A Reforma Agraria Liberal en España: Impacto e Estancamento no Século XIX

A Agricultura Española no Século XIX: Entre a Reforma e o Estancamento

A Reforma Agraria Liberal e a Substitución do Antigo Réxime

Na primeira metade do século XIX produciuse a reforma agraria liberal. Este proceso fundamental formou parte da substitución do Antigo Réxime pola sociedade liberal-capitalista en España.

Este marco legal completouse con novas medidas encamiñadas a darlles liberdade aos propietarios para dispoñer das súas terras e dos seus froitos. Estas reformas transformaron a terra nunha mercadoría que podía ser vendida e comprada libremente, consolidando así a propiedade privada.

Impacto da Privatización e o Aumento da Superficie Cultivada

O proceso de privatización da propiedade da terra, ademais de axudar a paliar os problemas da Facenda Pública española, puxo unha considerable proporción da terra en mans de individuos interesados en obter beneficios rápidos sen arriscarse en grandes investimentos. Así, aínda que a finais do século XIX cambiaran de dono milleiros de parcelas agrarias, estas quedaron en mans de antigos propietarios ou novos investidores que, en moitas ocasións, non eran cultivadores directos.

A consecuencia máis importante da reforma agraria liberal foi o aumento do cultivo das terras, ata entón incultas, de xeito que a superficie cultivada aumentou significativamente nos setenta primeiros anos do século XIX.

Transformación dos Cultivos e a Gandería

Cultivos en Expansión

• O que máis aumentou foi o cultivo de cereais, o que permitiu prescindir das importacións e favoreceu o aumento da poboación.
• A vide converteuse nun produto de exportación.
• Estendeuse o cultivo de millo e, sobre todo, o da pataca.
• Tamén mellorou a venda de aceite de oliva e o cultivo da laranxa, debido á demanda de países como Francia.

Cambios na Gandería

Mentres a gandaría ovina e, sobre todo, a lanar, sufriron un retroceso como consecuencia do descenso das exportacións de la, da supresión dos privilexios da Mesta e das novas decrúas, a cabana porcina aumentou.

Estancamento Tecnolóxico e Estrutural

A pesar de todo isto, non se modernizaron as técnicas de cultivo, que continuaron atrasadas con respecto ás innovacións que estaban producíndose nos países máis avanzados de Europa. A finais de século, mostráronse pequenos progresos, pero de forma moi limitada.

Este lento aumento da produtividade pode atribuírse ao marco natural pouco favorable, pero sobre todo a unha estrutura da propiedade que non fomentaba a mellora técnica e a innovación.

Impacto Social: O Campesiñado

A nova estrutura da propiedade e das relacións contratuais no campo español prexudicou aínda máis o pequeno campesiño que cultivaba as terras dunha propiedade señorial. Tras a reforma, moitos campesiños convertéronse en arrendatarios ou asalariados dun propietario privado, sen ningún dereito sobre a terra. Este feito agravou o problema do traballo a xornal e dos arrendos a curto prazo, xerando unha maior precariedade no sector rural.