Chuletas y apuntes de Historia de Primaria

5. Testua:1839ko urriaren 25eko legea

Aurrean dugun testu hau lehen mailakoa da, egoera hori bizi zen garaikoa delako eta legea bera delako. Forma aldetik idatzi juridikoa da, dekretu bat delako eta bere edukia politikoa da. Jauregian idatzi zen, Maria Kristinaren erregeordetza garaian eta liberalismoaren hasierako hastapenean, 1839an. Egileak Maria Kristina erregeordea eta Gorteak dira, eta hartzailea nahiz eta ez kolektiboa izan, Espainiako herritarrak, batez ere euskal foruzaleentzat idatzita dago. Foruetan aldaketak emango direla garbi usteko asmoarekin idatzi zen.

Dokumentu honen azterketari hasiera emateko, lehenik eta behin hitzen azalpena emango ditugu testua ulergarriagoa izateko. Hitz horiek ondorengo hauek dira:

• Gorteak: hauteskundeen

Euskeldun Batzokijaren Estatutuak (1894)

Aurrean dugun testua Euskeldun Batzokijaren estatutuen artikulu sorta bat da, Sabino Aranak, euskal nazionalismoaren aitzindariak, 1894an Bilbon argitaratu zuena. Testu hau Berrezarkuntza garaian idatzi zen, Habsburgoko Maria Kristina erreginaordea zelarik. Testu juridiko-politikoa eta publikoa da, irakurle ororentzat idatzitakoa, baina bereziki batzokietako kide nazionalistentzat. Bere helburua Sabino Aranaren jarraitzaileak Jaun Goikoa eta Lagi Zarra (JEL) leman jasotako doktrinen inguruan biltzea izan zen.

Estatutuen Azterketa eta Proiektu Politikoa

Testuaren azterketari dagokionez, estatutu hauetan Sabino Aranak Bizkaia independentearentzat eraiki zuen proiektu politikoaren ildo nagusiak islatzen dira:... Continuar leyendo "Euskal Nazionalismoa eta Meatzaritza: XIX. Mendeko Testuak" »

Dècada Ominosa (1823-1833)

La dècada ominosa (1823–1833) va ser una etapa plena de contradiccions que va deixar Ferran VII en una posició de debilitat. A Espanya hi van romandre tropes franceses fins a l'any 1826. Alhora, a França l'absolutisme es va anar moderant des de 1820, i Ferran VII es va acostar puntualment a sectors liberals: per exemple, no va restaurar oficialment la Inquisició. Hi va haver maniobres liberals i aixecaments reialistes, com la Guerra dels Malcontents (1827).

La situació es va complicar perquè no hi havia un successor clar de Ferran: no va tenir descendència masculina amb cap de les seves quatre esposes. Abans del naixement d'Isabel, Ferran VII va signar la Pragmàtica Sanció el 31 de març de 1830; la possibilitat... Continuar leyendo "Ferran VII, la Dècada Ominosa i la Regència (1823–1843)" »

SAILKAPENA: clara campoamor

Testu motaren Arabera testuak lehenengo mailako informazioa eskaintzen du, hau da, testua HISTORIKOA da gertaera eta egilea garaikidekoak direlako. Edukierara eta Formaren aldetik POLITIKOA da, aldarrikapen bat delako eta eskubide
 Politiko batzuen aldarrikapena delako.

Testua Madrilen egina dago, Gorte Konstituziogileak bertan elkartzen direlako, 1931ko irailaren 1ean. Garai horretan Espainiako Bigarren errepublika ematen hari zen, Primo de Riveraren diktadura eta gero, hauteskundeetan Errepublikak irabazi ostean. Gorte Konstituziogileak Konstituzio berri bat egiteko bildu egin ziren.

Clara Campoamor egindako hitzaldi bat Da. Clara Campoamor Rodriguezespainiar Politikaria izan zen, emakumeen eskubideen babeslea... Continuar leyendo "Clara campoamor iruzkina" »

1. Gerraren zergatiak

1. Europako potentzia handien arteko norgehiagoka

Frantziaren eta Alemaniaren arteko harremanak oso tirabiratsuak ziren, Frantziak Alsazia eta Lorrena galdu zituelako 1870ean (Franko-Prusiar gerra)
. XX.Mendearen hasieran, areriotasun hori areagotu zen. Lehia kolonialagatik, Austro-Hungariar Inperioak eta Errusiar Inperioak liskarragatik eta Balkanen kontrol politiko eta ekonomikoagatik.

Lehia ekonomikoek ere gatazka giroa sortu zuten. Erresuma Batuak eta Alemaniak gatazka ekarri eta merkatu berriak sortzeko borroka ekonomikoa sortu zuen. Erresuma Batua Frantziarekin aliatu zen.

1.2. Blokeen eraketa eta armamentuen norgehiagoka

Europako potentzia nagusiak aurkako bi bloketan banatuta zeuden:

Europako potentzia nagusiak aurkako bi

La dictadura nacida de la Guerra Civil fue larga, casi 40 años, y aunque capaz de amoldarse a los tiempos, tuvo características permanentes: personalismo, antiliberalismo, anticomunismo y nacionalismo español.

Bases de Apoyo del Régimen Franquista

La dictadura se apoyó en tres instituciones y las llamadas familias. Las instituciones eran el Ejército, garante de la dictadura; el Movimiento (nombre que recibía el partido único FET de las JONS); y la Iglesia Católica, que tenía una gran influencia social. Las familias eran los falangistas, que impulsaron en los años 40 el nacional-sindicalismo; los católicos, que primero aportaron el nacional-catolicismo y luego en los 60 la tecnocracia; y los monárquicos, que retiraron su apoyo cuando... Continuar leyendo "El Franquismo: Características, Etapas y Transformaciones de la Dictadura Española" »