Chuletas y apuntes de Historia de Otros cursos

“El Intruso” eleberriaren azterketa

10. TESTUA: Aztergai dugun dokumentua historiko-literarioa da. “El Intruso” eleberritik islatutako pasarte honetan, Bizkaiko meatzariek pairatzen zuten lan egoera kaskarra azaltzen da modu oso errealistan. Langileen etxebizitzen egoera, janaria eta lan baldintzak aipatzen dira.

Egilea, hartzailea eta gaia

• Egilea: Vicente Blasco Ibáñez (indibiduala), Berrezarkuntza garaiko nobelagile eta kazetari ospetsua.
• Hartzailea: Kolektiboa, helburu publikoa duen testua da.
• Argitalpena: Valentzian publikatu zen 1904. urtean.
• Gaia: Bizkaiko meategietako langileen bizi-baldintzak eta lan-tokiak deskribatzea.

Pasartearen edukiaren analisia

Testua bi paragrafotan banatuta dago, baina hasteko, deskribatuko duen esparruan... Continuar leyendo "Bizkaiko Meatzariak: Lan Baldintzak eta Langile Mugimendua" »

Frankismoaren ezarpena eta ekonomia Euskadin

Frankismoa Euskadin 1936-37 bitartean ezarri zen eta 1975. urtera arte iraun zuen.

Autarkia eta industrializazioa

50eko hamarkadaren amaieran egonkortze plan bat ezarri zen Espainian eta 60ko hamarkadan garapen planak aurrera eraman ziren. Horrek autarkiarekin amaitzea eta hazkunde ekonomikoa ekarri zuen, kanpoko inbertsioa erakarriz eta industria modernizatuz.

Gerra Zibilaren amaieran, 40ko hamarkadan, autarkia ezarri zen Espainian, baita Estatuaren interbentzionismoa ere. Gerra Zibilean, Euskal Gobernuak euskal industria ez suntsitzea erabaki zuen, eta frankismoak industria hori aprobetxatu zuen ardatz gisa.

Euskal industriaren garapena eta desberdintasunak

Autarkiak ekonomiaren hazkundea oztopatu zuen,... Continuar leyendo "Frankismoa Euskadin: Ekonomia, Gizartea eta Trantsizioa" »

El Derecho en la Alta Edad Media: Costumbre y Tradición

Derecho Consuetudinario y Sociedad Estática

La sociedad de la Alta Edad Media se caracterizaba por ser estática y estar regida por reyes débiles. Estas características contribuyeron a la diversificación del Derecho, el cual se concibió fundamentalmente como costumbre. El Derecho consistía en las normas, usos y costumbres que se aplicaban a los territorios.

• El Liber Iudiciorum, concebido inicialmente como derecho consuetudinario, perdió su carácter legal general para convertirse en el derecho específico de los mozárabes.
• Los reyes aceptaban las costumbres, pero imponían su poder según sus posibilidades.
• Se consideraba que cuanto más antiguo era el derecho, mayor poder poseía,

Erantzukizun politikoen legea

Kokapena

Aztertzeko daukagun testua testu historiko bat da, beraz, lehen mailako iturria da. Formaren arabera juridikoa da, testu artikulatu bat delako, eta gaiari dagokionez politikoa. Boletin Oficial del Estado-n agertu zenez, esan dezakegu testu publikoa dela, hau da, hartzaile kolektiboko testua. Egilea ere kolektiboa da. 1939ko otsailaren 13an argitaratu zen, behin gerra zibila amaituta eta Francoren boterea ezarrita.

Analisia

Lege honen bitartez, frankistek Espainiako nazionalismoaren aurka egin zuten pertsona guztiak zigortu nahi zituzten, neurri errepresiboak hartzen. Testuan 3 artikulu bereizten dira:

• Lehenengoan zigorra nori zuzenduta dagoen adierazten da, konkretuki, mugimendu nazionalaren kontra aritu zirenak.

Las Causas de la Primera Guerra Mundial

Rivalidades Territoriales y Económicas

Las tensiones en Europa durante finales del siglo XIX, derivadas de la expansión imperial y la competencia entre potencias como Alemania, Francia y el Reino Unido, llevaron a una serie de disputas territoriales. Un ejemplo importante es la reclamación de Alsacia y Lorena entre Alemania y Francia.

Diplomacia de Alianzas

Entre 1870 y 1890 se consolidaron alianzas entre las grandes potencias europeas como la "Liga de los Tres Emperadores" y la "Triple Alianza", mientras que Francia construía alianzas con otras potencias como Rusia y el Reino Unido.

Las Crisis en Marruecos y los Balcanes

Crisis de Marruecos

En 1905 y 1911, Alemania y Francia experimentaron tensiones significativas... Continuar leyendo "Primera Guerra Mundial: Orígenes, Fases y Legado Histórico" »

Organización del Estado en Al-Ándalus

• La administración y la organización del Estado adoptaron una forma piramidal.
• El emir era un gobernador que dependía directamente del califa y contaba con plenos poderes políticos, económicos y administrativos.
• La proclamación de Abd al Rahman III como califa acabó con la subordinación religiosa.
• La organización administrativa del Estado era dirigida por el califa, quien controlaba el resto de las estructuras del Estado: departamentos llamados divanes, dirigidos por visires.
• El principal órgano administrativo era la Cancillería.
• El territorio estaba dividido en provincias gobernadas por un valí.

La Hacienda Pública en Al-Ándalus

• Se encargaba de recaudar impuestos.
• El sistema fiscal se encontraba

Frankismoa 60ko hamarkadatik aurrera

Hirurogeiko hamarkadaren garapen ekonomikoak eta borroka sozialek kultura, hezkuntza eta pentsamendu irekiagoa ekarri zuten. Erregimena, aldiz, ez zen aldatu. Beraz, gizartearen baitan diktadurarekiko oposizioa nabarmen indartu zen.

Hazkunde ekonomikoa eta eraldaketa sozialak

Egonkortze plana, garapen ekonomikoa eta hiritartze prozesua

1957-59an autarkia politikaren porrota ikusirik ministro teknokraten (Opus Dei) gobernu berriak Egonkortze Plana jarri zuen abian. Hartutako neurri ekonomiko gogorrak (pezetaren debaluazioa, gastu-soziala murriztea…) ondorio sozial latzak ekarri bazituen ere, Estatuaren finantzak orekatzea lortu zuen. Hurrengo urteetan Garapen Planak jarriko ziren martxan.

1962-1974 arteko garapen... Continuar leyendo "Frankismoa eta haren aurkako oposizioa Euskal Herrian (1960-1975)" »

Gaia: Estatu Frankistaren Sorrera eta Lehen Urteak

Kausak

Francok Italiako eta Alemaniako gobernuekin egindako negoziazioek eta Europako potentzien neutraltasunak asko lagundu zuten etapa honen sorreran. Erresumako Oinarrizko Legeak ezartzean (1938-1967), Francoren erregimen politikoa instituzionalizatu egin zen. 1947an Espainia erresuma izendatu zuten, erregerik gabe eta Franco buruzagi zela (1975 arte). Estatu berria zentralista eta konfesionala zen, eta autonomia estatutuak eta alderdi politiko guztiak debekatzeaz gain, Batasun Linguistikoa ezarri zen. Beraz, Falangea alderdi politiko eta sindikatu bertikal bakarra izan zen onartua (Lan Forua, 1938).

Erregimen frankistaren hasieran, herrialdea berritu, sistema politikoa egonkortu eta nazioarteko... Continuar leyendo "Frankismoaren Historia: Sorrera, Finkapena eta Krisialdia" »

Nazio-intereseko Industriak Babesteko Legea (1939)

Hurrengo testua 1939ko urriaren 25eko Nazio-intereseko Industriak Babesteko Legea da. Bertan, enpresak nazionalizatzeko lege-prozedura ezartzen da, autarkia-politikan aurrera egiteko helburuarekin.

Testuaren Sailkapena

Testu juridikoa da, lege bat delako, eta eduki politiko-ekonomikoa du. Egilea Gobernu frankista da; beraz, kolektiboa da. Espainiako herritar guztiei zuzenduta dagoenez, publikoa da. 1939ko urriaren 25ean argitaratu zen, Gerra Zibila amaitu eta gutxira.

Lehen mailako iturria da, egileak gertaeren garaikideak direlako, eta izaera objektiboa du, lege guztiek bezala.

Testuaren Analisia

Gai nagusia

Enpresak nazionalizatzeko lege-prozedura ezartzea, autarkia-politikan aurrera egiteko.

Bigarren

Antzinako Erregimena

Politika

XVIII. mendean, Europako herrialde gehienak monarkia absolutuak ziren. Monarkia batean, estatuburuak kargua bere familiako norbaitengandik heredatzen du, eta biziartekoa da. Normalean, aurreko estatuburua hil eta gero heredatzen du. Monarkia absolutuan:

• Botere nagusi guztiak monarkarengan bilduta daude. Hark gobernatzen du, legeak promulgatzen ditu.
• Ez dio beste inori erantzukizunik aurkeztu behar.
• Monarka subiranoa da.
• Haren kargua sendotzeko, jatorri jainkotiarra zuela esaten zen.

Europan, monarkia mota hau lehenengoz 1689an kendu zuten, Ingalaterran. Azken monarkia absolutua Errusiakoa izan zen (1917 arte). Espainian, azken errege absolutua Fernando VII.a izan zen. Europan, monarkia absolutua ez zuten bi salbuespen... Continuar leyendo "Antzinako Erregimenetik Iraultza Liberaletara: XVIII. mendeko eraldaketak" »