Nekazaritza paisaia

Enviado por Chuletator online y clasificado en Geografía

Escrito el en vasco con un tamaño de 14,47 KB

 


ESPAINIA Nekazal eta abeltzaintzarako espazioak eta basogintzarako n.p.aren ondorioak:
ESPAINIAko landa paisaien komentaketa:
Inguru naturalaren eta nekazaritza jardueraren arteko konbinazioa da. Lurralde honetan nekazaritza-
paisaia ugari daude.
1)espainia hezeko nekazaritza-paisaia:: penintsularen iparraldea eta ipar-mendebaldea hartzen du. Lurralde lau gutxi eta klima ozeaniko euritsua.
a)nekazaritzako egiturak::
biztanleria ugaria,baina lurrek ez dute diru sarrera nahikorik eman. Emigratu egin dute eta gaur egun adineko biztanleria da. Antolaketa: sakabanatu tartekatua da; herrixka, parrokiak eta herriak// nekazariak lursail txikien jabe (minifundismoa), hesiekin itxiaeta lursailak bat bestearengatik urruti.//lur hauek abeltzaintzarako erabiltzen da.
b)nekazaritza:: ez du zabaltasun handirik. Kostaldean, haranaren behekaldean baratzak. Haranak oso estuak eta aldapa dute, ondorioz, ez dira ondo aprobetxatzen. Prezipitazio erregularrak.// lehen polilaborantza egiten zen. Barazkiak eta furtak hazten zirenak familiak kontsumitzeko (artoa, patata, fruta-arbola eta mahastia). Lursail eskasenean garagarra edo zekaleak landatzen ziren. Familiaren beharrak guztiz osatzeko abereak hazten ziren. Lortzen zuten produktuaren gehiena etxerako zen, eta kopuru txiki bat merkaturatzen zen.// gaur egun ez da polirantzarik egiten, nekazaritza espezializatua dagoelako, baratzeko laborantzetan eta abereentzako bazkarako landareetan (alpapa, artoa, larreak).
c)abeltzaintza:: jarduera ekonomikorik garrantzitsuena. Hiriaren este eta haragi eskariak egoten dira.// galizian, ustiategi txiki eta ertainak daude. Bizkaiko itsasoaren ondoan eta eskaria dela eta, ekipamenduak modernitzatu egin dira.// etorkizuna beltza ikusten da, Europar Batasunaren barnean egoteak asko suposatzen du, lehiakortasun handia dagoelako. Ondorioz, kuotak jarri eta produkzioa gutxitu egin dira.
d)basogintza:: jarduera garrantzitsu bat. Altzarien industria da honen helburu.
2)penintsularen barrualdeko nekazaritza-paisaia::bi mesetak eta Ebroren depresia hartzn ditu. Altuera handiko erliebea. Klima mediterraneo kontinentalizatua. Udan prezipitazio gutxi, eta iparraldean izozteak.
a)nekazaritzako egiturak:: biztanleria emigraut egin da azken hamarkadetan. Ondorioz, biztanleak galdu eta lurrak bertan behera geratu. Jendea pilatuta geratu herrieta; Dueroren eta Ebroren haranetan.// minifundioa nagusi
Ebro eta Deueroren haranean. Jabetza handiak Salamanca Burgos Gaztela-Mantxa.
b)nekazaritzak %44ª hartzen du, desberdintasun handiak lehorreko edo ureztatuen artean.
--lehorreko sailak:: Ebroren haranean nagusi. Laborantza estentsiboa egiten da (zerealak, mahastia eta olibondoa)// lehen zerealak, garia, lur zabaletan ereinda, lugorriarekin txandakatzen zen. Produktu nagusiak: mahastiak eta olibondoak, bigarren mailan, almendroa.// gaur egun, artoaren orden garagarra. Lugorri osoaren ordez lugorri erdia edo bestela guztiz desagertua. Zerealak Gaztela eta Leonen, Gaztela-Mantxa, Aragoi eta Extremadura olibondoa eta mahastia.
--ureztatuen lursaila:: ustiaketa intentsiboagoa da//tradizioz, ibaiertzetan egiten zen eta gainera autokontsumorako barazkiak lortzen ziren.//gaur egun, ureztaketak gora egin du, urtegietako eta lurrazpiko urak erabiltzen direlako. Honi esker, produkzioa dibertsifikatu egin da. Industria-landareak dira; azukre-erremolatxa, tabakoa… eta abereei jana emateko, alpapa eta artoa.
c)abeltzaintza:: inguru batzuetan oso garrantzitsua: Gaztelan;
ardiak dira nagusi. Gaztela eta Leonen esnea lortzeko behiak ikuiluratuak dira nagusi. Sail urestatuetan ere erabiltzen dira txerriak.// extremaduran; paisaia nagusia angioa. Nekazaritzarako eta abeltzaintzarako erabilitako ustiategiak dira. Lehengo angioa; abeltzaintzarako erabiltzen zen, ardiak eta txerriak bazkatzeko, bigarren mailan behiak. Gaur egun, behiek pisu handiagoa dute; nekazaritza mekanizatuagoa erabiltzen delako.
d)basogintza:: Soriako Tierra Pinariegan da garrantzitsua.
3)Mediterraneoko nekazaritza-paisaia::mediterranoko kostaldea hartzen du gehien; Guadalquivirren harana eta Balearrak. Erliebea gorabeheratsua. Klima mediterraneo kostaldekoa. Udan prezipitazio gutxi.
a)nekazaritzako egiturak:: biztanleria oso ugaria; lehen sakabanatuta.//lurraren jabetza; oso zatitua dago sail ureztatuak. Lehorreko sailak oso jabetza txikiak eta ertainak ditu; Valentzian eta Murtzian.//lurzoruaren erabilera askotarikoa.
b)nekazaritza:: desberdintasun handia sail ureztatuen eta lehorren artean.
-- laborantza ureztatuak: mesede egiten dieten faktoreak; tenperatura leuna, erliebearen babesa, lurzoru egokiak, intsolazio handia, eskari handiak… fruta mediterraneoak (hazidun frutak, zitrikoak) eta fruta tropikalak (aguakatea).
--lehorreko laborantza; guadalquivirren haranetan.inguru mendtisuetan eta gorabeheratsuetan ekoizten dira. Zerealak, olibondoa, mahastia, almendroa.
c)beheiak eta txerriak:: katalunain dira nagusi, hiriaren eskariari esker ardiak eta ahuntzak lehorreko sailetan dira nagusi.
4)mendiko nekazaritza-paisaia:: inguru fisikoak muturrekoak; altuera handiko erliebea, aldapa handiak. Klima negu hotzak eta prezipitazio ugariak.
a)nekazaritzako egiturak:: biztanleria dentsitate txikia, beti jendea sakabanatua egon da haranetako nukleo txikietan. Gaur egun, nukleo horiek bertan behera uzten dira eta haranen behekaldean dauden herrietara joaten dira.//jabetza txikia da nagusi, lursail itxietan.//lurzoruaren erabilera askotarikoa dira, klimak baldintzatzen du: nekazaritza haranen behealdean, basogintza hegaletako basoetan, eta abeltzaintza gailurretan eta larreetan.
b)nekazaritza:: penintsularen iparraldeko mendietan. Haranen behealdean gehienetan eta baratzak dira nagusi (almendroa, olibondoa)
c)abeltzaintza:: erregimen estentsiboa. Penintsularen iparraldeko mendietan, behiak eta ardiak nagusi. Gailurretako larreak aprobetxatzen dituzte. Mediterraneoko mendietan ardiak dira nagusi.
d)basogintza::egurra erregaitzat erabiltzen da, eta gaztainondoaren, pinuaren eta eukaliptoaren zurarekin ustiatzen da.
5)kanarietako nekazaritza-paisaia:: sumendi erliebea. klima epela urte osoan, prezipitazio gutxi eta irregularra.
a)nekazaritzaren egiturak:: biztanleria behera, hirugarren sektoreko jarduerek erakartzen dutelako jendea.// biztanleri gehiena herrixketan daude eta etxe multzo txikietan bizi dira. Herri handiagoak ere badaude baina ez dute 500 etxe baino gehiago.//nekazaritzako jabetzak kontraste asko ditu, goikaldean jabetza txikia eta kostaldean jabetza handia.
b)azalera laboratua urria da.
--Kostaldeko inguruetan:: ureztatuena, monolaborantza nagusi (platanoa, patata, tomatea) eta plastikopeko laborantzak (pepinoa, loreak eta piperra) eta laborantza tropikal berriak (papaia, mangoa, aguakatea).
--Goi inguruetan::  lehorreko nekazaritza. Autokontsumorako erabiltzen da , merkatuetara eramatea baino gehiago. Gaur egun, mahastia eta patata hazten dira gehien bat. Garia, lugorriarekin eta patatarekin txandakatzen zena asko gutxitu da.
c)abeltzaintza::ardiak eta ahuntzak urriak, hauek nekazaritzari lotuak daude
d)basogintza:: txilarren, pinudietako eta laurisilvaren egurra erabiltzen da ikatzerako, eta eraikuntzarako.
NEKAZARITZA MUNDUKO DINAMIKA BERRIAK
Nekazaritzako aldaketek eta nekazaritzako jarduerek ez dute berdin eragin espainiako nekazaritza espazio guztian.
--Eskualde batzuk ez dira ondo egokitu aldaketara, eta etekin gutxiko produktuak hazten jarraitzen dute. Inguru horiei “nekazaritza-espazio sakon” deritze.
--Beste eskualde batzuk egokitu egin dira eta merkatuko ekonomian sartutako etekin handiko produkzio lehiakorretan espezializatu dira.
Arazo horiek  Konpontzeko, nekazaritzako espazioa antolatzeko politikak jarri.
4.1. Nekazaritza-munduaren krisia eta arazoak:
--Langileria aktibo okupatuak behera egin (%6,6 2001ean).//--Barne produktu Gordinari (BPG) egindako ekarpena gutxitu, %3. //--Nekazaritzak kanpoko merkataritzan gutxiago hartzen du parte. 1970tik aurrera, defizita du, Arrazoiak bizi mailaren gorakada, janarien inportazioak, produktu tropikalen inportazioak.
Arazo nagusiak:--Arazo demografikoak: a)Biztanleria gutxitu eta zahartu, gazteek hirietara emigratu lan egiteko. b)Eskulana ez dago kualifikatuta
--Arazo ekonomikoak: a)Nekazaritza espazioan dibertsifikazio urria. Ondorio nagusiak, nekazaritzako langabezia. b)Nekazaritza-jarduerak janarien eskaria  aldaketetara egokitu behar du. c)Merkatuarekiko eta industriarekiko menpekotasuna gero eta handiagoa da, bai hornikuntzari dagokionez, bai produktuak saltzeko. d) Nekazaritzako politika bateratua: nekazaritzaren modernizazioa eskatzen du, lehaiakortasuna eta etekinak handiagotzeko, eta podukzioari eta prezioen beherakadari murrizketak.//--Ekipamenduaren eta bizi-kalitatearen arazoak:
Nekazaritza inguru arazoak; azpiegitura eta oinarrizko zerbitzu gutxi. Arrazoietako bat dentsitate demografiko txikia.
4.2.Nekazaritza-espazioaren antolamendua:
--Europar batasunak, egitura fondoak ematen dizkie nekazaritza-eskualde kaltetuenei. Europar Batasunaren helburua toki horietan nekazarien kopuru bat izatea. Horretarako, ustiategiak hobetu, jarduerak dibertsifikatu eta azpiegiturak sortzu.
--Autonomia-erkidegoek nekazaritzaren antolamenduan esku hartzen dute, lurraldea antolatzeko eskimenen bidez.
--Toki-administrazioak udal barrutiko nekazaritza-espazioa antolatu eta potentzial endogenoa handiagotzeko eta bizi-kalitatea hobetzeko neurriak sustatzen ditu.



Entradas relacionadas: