home saiba con total certeza como debe ou non debe actuar e así obre ben, tanto no seu interior (pensamento) coma no exterior (obras).