Soci

Enviado por Programa Chuletas y clasificado en Historia

Escrito el en español con un tamaño de 40,59 KB

 
 dscubrimntos xeograficos: no s. xv e xvi lvarons acabo expansions k prmitiron o coñecmnto das dimnsion e da forma da trra. causas: 1adiantos tcnicos: compas, astrolabio k axudou a dtrminar con prcision a latitud, o cuadrant, tmon mobil e a ancora d brazos sxa2, e a carabla. 2dsnvolvmnto da cartografia: aparcron os xtolanos eran mapas k s 1ian xtos mdiant linas.3 comrcio con orient mdio: exprimntou modificacions en canto a rutas e cntros d intrcambio. coa caida d constantinopla en podr 2 turkos en 1453 o comrcio co extrmo orient vius dificultado tonto x trra cm x mar. fixo ncsaria a aparicion d novas rutas. co fin d k xegaran spcis prfums sdas pdras prciosas e o marfil. exploracions: xtugusa: dnd comxos do xv exploraban as costas africanas en busca dun a ruta polo sur ata a india, dobraron o cabo boxador e boa spranza. 1948 vasco da gama xegas finamnt a india. castlas: 1dscubrimnto d amrica: colon apoiado pols ris catolicos prtndia xegar as costas orientais d asia. os calculs nn erantodo corrctos. pro no su camiño encontrou o 12 d out 1492 1 novo continnt amrica. colon staba convncido d k xegara a asia. confundiu cuba con cipango(xapon). tras o éxito dsta 1 colon fixo outras 3. a trcira lvoua acabo 1498. durant sta as navs d colon xegaron as costas do contint amricano.2 a primira volta o mundo: en 1519 partiu do xto fluvial d sviya 1 a spdicion dirixida x frnado magayans 1 mariño xtugus k afirmaba coñecr o paso entr os ocanos. atlantico e pacifico. en 1952 encontraron o strito k lva o su nom e 3 mss dspois xegaron as filipinas. tras a mort dl tomou o mandolcano, k rgrsou consguindo asi a volta o mundo. rparticion do mundo: xtugal e castla craron dous enorms imprios ultramarinos. xa evitar dsavinzas fixarons os dominios d cada stado mdiant o tratado d tordsiyas. a xtugal tocouye as trras d africa e asia asi cm brasil. xa castla kdaron a maioria das trras amricanas e mais as iyas filipinas.os avancs 100tificos nicolas coprnico dsnvolvu a toria liocntrica, k dfndia k o sol era o cntro do 1ivrso.os dscubrimntos xeograficos impulsaron outras 100cias, cm a xeografia, a zooloxia, a cartografia e a botanica. tamn s avanzou no coñecmnto do corpo umano.o quattrocnto durant o s.xv dsvolvus o quattrocnto en italia e durato s.xvi o cinkcnto. o artista do rnacmnto o artista da idad mdia era 1 artsan.sta concpcion do artista cambiou coas torias umanistas. ao exsaltars a individualidad e a figura do sr umano cm cntro do 1ivrso, xurdiu a vaidad e o dsxo d gloria mundana. to2 os artistas rnacntistas asinaron as suas obras e buscaron os bns matriais e as rikzas. o artista do rnacmnto era 1 intlctul e culto capaz d trabayar en distintas disciplinas. moitos 2 artistas tamn foron toricos da art. caractristicas xerais do quatroccnto - os artistas buscaban inspiracion na antiwedad clasica.-logrous o dominio da prspctiva.- o sr umano convrtus no cntro das rprsntacions.- o artista manifstou 1 profundo intrs pola obsrvacion e a rprsntacion da naturza.- os t+ cambiaron non so s encargaban obras rlixiosas snon tamn rtratos e t+ mitoloxicos.a arkitctura -a volta aoslmntos construtivos da antiwidad os arcos d mdio punto as bovdas d canon e as cupulas e as columnas clasicas.-nas faxadas 2 edificios utilizabans os vans con lintis, rmata2 con frontons.-nas plantas 2 edificios rlixiosos adoptas a forma basilical. os artistas sn brunysxi (cupula da catdral d florncia e faxada do palaciopitti) e albrti k contruiu o palaciorucyai e a igrxa d santo andré. a pintura a pintura italiana do quattrocnto tamén tivo en florncia o su principal nuclo. - imxtancia do spazo e a prspctiva. - o dsnvolvmnto do dbuxo.- a ampliacion 2 t+ rprsnta2. o pintor florntino +accio, botticyi autor d exclnts obras mitoloxicas “a primavra” “o nacmnto d vnus”. a scultura caractristicas:-a imxtancia das proxcions e os stu2 anatomicos.- o uso do marmor e do bronc. -o rtrato e a scultura ecustr. g ibrti nas xtas do baptistrio d florncia e donatyo con san xurxo e o david. rinao d filipiia monarqía q erdou filipii comprndía aragón e castla,possións n américa,África eo mditrráno eos dominios da casa d borgoña.engadíronsys:-novas trras n américa.-filipinas e otros trritorios n pacífico.-xtugal.con tós sts trritorios,filipii dominou o imprio+grand q coñcra a umnidad ata s momnto.o splndor do rinao d filipii(2ªmtad s.xvi)-os spañois drrotaron ós francss e francia firmou paz.sta paz supuxo o rcoñcmnto da exemonía spañola n uropa.-a rblión ds paíss baixos contra a domnación spañla du lugar á grra 2 80anos.-os mouriscos rblárons n ls alpujarras.consgius sufocar a rblión 3anos dspós.-drrotaron os turcos na bataya d lpanto.sta bataya marcou a fin do dominio turco no mditrrano.-fíxos co trono d xtugal.

a Épok d luísxiv,a exemonÍa francsa .a monarqÍa absoluta eo parlamntarismdurnt o xvii producius n m8s paíss duropa 1a loita ntros grands podrs do stado.os ris intntaron contrlar tó o podr e impoñr 1a monarqía absoluta.po os parlamntos qixron limitar a capcidad do ri e contrlar o gasto público ea aprobación das lis(parlamntarismo).o triunfo do absolutismo monÁrqico n francialuísxiv:?dcidiu gobrnar prsoalmnt.?rpartiu numrosos subsidios e pnsións ntr a nobrza paqos nobrs dpndsn do ri.?instalou na cort toa a admnstración do stado e cnvrtuna no cntro do país.?impulsou a cntralizción política.?acabou coa disilncia rlixiosa.?formou 1podroso exército statal.?sacralizou a figura do ri.o sistma parlamntario ingls ns s.xvii-xviii
f1cións parlamnto:-aprobar nvos impostos.-aprobar nvas lis.-prsntary kixas e suxstións ó ri.f1cións ri:-gobrnar.-elaborar novas lis q dbn sr aprobdas xlo parlamnto.-rcadar impstos q dbn sr aprob2 xlo parlamnto.o parlamntarismo n inglatrra enas prvncias 1idasas prov.1idas,tras sú rblión contra a domnación spñola na 2ªmtadxvi,adoptaron 1réxim rpublikno.o dspotismo ilustradoos ris absolutos do s.xviiieran mu cons100ts 2 gravs probl+ económcos e sociais q sufrían sus paíss.x iso,puxron n marxa 1a srie d rfor+.stas basárons nas torías d filósofs e 100tfcos q frmban 1a nva corrnt cultural uropa:a ilustración.x sta razn,os ris absoluts rformstas rcibron o nom d déspotas ilustrads(fdricoii dprusia,xoséii daustria,carlsiii dspaña,catarinaii drusia e luísxv dfrancia).prncpal obxt das rfr+:-potnciar a industria.-impulsar o comrcio.o rformismo borbÓnicoos sucsors d filipv consolidaron e ampliaron a plítik rformista.o ri carlsiiipuxo n marxa 1a rforma xral da economía ea socidad spañlas 2ºos prncpios da ilstración.o monark rodous d minstros ilustra2 cmo floridablanca,campomans,olavid,ensnada e aranda.as súas mdidas+imxtants fron4:-potnciárons tós os sctors da economía.libralizous o comrcio crando 1mrcado único,myorárns as stradas.-intntous somtr a igrxa ó control do stado.-rformous a nsinanza.-fomntous o cntacto coas nvas corrnts culturais e dsnvolvus a invstgación 100tífca.a polítca d carlsiii du poucos rsulta2.o barrocoabrangueu dsd 1600 ata finais do sculo xviii. o barroco foi en gran mdida conscuencia das loitas rlixiosas k provocaron 1 cambio d mntalidad.caractristicas:os artistas barrocos krian rprsntar a ralidad sn idalizala e exaltar os sntimntos do spctador. ralizaron obras impactants , xeas d movmnto grazas a utilizacion d liñas curvas e aos contrasts d luz e color e 1 a abundant dcoracion. ai varios t+ cm t+ rlixiosos, scnas cotias da burgusia e as paisaxs, e obras con contido politico e d exaltacion da maxstad ral.
a era rvolucionariaa rvolucion nortamricanaos primiros colonos inglss cgaron a costa oriental d a mdia2 do s. xviii o trritorio organizabas en trc colonias dpndnts da coroa britanica. a xamada rvolucion amricana orixinous x causaspoliticas: a poboacion das trc colonias staba dscontnta xk pagaba impostos, non tiña rprsntants no parlamnto d londrs xa dfndr os sus intrss. a guerra entr o rino 1ido e as trc colonias comzou en 1775 e as colonias fixeron publica 1 a dclaracion d dritos e a dclaracion d indpndncia. os colonos rcibiron a axuda d francia e d spaña. aprobous 1 a constitucion pola k as trc colonias constituiron 1 so stado, sta2 1i2 d amrica, k s organizaban con 1 a rpublica fdral, dond gorg was inton foilixido primiro prsidnt d sta2 1i2.1 a nova ord politicaos rvolucionarios stadounidnss craron x primira vz 1 sistma politico libral, k tiña dous principios fundamntais:-o rcoñecmnto d k os cidadans tñen dritos k o podr politico db rsptar-a sxacion d podrs, dond s sxaron os 3 podrs, o lxislativo, o executivo, e o xudicial.as rvolucions en ispanoamricasguindo o exemplo d sta2 1i2 a maioria das colonias spañolas en amrica obtivron a sua indpndncia. a causa principal dst procso foi o dscontnto 2 criouls, k eran prsoas d orixe spañola naci2 en amrica. no procso d indpndncia da amrica spañola podns distinguir duas etapas:-primira etapa: os criouls dspuxeron aos vcris e capitans xenrais e non acptaron a xunta cntral crada en spaña. formaron gobrnos sobranos d tipo rvolucionario ata k frnando vii ocupou o trono.-sgunda etapa: o xenral san martin proclamou a indpndncia das provincias 1idas d suramrica. simon bolivar vncu a moriyo en angostura e crou a rpublica da gran colombia.a rvolucion francsaas causas da rvoluciona finais do século xviii prduraba en francia o antigo rxim:luis xvi era 1 monarca absoluto e a sociedad era stamntal e staba dividida entr os privilxia2 e os non privilxia2. sta situacion foi probocada x 3 causas:-causas economicas. as malas coyeitas provocou a scasza d alimntos, a alza 2 przos e o dscontnto do pobo.-causas sociais. os burguss enrikzrons durant o sculo xviii pro staban dscontntos xk tiñan pouco podr politico, xa k os altos cargos do gobrno eran ocupa2 pola nobrza.-causas idoloxicas. as idas liustradas dfdian k as prsoastiñan 1s dritosnaturais.

o comzo da rvolucion
na primavira do 1789 comzou a rvolta politica. luis xvi convocou os sta2 xerais, a asanbla formada x rprsntants 2 3 stamntos. a nobrza e o clro prtndian k s votas x stamntos, mn3 k a xent do comun dfndia o voto x cabza. en xuño, os rprsntants da xent do comun constituirons en asambla nacional. en xuyo stalou a rvolta popular. luis xvi non staba disposta a acptar a asambla e concntrou as suas tropas en torno a paris. ant isto, os parisienss armarons e tomaron a bastiya. pronto as rvoltas s stndron polo rsto d francia. nos campos difundius o gran mdo: stndus o rumor d k bandas organizadas x nobrs kimaban as coyeitas e mataban aos campsiños. sts asaltaron numrosos castls nobrs e aprovitaron xa kimar os rxistros en k constaban os dritos fudais.a asambla nacionalntr 1789 e 1791, a asaambla nacional lvou a cabo 3 iniciativas:a suprsion 2 privilxios- a aprobacion da dclaracion 2 dritos do om e o cidadan, proclamaba a librdad e a igualdad.-a aprobacion dun a constitucion stablcia a division d podrs entr o ri, k nomaria os ministros e dirixia a politica extrior, 1 a asambla lxislativa e os xuics. a asmbla votaria as lis e srialixida x sufrasio cnsitario, so votarian akls k tivsn 1 a dtrminada rnda.os inimigos da rvolucion-os nobrs dsxaban rcuprar os sus privilxios. moitos nobrs exiliarans a outros paiss e conspiraban dsd ali contra o gobrno.-o clro. a asmbla confiscou os bns do clro co fin d rducir a débda da facnda francsa.- a familia ral. ainda k luis xvi xurara a constitucion, conspiraba xa drrubar o gobrno rvolucionario.as monarkias europas sntíans amazadas polas idas rvolucionarias francsas e tmian k o exemplo s stnds aos sus paiss. en abril d 1792 comzou a guerra d austria e prusia contra francia. a rvolta obrigou a nomar 1 a nova asmbla lxislativa, a convncion,lixida x sufraxio 1ivrsal +culino.a rvolucion industrialo concpto d rvolucion industriala mdia2 do século xviii comzou no rino 1ido(1760) 1 procso d cambio constant no k o uso d novas tcnicas, fonts d enrxia e for+ d organizacion do trabayo provocou 1 enorm crcmnto da produccion d bns.o rino 1ido, pais pioniroa rvolucion industrial inicious x 1 a srie d factors:- o pais staba exprimntando 1 aclrado crcmnto da poboacion.- incrmntabas a productividad da agricultura.- o rino 1ido contaba cun a gran rikza d rcursos, sobr todo do carbon.o transxt era facil. posuia colonias en ultramar k proxcionaban matrias pri+ e mrca2.- as institucions financiras. no sculo xix as innovacions da primira rvolucion industrial stndrons x europa. blxica, francia, paiss baixos e almaña. fora d europa sta2 1i2 e xapon.os cambios dmograficosa rvolucion industrial stivo acompañada dun considrabl crcmnto dmografico. europa pasou d 190 miyons d abitants en 1800 a mais d 400 miyons en 1900.as causas do crcmnto dmografico foron duas:- o dscnso da mortalidad dvido a k rmitiu a pst bubónica, k aparcron as primiras vacinas, a k myorou a ixen e a alimntacion.- o aumnto da fcundidad. foi dvido o adianto na idad a k s contraia matrimonio.do obradoiro a fabricaata a rvolucion industrial, os productos manufactura2laborabans en pknos obradoiros artsanais. dsd finais do século xviii, os obradoiro comzaron a sr substitui2 x fabricas, grand stablcmntos k contrataban gran numro d obriros k utilizaban makinas. jams watt, en 1774, construiu a primira mákina d vax. a partir d enton, as makinas movidas pola enrxia do vax utilizarons na minaría, na industria e no transxt.os primiros sctors industriaisdurant bastant tmpo, os cambios limitarons a duas industrias moi concrtas:- a industria do algodon: a industria txtil algodoeira era a mais imxtant nun principio e na k mais rapido s produciron as transformacions tcnoloxicas. as makinas d fiar d argravs. cartwrig t dsñou o tar mcanico.- a industria do frro alcanzou 1 gran dsnvolvmnto a mdia2 do sculo xix. a principal innovacion foi o novo procso d fundicion con carbon d cok ou carbon minral, moi abundant no rino 1ido. outro avanc imxtant supuxoo o procso d pudlaxe e laminacion.a rvolución agricolaentr os sculs xvii e xix primiro no rino 1ido e dspois no rsto d europa occidntal, a productividad agricola aumntou notablmnt grazas a myora das tcnicas d cultivo, e tamn a extnsion da suprficie cultivada e aos cambios nas structuras agrarias, x iso s fala d rvolucion agicola.os cambios nas tcnicas d cultivoa principal novidad foi a introduccion do sistma d rotacion d cultivos erbacos. o pfccionamnto do arado e da irrigacion. mais tard, xa no sculo xix, introducirons novas mákinas (sgadoras, mayadoras...), frtilizants kimicos e a utilizacion d traccion non animal.os cambios nas structuras agrariasnos sculs xviii e xix producirons 1 procso d concntracion da propiedad e d crcado ou crramnto 2 campos.os efctos da rvolucion agrariaos novos cultivos e tcnicas prmitiron aumntar considrablmnt a extnsion das trras d cultivo, así cm a sua productividad.

a rvolucion do transxt
no sculo xix aparcron o barco d vax e o frrocarril, k prmitiron aumntar a vlocidad, a sguridad e a capacidad d carga.o barco d vaxo stadounidns fulton abriu a primira liña comrcial maritima rndibl con barcos propulsa2 x motor a vax. incorxaron cascos d frro e comzaron a usar lics.outros avancs foron o primiro barco con camara figrorifica e a contruccion do canal d suez.o frrocarrila gran rvolucion d transxts foi o frrocarril. st rsultou da conxuncion d dous 2 principais avancs da rvolucion industrial: a makina d vax, xa a propulsion da locmtora, e o frro, xa a construccion do trn e 2 rais sobr k circula. o ingls gorg stp ensn construiu a primira locmtora d vax. en 1825 inaugurous a primira liña d frrocarril d carga, entr as localidads miniras d inglsas d stockton e darlington. en 1830 foi inaugurada o primiro camiño d frro xa o transxt d pasaxeiros entr livrpool e manxstr. incluso s dsñaron liñas intrcontinntais, cm o transibriano.a 1ª guerra mundial-os antcdnts do conflicto:no último trzo do sxix,europa viviu 1 príodo d paz,ainda k non exento d tnsión,k obdcían a 3 motivos:-as prtnsións trritorios:francia,x exemplo,rclamábaye a almaña as rxións d alsacia e lorna.-o crcmnto económico d almaña:k poñía en prigo a exemonía británica.-a exaltación nacionalista:as idoloxías nacionalistas enfrontaban 1s pobos con outros (era o caso do dscontntnto das nacionalidads k conformaban os imprios austro úngaro e turco).-a carrira d armamntos e as alianzas militars:nsta situación d tnsión,as potncias iniciaron 1 a carrira armamntista,co incrmnto 2 gastos militars.É x sta razón pola k st priodo s coñec cm a “paz armada”.Ó msmo tmpo,stablcron 1s pactos:a tripla alianza,entr almaña,o imprio austro- úngaro e italia;a tripla entnt entr o rino 1ido,francia e rusia.-o stourido da guerra:acontcu co asasinato en saraxevo do erdiro da coroa austro úngara. en poucos días,as alianzas
militars entraron en xogo e sucdérons 1 a srie d dclaracións d guerra. formárons dous ban2: os
alia2 (francia,o rino 1ido e rusia) e as potncias cntrais (almaña, austria- 1gría e o imprio otomán).-un a guerra difrnt:a 1ªguerra mundial foi moi difrnt das guerras antriors:-implicou 65miyóns d combatnts.-o uso x 1ª vz d ar+ cm submarinos,avións e gass tóxicos.-as muyers pasaron a dsmpañar 1 papl fundamntal,pois trabayaban nas fábricas.-os gobrnos organizaron srvizos d propaganda.-o dsnvolvmnto da guerra:4fass:-a guerra d movmntos ou rlampo(1914):Ó comzo do conflito,almaña optou x 1 a ofnsiva rlampo contra francia.pro a súa stratxia fayou pola rsistncia francsa.-a guerra d posicións ou trinxeiras(1914-1917):a partir d stmbro d 1914,as fronts stabilizárons e a guerra adoptou 1 a táctica dfnsiva mdiant trinxeiras.xa dfndr o trritorio,scávans qilómtros d gavias ond os solda2 vivían e loitaban.a vida nas trinxeiras era durisima,miyóns d oms morrron nas trinxeiras.sucdérons batayas sanguentas,cm as d vrdún e somm.a xegada d novos combatnts tampouco cambiou a situación.-o ano 1917:rusia rtirous da guerra pro sta rtirada compnsous coa entrada d sta2 1i2 en apoio das potncias aliadas,k foi a dcisiva.-o final da guerra(1918):as potncias aliadas,organizaron 1 a ofnsiva en todas as fronts.os imprios cntrais non dron rsistido e rndérons,asinous o armisticio.as conscuencias da guerra:-o tratado d vrsays:en 1919 clbrous a confrncia d paz d parís.os vncdors buscaban rcibir indmnizacións k os compnsasn 2 custos e danos da guerra,e rpartir os trritorios das nacións drrotadas.as principais dcisións tomáronas:sta2 1i2,francia e o rino 1ido.nsta confrncia acordous crar a sociedad d nacións,un a organización intrnacional xa salvagardar a paz e rsolvr mdiant ngociacións os conflictos entr os paíss...o principal documnto,o tratado d vrsays d 1919,entr almaña e as potncias aliadas culpa ó stado almán,d sr o culpabl da guerra e impúxérons 1 as durísi+ sancións:prdas trritoriais,limitación do su exército e ocupación da rica rxión minira.almaña smpr considrou inxusto st tratado,o k alimntou as ansias d vinganza.-un novo mapa d europa:outros trata2 dbuxaron 1 novo mapa d europa.os imprios almán,austro úngaro,ruso e otomán foron dividi2 en novos sta2:-almaña prdu todas as súas colonias.-o imprio austro úngaro fraccionous en 4paíss.-do imprio ruso indpndizárons 4paíss.-rxurdiu polonia.-o imprio otomán kdou rducido a turquía.-as prdas da guerra:as prdas umanas e matriais en ambos os ban2 foron enorms.a maioría eran oms.sta2 1i2 pasou a convrtrs na 1ªpotncia económica mundial.

a cris econÓmica d entrguerras:
os “flics anos 20”Ó trminar a gran guerra,a exemonía económica dsprazous do rino 1ido a sta2 1i2,e nova york convrtus no cntro financiro mundial.sta2 1i2 era acrdor d cas to2 os paíss europos.a década d 1920 foi 1 príodo d prospridad.eran os “flics anos 20”.a gran dprsión:o príodo d expansión económica intrrumpus bruscamnt en 1929.a súa economía tiña 1 a grav dbilidad:a dpndncia excsiva 2 créditos (préstamos).as emprsas solicitáronye d+ia2 créditos ós bancos en rlación cos rcursos propios.os consumidors tamén pdían créditos xa gastarn en vivnda,automóbil,ocio,etc.o 24 d outubro,dbido a falta d compradors,o su valor dscndu spctacularmnt da bolsa d nova york.o drrubamnto impdiuys a moitos accionistas dvolvr os créditos,o k orixinou 1 a sucsión d crbas bancarias.sta cris rcibiu o nom d crack d 1929.a cris stndus a toda a economía,xk moitas emprsas,pknos propietarios e particulars s arruinaron.o pxe das emprsas orixinou o disparo do dsmprgo,diminuíu a capacidad d compra da poboación e frous o consumo.foi a época da gran dprsión.a radicalizaciÓn polÍtica:a incapacidad 2 gobrnos dmocráticos xa solucionar os probl+ económicos e sociais provocou o dsncanto d poboación.en europa,gran part 2 obriros,inspira2 no modlo soviético,adoptaron posturas rvolucionarias,as class mdias,dfndu a xegada d gobrnos forts ultranacionalistas e anticomunistas.os myors exempls foron italia e a almaña nazi.o fascismo italiano:o partido nacional fascista foi fundado polo su dirixent bnito mussolini.ant o fracaso do partido fascista,mussolini dcidiu utilizar a forza xa accdr ó podr.organizou 1 a +iva concntración cos sus grupos xamilitars en roma.tras ocupar os edificios públicos,prsntáronye 1 ultimato ó gobrno.a marxa sobr roma funcionou e o ri vítor manuel iii ofrcuye a mussolini a formación dun novo gobrno.pouco e pouco,mussolini e o su partido fórons facndo co control d to2 os rsorts do stadoo ascnso do nazismo ó podr:os comicios(elccións) d 1930 convrtron o partido nazi na sgunda forza política do país.o prsidnt ofrcuye o cargo d xanclr(primir ministro) a itlr.dsd o gobrno,os nazis pronto controlaron o parlamnto e stablcron 1 réxim ditatorial.nacía así 1 novo stado almán bautizado cm iii rix.a almaña d itlr:poucos días dspois do su ascnso ó podr,o incndio do rixstag (parlamnto),srviuye d scusa a itlr xa disolvr os parti2 e sindicatos,excpto o partido nazi.isto concdíaye 1 podr absoluto.con s msmo obxectivo,stablcu 1 gobrno d trror. itlr acabou d forma violnta cos sus opoñents políticos ou sospitosos d slo.xa prsguir á xent crou dous organismos:as ss (“scuadras d protcción”)e a gstapo(policía).outro 2 aspctos máis dramáticos do mandato nazi foi a política d limpza étnica. itlr staba obssionado con lograr a suprmacía total da raza aria almá,k dbía mantrs pura e sn mstizaxs.os xudos foron as principais víti+ dsta barbarie.tamén sufriron a política d extrminio os xitanos,os omosxuais e as prsoas con minusvalías psíkicas ou físicas.os gobrnos nazis impulsaron a economía mdiant 1 a política d rarmamnto.a expansión trritorial:o partido nazi dfndía o panxermanismo,doctrina k proclama a 1ión d to2 os pobos d orixe xermánica nun só país. itlr abandonou a sociedad d nacións e alious coa italia fascista x mdio do eixe brlín-roma.anxionou austria e a rxión d sudts (xecoslovakia).os paíss dmocráticos europos,francia e o rino 1ido,consntiron sts fitos,crndo k itlr non s atrvría a continuar a súa expansión.cando o 1 d stmbro en 1939 itlr invadiu polonia,a rsposta do rino 1ido e francia non s fixo sprar.sts paíss dclaráronye a guerra a almaña.iniciábas así a sgunda guerra mundial.ii guerra mundial (1939-45)- causas: -o ascnso 2 fascismos, - a cris 2 anos en europa, - a invasion d polonia pola almaña d itlr (panxermanismo), - o fracaso 2 pactos politicos, a diplomacia.- ban2 alia2: - potncias do eixe: almaña, italia e xapon, - os alia2: francia, gran brtaña, urss, sta2 1i2.- etapas: -victorias das potncias do eixe (1939-41), - victorias 2 alia2 (1942-44), - final da guerra (1945).- conscuencias: - umanas: miyons d mortos, fri2, orfos..., -trritorios: cambio d frontiras, - economicos: dstruccion d europa, axudas amricanas xa a sua rconstruccion, - politicas: prscucion 2 fascismos. division do mundo entr alia2 do urss (comunismo) e d ee.uu (capitalismo). - cracion da onu xa evitar 1 a nova guerra mundial.caractrisicas do fascismorxim totaltarioe , cm tal, antidmocratico. a librdad individual kdaba subordinada o stado, dirixido x 1 dirixent todopodroso (o duc) e apoiado nun partido 1ico, o partido nacional fascista. suprsion 2 parti2 politicos e 2 sindicatos. o stado intrviña na economia, ainda k apoiaba a emprsa privada. o stado dominaba a sociedad a travs do control da educacion, da cultura e 2 mdios d comunicacion. culto a violncia e ao militarismo, manifsto nos simbols, imnos, 1iforms... a violncia aplicous xa rprimir os disidnts e calkra ida ou condupta rvolucionaria, xustificada x 1 anticomunismo exacrbado. nacionalismo spansionista, k sixia a cracion dun imprio colonial italia.

a organización das nacions 1idas
:aparcu o24 d outubro d 1945,tras a ratificacion,pola mayoría 2 51 sta2 fundadors,da carta das nacions 1idas(xuño).nacu tras a 2º guerra mundial xa salvagardar a paz e a sguridad,fomntar a boa rlacion entr os sta2, promovr os dritos fundamntais e impulsar o progrso.a onu tn 5 organos principias: a asmbla xeral,concyo d sguridad,scrtari xeral,tribunal intrnacional d xustiza e concyo economico e social.tamn conta con ta con organisacions afiliadas k forman o sistma das nacions 1idas,st sistma engloba:-organizacios autono+ viculadas a onu mdiant acor2 spciais,sn os organismos spcializa2(fmi,oit,fao(agricultura e alimntación),oms e 1sco).-oficinas,progra+ e fon2(acnur,pnud e 1icf). a dclaracion do milnio,rsultado do cumio clbrado en stmbro d 2000 en nova york, afronta os rtos do novo sculo,fixando 1 a srie d obxetivos en matria d paz,sguridad e dsnvolvmnto e erradicación da pobrza;protccion do mdio natural,dritos umanos, dmocracia,protccion das prsoas e atnción as ncsidads spciais do continnt africano. a sgunda rpublica(1931-1939): os rpublicanos prsntaron aslccions municipais d 1931 cm 1 rfrndo sobr a mornarkia e acudiron 1i2. os comicios dronye 1 claro triunfo a coalicion rpublicana-socialista.o gobrno provisional e a constitucion d 1931: coñecido o rsultado alfonso xiii exilious e o comité rvolucionario constituido en gobrno provisional, proclamou a sgund rpublica en 1931. as cortslaboraron a constitucion d 1931:1o rcoñecmnto do valor do trabayo, 2 o stado aconfsional, 3o divorcio. o bienio rformista: gobrnaban os parti2 d skrdas(prsidnt manuel azaña) fixerons rfor+: 1rforma agraria, 2 autonomia d cataluña, 3rforma militar, 4rfor+ laborais, 5rforma educativa, 6matrimonio civil e divorcio. a front popular: a skrda prsntous aslccions 1ida a front popular, intgrada x socialistas, comunistas, parti2 rpublicanos e forzas nacionalistas, mais o apoio anarkista. a front popular gañou aslccions d forma axustada. na rua, a crispacion aumntaba con enfrontamntos arma2 entr falanxistas e militants das organizacions obriras. finalmnt o asasinato d calvo sotlo prcipitou a sublvancion do exercito colonial o 17 d xuyo d 1936, dirixido x franco. a guerra civil:(1936-1939) o golp d stado: a sublvacion do exercito o dia 18 d xuyo d 1936 stivo dirixido x mola e franco. a intrnacionalizacion d conflito: en to2 os paiss a opinion publica dividius entr os dfnsors do gobrno lxitimo da rpublica e os k apoiaban aos golpistas. axuda strior: 1os rblds rcibiron axegadas d solda2, ar+ e municions da italia fascista e da almaña nazi. 2 a rpublica obtibo axuda da urss. as duas spañas: a sublvacion probocou a division d spaña en duas zonas: 1 a, fiel a rpublica e, outra, dominada polo sublva2m k s autodnominaron . a zona rpublicana stivo marcada x 1 a axitada vida politica, a nacional producius 1 fortalcmnto da autoridad politica. a evolucin militar: a guerra cas 3 anos. foi 1 a guerra longa e dura, en k s podn distinguer difrnts fass(batayas do jarama e d guadalaxara, bombardo d guernica, brunt(madrid) e blxit(zaragoza). a drrota da rpublica producius en abril d 1939. a 1idad das tropas d franco e a sua suprioridad militar froito dun a maior disciplina e 2 apoios d almaña e italia, explican o su continuo avanc ata vitoria. a vida durant a guerra: foi 1 tmpo d fam, mdo, mort e mdo. moitas prsoas convrtrons en rfuxia2 x mdo a franco e outra marxaron ao exilio. o comzo da guerra fria: pouco dapois do final da sgunda guerra mundial, puxos d manifsto a imposibilidad d entndmnto entr as potncias vncdoras. ¿a k xamamos guerra fria? ao sistma d rlacions intrnacionais k improu entr 1945 e 1991, caractrizadas polo enfrontamnto entr duas grands suprpotcias, sta2 1i2 e as urss, e a division do mundo en dous bloks antagonicos, o capitalista e o comunista.brlin, a primira cris: sgundo os acor2 d ialta e postdam, almaña kdaba dividida en catro zonas: eu, r. 1ido e francia craron a rp fdral d almaña(rfa). cm rsposta a urss crou a rp dmocratica alma(rda).  coexistncia pacifica:e o priodo no k csou o enfrontamnto entr as duas potncias mais imxtants. o fort crcmnto economico: dsd 1950 producius 1 fort crcmnto economico, os factors do crcmnto foron a dispoñivilidad d fronts d enrxia e matrias pri+ baratas, o ptrolo. o rsultado foi a producion +iva cm conscuencia o consumo +ivo. 1 a nova sociedad: o dsnvolvmnto economico contribuiu a crar 1 novo tipo d sociedad. a sociedad d consumo: o sctor trciario comzou a ocupar 1 a xcntaxe cada vz maior da poboacion activa. as mntalidads e os costumns volvrons mais librs na dcada d 1960 ant a crcnt influencia 2 mozos, craron as suas propias modasd, musica for+ d rlacion rock pop e psicodlia. o movmnto ngro en eu martin lut er king o movmnto studiantil en maio do 68. o muro d brlin: xa evitar as fuxidas. a cris 2 misils: 0 movmnto guerriyeiro dirixido x fid.castro. cuba gañou a simpatia urss e xina. a urss intntou instalar armamnto nuclar na iya o k iniciou a cris 2 misils. en rsposta, knndy dcrtou 0 bloko naval d cuba anuciando k os barcos sovieticos k transxtaban os misils dbian dtrs ou.snon srian atacadoa.tras 1s dias d maxima tnsion,as autoridads sovieticas cdron e as bass foron dsmantladas.




a cris da dcada d 1970 a cris d 1973 : exipto atacou x sorprsa israel. 0 exercito israeli contraatacou e, con axuda stadounidns.os paiss arabs dcidiron tomar rprsalias pola axuda occidntal a israel. asi, a organizacion d paiss exxtadors d ptrolo (opp) 1ciou 1 a suvida no przo do barril d cru. o incrmnto 2 custos enrxeticos provocou 0 aumnto da inflacion (przos), a diminucion 2 bnficios emprsariais e, en moitos casos, 0 pxe d emprsas e 0 aumnto do dsmprgo. as dificultads intrnas nos dous bloks.dsd a guerra d vietnam, en sta2 1i2 crcra 0 dsncanto,e a oposicion pub1ica a calkra outra nova intrvncion no extrior. dscubrius k 0 partido rpublicano eo su prsidnt nixon, spiaran a sd do partido dmocratas. st sucso, concido cm o caso watrgat.a urss, , dbia enfrontars aos intlctuais disidnts.o triunfo do fundamntalismo islamico :en iran o aiatola k omini rvolucion fundamntalista, en afganistan. entr a ditadura e a dmocracia en ibroamrica, triunfaron as sanguentas ditaduras militars d pinoxet en xil, tras drrubar nun golp d stago ao prsidnt ayend; e 2 xenrais vidla e galtieri en arxentina, tras outro acto golpista k drrocou a isabl pron. en nicaaragua, os sandinistas acabaron con somoza .na europa mditrrana, o fi nal das ditaduras en xtugal, grcia e spana.xtugal tras a «rvolucion 2 caravis». a fin da guerra fria sta2 1i2: a era ragan :en 1980, ronald ragan foilixido prsidnt d sta2 1i2. os primiros anos do su mandato supuxeron 1 a volta a tnsion da guerra fria, cun a politica d rarmamnto.a sua politica extrior basous no intrvncionismo, sobr todo en paiss cntroamricanos.en 1985 iniciou 1 a etapa d axegamnto a 1ion sovietica, k tivo cm rsultado 0 inicio d convrsas sobr dsarmamnto nuclar. 1ion sovietica: gorbaxov e a prstroika(cambio)cando en 1985 mijail gorbaxov xegou ao podr, a 1ion sovietica staba en cris. x sta razon puxo en marxa a prstroika (<europa do lst: as rvolucions d 1989 durant toda a dcada d 1980, os paiss d europa oriental sufriron, 1 a profunda cris. sta situacion provocou 1 fort malstar.social e aumntouo rxeitamnto a subardinacion a urss. en 1989 amxadas pola politica aprturista da prstroika stouraron 1 a srie d rvolucions. stas rvolucions significaron o fin do comunismo e o comzo da transicion cara a dmocracia e a economia d mrcado. a caida do muro d brlin e a postrior runificacion alma, foron acontcmntos mais rprsntativos dst procso.xina dspois d mao a mort d mao, supuxo o inicio dun a nova politica economica baixo a dirccion d dn xiaoping, caractrizada x 1 sistma mixto k combinaba 1 a economia colctivizada.con crtoslmntos capitalistas, 1 comrcio mais abrto a occidnt e a cracion d zonas econmicas spciais, en k s prmitia o invstimnt extranxeiro. sa rvolucin nn s produciu no plano politico na praza tiananmn, xuño d 1989, k probocou mils d mortos. 0 mundo actuala dcada d 1990 foi 1 a epoca d transicion dsd 1 sistma bipolar, articulado entorno a guerra fria k mantiña eu e urss, a 1 a nova ord mundial caractrizada pola suprmacia spadounidns.os focos do podr: eu e a primira potncia mundial grazas ao su enorm podr economico, politico, militar e cultural. mantn a exemonia na economia mundial e na politica intrnacional. os atnta2 do 11-s d 2001 rivindica2 al-qaeda, endurcron a politica extrior stadounidnsm con instrvncions militars en afganistan e iraq. a 1ion europa alcanzou a eucoo primira potncia economica mundial. pro o su podr politico e militar e moi infrior ao stadounidns. xapon e o sgundo pais mais industrializado e 1 a dstacada potncia financieira. pro nn tn podr militar. en dcmbro d 1991 producius a dsmmbracion da urss en 15 rpublicas dstintas. rusia e a rpublica ex-sovietica mais imxtant. consrva gran part do podrio militar sovietico e sta prsnt nas principais organizacions intrnacionais, pro efrontas a gravs probl+ economicos e politicos. dun a economia comunista a outra capitalista. a dscolonización:producida en asia África e ocanía,vu dada x:-a sgunda guerra mundial,k supuxo a exemonia europa.-a guerra fria,xa gañar apoios na disputa pola exemonia mundial(e.u e a 1ion sovietica) propiciaron os movmntos indpndntistas.-os emrgnts movmntos nacionalistas das colonias virons rforza2 pola carta das nacions 1idas k rcoñecia o drito d autodtrminación 2 povos das colonias.cnscuencias:a sua economia mantiña 1 a fort dpndncia extrior e stban dsarticuladas,o fort crcmnto dmografico emporou a rlacion entr a povoacion s rcursos 2 k dispoñia, tamn sufriron instabilidad politica x causa d guerras civis golps d stado e ditaduras polo k a mayoría dsts paiss sn do 3º mundo.a 1ion europa:e 1 a organización formada x 27 paiss k ntr os sus obxetivos stan: -promovr a paz os valors dmocraticos e o bnstar 2 sus povo.-crar 1 spazo economico 1ico,cun as politicas comuns,un a msma moeda e 1 spazo sn frontiras xa o traslado d capital.-camiñar cara a 1ion politica 2 paiss mmbros,sn prdr a idntidad particular.institucions:-consylo europo:dfin as orientacions e prioridads politicas,sta intgrado pols xefs d stado ou d govrno 2 paiss mmbros.-parlamnto europo:funcion lgislativa,elgi2 mdiant sufraxio 1ivrsal cada 5 anos.-concyo da 1ion europa,toma a mayor part das dcicions e sta formado x 1 ministro d cada concyo k cambia sgundo o tma.-comision europa:propon lis politicas e progra+ d accion,e e rsponsabl d aplicar as dcisions do parlamnto e do concyo d ministros,vla polo cumplimnto da lxislacion e rprsnta e dfnd os intrss da 1ion ant outros paiss ou organisacions.-tribunal d xustiza da 1ion europa:garant o cumprimnto da lxislacion da ue,formado x 1 maxistrado d cada pais.o mundo dsd 1939en 1945 trminou a sgundo guerra mundial, fito k marca a entrada no mundo actual. o noso mundo dfins pols sguints trazos: a concntracion do podr en grands suprpotncias, en principio dúas (sta2 1i2 e a 1ion sovietica) e actualmnt sta2 1i2 en solitario; a existncia d ar+ d dstruccion +iva capacs d dstruir o planta; a globalizacion economica; a existncia d gravs dsigualdads entr os paiss dsnvolvi2 e os subdsnvolvi2; e a invasion da vida cotia x part tcnica.

a dictadura frankista. ao rmat da guerra civil en 1939 spaña staba snakizada dmografica, social e economicamnt. comzaba a longa dictadura d franco, k s prolongaria ata a mort do xenral en 1975. os apoios frankistas eran o exercito, a igrxa catolica e os falanxistas. o sistma olitico frnkista: o frankismo caractrizous pola sua idoloxia consrvadora e antidmocrática.nacionalcatolicismo: li d rfrnado e o foro d spañois u a dclaracion d dritos condicionada pola acptacion da dictadura. inicious 1 a aprtura intrnacional, asinarons o concordato coa santa s e o tratado d amizad ispano nortamricano d 1953.o dsnvolvmntismo: a finais da dcada abandonous a autarkiaa e comzou a libralizacion economica.cris do rxim:a inflacion o pxe das emprsas e o paro foron a conscuencias. a cris economica coincidiu cun a complicada situacion olitica. franco, ancian e enfrmo, nomou ao almirant carrro blanco xa prsidir o gobrno. tras o su asasinato x etaaos poucos mss, dsignou cm prsidnt carls arias navarro. a transicion foi o procso d cambio d rxim politico da dictadura frankista a dmocracia. abrangue dsd a mort d franco ata 1982, cando s produciu a primira altrnancia pacifica no gobrno. o priodo constituint:a aprobacion da actual constitucion, k foi sancionada en 1978.spaña dmocratica: os gobrnos do psoe (1982-1996) compltaron o stado das autonomias, incorxaron spaña á ce. os gobrnos do pp lograron a intgracion d spaña na moeda comun europa. o 11 d marzo d 04 oubo 1s atnta2 pouco dspois fixerons aslccions e ganounas zapatro psoe.galicia dmocratica e autonoma: a autonomia d statuto: aprobous en 1980, as institucions basicas sn o parlamnto galgo e a xunta d galicia. os gobrnos da xunta: 1 xerardo frnandz albor, 2frnando gonzalz laxe, 3manuel fraga iribarn e a ora emilio prz touriño.

Entradas relacionadas: