XIII. Mendeko Europa: Ekonomia, Hiriak eta Gremioak

XIII. Mendeko Ekonomia Oparotasuna

Nekazaritzaren Aurrerapenak

• Basoak bota, zingirak lehortu eta lur berriak landu zituzten.
• Gainera, eremu batzuetan hiru urteko labore-txandaketa ezarri zuten.
• Teknika berriak erabili zituzten nekazaritza errazteko; adibidez, golde belarridunaren bidez, lehen baino sakonago goldatzea lortu zuten.
• Ureztatzeko sistemak eta labore berriak sartu zituzten.
• Errotak ere hedatu zituzten.

Berrikuntza horien ondorioz, elikagaien ekoizpena handitu zen eta, horrekin batera, biztanleria hazi egin zen.

Merkataritzaren Garapena

Merkataritza ere asko garatu zen, bai tokian tokikoa, bai nazioartekoa. Bi merkataritza-bide nagusi nabarmendu ziren:

Mediterraneoko Bideak

Espainiako eta Italiako hiriak (Venezia, Genova, etab.) musulmanen portuekin eta Bizantziar Inperioarekin lotzen zituzten. Bide horietatik, luxuzko produktuak (espeziak, zeta) inportatzen ziren, eta ehunak eta armak esportatzen zituzten.

Atlantikoko eta Baltikoko Bidea

Iparraldeko Europako hiriak (Flandriakoak, Hansakoak) lotzen zituen bide honek. Ingalaterrako artilea, Flandriako oihalak, eta Baltikoko anbarra, larruak, zura eta garia trukatzen zituzten.

Merkatariak azoketan (Champagnekoak, adibidez) biltzen ziren produktuak trukatzeko. Gainera, finantza-tresna berriak sortu ziren, hala nola kredituak eta kanbio-letrak, merkataritza errazteko.

Hirien Pizkundea

XIII. mendean, batzuk antzinako hiriak ziren eta berriro indarra hartu zuten; beste batzuk, aldiz, hiri berriak (burguak) ziren, gaztelu edo monasterio baten ondoan sortuak. Hirietako biztanleei burgesak deitzen zitzaien.

Burgesia eta Hiriko Gizarte Mailak

Hiriko gizartean, bi maila nagusi bereiz zitezkeen:

• Goiko mailan, burges aberatsak zeuden: merkatari handiak eta lantegi handien jabeak. Talde horrek hiriko bizitza politikoa eta ekonomikoa kontrolatzen zuen.
• Beheko mailan, berriz, pobreak eta baztertuak zeuden. Askok ez zuten lan egonkorrik eta bizirauteko zailtasun handiak zituzten, batzuetan lapurretan arituz.

Eskulangintzaren Garapena

Produktuen eskaera handitu zenez, eskulangintza izugarri garatu zen eta eskulangileak ugaritu egin ziren. Produktu guztiak eskuz egiten ziren, lantegi txikietan, gehienetan eskulangilearen etxean bertan kokatuta.

Gremioak: Antolaketa eta Funtzioak

Lanbide bereko eskulangileak gremioetan antolatzen ziren. Gremio bakoitzak bere estatutuak zituen, eta lanbideko kide guztiek estatutu horiek zin egin eta bete behar zituzten. Estatutuetan lanaren arauak, produktuen kalitatea, prezioak, eskubideak eta betebeharrak zehazten ziren.

Gremioetako kideek kuota batzuk ordaintzen zituzten, eta diru horrekin gaixotutako edo hildako kideen familiei (alargunei, umezurtzei) laguntzen zieten. Gremioek hirietako ekoizpen guztia kontrolatzen eta arautzen zuten, lehia saihestuz eta lanbidearen interesak defendatuz.

Gremioetako Lanbide Mailak

Gremioen barruan, hiru maila nagusi zeuden:

• Maisua: Lantegiaren, erreminten eta lehengaien jabea zen. Lanbidea menperatzen zuen pertsona zen, eta produktuak saltzeko baimena zuen. Maisu bihurtzeko, obra bikain bat (maisu-lana) aurkeztu behar izaten zen.
• Ofiziala: Lantegiko langile aditua zen. Maisuarentzat lan egiten zuen soldata baten truke. Urte batzuetako esperientziaren ondoren, maisu izateko proba egin zezakeen.
• Ikastuna: Lanbidea ikasi nahi zuen gaztea zen. Maisu baten lantegian lan egiten zuen zenbait urtez, ostatuaren eta janariaren truke, baina soldatarik jaso gabe. Ikasketa-aldia amaitutakoan, ofizial bihur zitekeen.