Sabino arana eta erlijioa

Enviado por Chuletator online y clasificado en Historia

Escrito el en vasco con un tamaño de 3,58 KB

 

EUSKAL NAZIONALISMOA

Euskaldun askorentzat foruen galera trauma bat izan zen. Foruak zeuden bitartean euskal ezaugarriak nahiko ondo kontserbatu ziren baina hauek kendu eta konstituzioa ezarri zutenean, askoren ustez, EH-ak bere askatasuna galdu zuen. Kanpoko langileak etortzen ziren eta euskaldunak espainako beste eremuetara joan behar zuten milia egiteko, eta hori guztia euskaran eta euskal ohituretan inpaktua izan zuen. Bizkaiko Euskalerria elkarteko kideak, ez ziren karlistak, liberal fueristak baino. Eta nafarroako euskara elkartekoek, lan kulturala egin zuten batez ere, han oso azkar hasi zelako euskararen deklivea espainolak sartu zirenean.


ABERTZALETASUNAREN SORRERA

Euzkadi kontzeptua 1882 urtean sortu zen Arana anaien eskutik (sabino eta luis)
. Aranatarrak karlistak ziren eta Foruen galerea izugarrizko diru galera suposatu zuen haien familiarako.Euskal Karlistak borrokatu zuten asko foruen alde, nahiz eta euren burua espainolartzat izan. Orduan, zergatik ezzuten nahi beste Espainiar guztien eskubide eta betebehar berdinak izan? Galdera honi erantzuna emateko lehenengo pertsona Sabino Arana izan zen. Berak esaten zuen, ez zutela beste espainiar guztiek egiten dutena bete behar, ez zirelako espainiarrak. Euskal herria beste nazio bat zela aldarrikatzen zuen. Foruen indargabetzearekin, Espainiak EH-n egiten zuen presioa handitu egin zen.Sabinok liburu ba irakurri zuen ideia argi bat aurkezten zuena: euskaldunak batu behar ziren espainolen aurka egiteko. Arrakasta izan zuen libirua eta Bilboko Euskalerria elkartekoek bazkaltzera gonbidatu zuten non honen alderdi abertzale bat egiteko ideia aurkeztu zien. Ez zioten kasurik egin baina bera jarraitu zuen lan politikoa egiten, adibidez ikurrina, naziorako izena eta himnoa asmatu zuen. Azkenenan, 1895. Urtean EAJ/PNV sortu zuen, JEL lemarekin.


ABERTZALETASUNAREN ZABALKUNTZA

Abertzaleen lehenengo erakundea Bilboko euzkeldun batzokija izan zen. Gero Ramon de la Sota enpresari aberatsa EAJn sartu zen. Sabino aurkeztu zen diputaziorako hauteskundeetara eta diputatu hartu zuten. Hurrengo urtean, nazionalistek 5 zinegotzi lortu zituzten Bilboko udalean. Sabino Arana hil zen eta Anjel Zabala hartu zuen erreleboa. Puntu honetara helduta alderdia euskal herri osora hedatu zen.Berrezarkuntza garaian, batez ere lan kulturala egin zuten. Baina haztean, 1905an bi korronte sortu ziren alderdian: Sabinotarrak (Zabala eta luis arana gidatuta) independentistak zirenak eta Sotarrak, Ramon de la sota gidatuta, autonomia nahi zutenak. Gero, 1915an sabinotarrak alderditik bota zituzten eta CNV-ri aldatu zioten izena. Luis Aranak oruan berriz eratu zuen PNVa. Primo de Riveraren diktaduran, errepresio gehiago jaso zuten PNVkoek, baina baita ere boto gehiago hauteskundeetan. Azkenean 1930an Bergarako kongresuan berriz elkartu ziren betiko izenaren menpean, PNV.


Entradas relacionadas: