Sektore publikoa gastuak

Enviado por Chuletator online y clasificado en Economía

Escrito el en vasco con un tamaño de 6,05 KB

 


3.EKONOMIAREN ERABAKI HARTZAILEAK:

*EKONOMIA ERAGILEAK:

(ekonomiaren protagonistak edo erabaki hartzaileak)

Munduko ekonomia gehienetan erabiltzen den sisteman, sektore Publikoak ESKU HARTZEN duenez, neurri handiagoan edo txikiagoan, Garrantzitsua da azpimarratzea EKONOMIA ERAGILEEK sistema horretan duten Eginkizuna.

-
Kontsumitzaileek (familiek) erabakitzen dute zer hondasun eta zerbitzu kontsumituzko Dituzten beren beharrak ahalik eta ongien asetzeko

Enpresek:

Ondasunen eta zerbitzuen ekoizpenari eta banaketari buruzko erabakiak hartzen Dituzte. ETEKINA lortzeko asmoz.

Sektore Publikoa:

Helburu nagusia ahalik eta ongizate maila altuena lortzea da Gizarte osoarentzat, horretarako erabaki egokiak hartuz.

Ekonomia eragile batek erabaki bat hartzean, uko egiten dio Hautatu gabe utzi duen aukerari (Aukera- kostua)

Baina nola hautatu? Gizakiok portaera arrazionala dugu, Erabilgarritasun edo ongizate handiena eragingo duen erabakiak hartuko dugu.

*KONTSUMITZAILE EDO FAMILIAK:

Familiek zer izaten dute kontutan erabakiak hartzeko Garaian:

A.LEHENTASUNAK: Erabakia pertsona bakoitzaren zaletasunen Eta lehentasunen araberakoa da.

B.DIRU SARRERA MAILA: Lehentasunak garrantzizkoak izan Arren, azken erabakia diru sarreren araberakoa izan de (prezioa). Diru Sarreren mailak gastu ahalmena baldintzatzen du.

Sektore-publikoarentzat garrantzitsua da, familien diru Sarrera maila zein den jakitea. Estatuaren eginkizunak eta ardurak iritarrei Lotuta baitaude.

Erakunde ofizialek egindako azterketei eta emandako datuei Esker sektore publikoak herrialdearen benetako beharren araberako neurriak Hartzeko aukera du:

-Aberastasuna hobeto banatu (zergak)

-Gizarte prestazioak (laguntzak) benetan behar dituenari Eman.

Familiek osaera:

Familiako kide guztiak gara KONTSUMITZAILEAK, baina ez dute Era berean parte hartzen ekoizpen prozesuan.

SAILKAPENA:

➢Enpresa buruak: (zuzendaria). Ekoizpen jarduera Antolatu eta koordinatzen dute, aldez aurretik jarritako helburuak lortzeko.

➢Langileak: Enpresa buruen zuzendaritzapeen, ekoizpen prozesuan parte hartzen duen Giza-elementua lana egin → Soldararen truke. Langileei enpresaren GIZA KAPITALA Ere deitzen zaie. Lan baldintza eta soldata hobeak lortzeko, langileek Sindikatuetan antolatzen dira, enpresa buruekin negoziatzeko.

➢Errentadunak: Lana da diru sarreren iturri Nagusia familia askorentzat, baina ez da beti bakarra izaten. (Adibidez: Etxebizitza baten alokairutik Kobratzen dena / Akzioak, dibidendoak kobratu)

➢Kontsumitzaile hutsak: Ekoizpen prozesuan inola Parte hartzen EZ dutenak. (Ikasle, haur, jubilatu...)

*ENPRESAK:

Enpresek erabaki ARRAZIONALAK hartzen dituzten ondasunen eta Zerbitzuen ekoizpenari eta banaketari buruz, eta FAMILIEK jarritako ekoizpen Faktoreak erabiltzen dituzte.

ENPRESEN HELBURUAK:

Etekina Maximizatu:

(ahalik eta mozkin handiena lortzea)

Enpresen etekina(mozkina) = Diru sarrerak - gastuak

Etekinak handitzeko :A) Diru sarrera GORA, Gastuak =

B)Diru Sarrerak GORA; gastuak BEHERA

C)Diru Sarrerak = , Gastuak BEHERA

-
Egonkortzea eta Haztea(gehiago ekoiztu): Enpresa egoera ekonomiaren arabera hazteko joera Izango du.

-Noiz Erabakitzen da gehiago ekozitu → ESKARIA GORA ( Gaur egun hau lortzeko bidea atzerrian saltzea da, bertako merkatu Eskaria jetsi.

Enplegua eta Aberastasuna sortzea:

(CAF : zuzeneko langileak + inguruko enpresetan Zeharkako langileak (subkontratak).

Ingurumena Errespetatzea:

Enpresek gizarte arazo asko sor ditzazkete (kutsadura, lur Zoruaren espekulazioa...). Gaur egunean enpresek ekiditu behar dute inguruaren Ondamena. (Araztegiak jarriz, baliabideak errespetatuz...)

*SEKTORE - PUBLIKOA:

Sektore publikoa hauek osatzen dute:

-ADMINISTRAZIOA: Estatukoa, autonomia erkidegoak, Foru Aldundiak, Udalak...

-ENPRESA PUBLIKOAK: Correos, RENFE, Rtve, ETB...

-ERAKUNDE AUTONOMIADUNAK: Lanbiden, INEM, Gizarte Sekurantza...

Sektore publikoaren helburua:
Ahalik eta ongizate maila handiena lortzea hiritarrentzat.

Helburu hori eraginkortasunes lortzeko, botere publikoak Geografia eragineko HIRU esparruetan banatzen du bere ahalmena:

●TOKIKO ADMINISTRAZIOA: Hiritarrekiko gertuko Eginkizunak egiten ditu. (Ur hornidura, zabor bilketa, kale konpontzea...). Adibide nagusiak UDALAK eta PROBINTZIAKO FORU ALDUNDIAK dira.

●AUTONOMIA ERKIDEGOETAKO ADMINISTRAZIOA: Espainia Munduko herrialde deszentralizatuenetako bat da. (1978ko konstituzioa). Autonomia Erkidegoak administrazio zentralak transfertitutako eskumenak Bereganatuz joan dira (adibidez: Hezkuntza + Osasungintza). Bere aurrekontuei Aurre egiteko diru kopururik handiena Estatutik lortzen da.

●ADMINISTRAZIO ZENTRALA: Estatuak eta haren erakunde Autonomiadunek osatzen dute.

Beste administrazio mota/maila bat: Europako Administrazioa.

Dena dela, sektore publikoak eragina du ekonomia jardunean.

Joko arauak (legeak) ezartzean gain, aberastasuna Hobeto banatzearen aldera egiten du, honako hauen bidez:

Zergak:

Enpresek Eta familiek ordaintzen dituzte. Estatuaren diru sarrera nagusiak dira.

Gastu publikoa:

Bere Baitan, ondasun eta zerbitzu publikoan hornidura (osasuna, justizia, Hezkuntza).

-Diru laguntzak (bekak)

-Transferentzia (erretiro pentsioak, langabezi prestazioa)

Lege eta Erakunde esparrua:

Legeen bidez ekonomia sistemaren funtzionamendu ona Arautu eta bermatzen da.

*ERRENTAREN FLUXU ZIRKULARRA:

Familien, enpresen eta sektore publikoaren artean sortzen Den erlazioa adierazten du.

Ezaugarriak:

○Enpresak ERRENTAK ordaintzen dizkiete familiei, lanaren Eta beste EKOIZPEN FAKTORE batzuen truke.

○Familiek PREZIO bat oradaintzen diete enpresei, haiek Ekoitzitako ONDASUNEN ETA ZERBITZUEN truke.

Entradas relacionadas: