Manzana

Enviado por Programa Chuletas y clasificado en Lengua y literatura

Escrito el en vasco con un tamaño de 9,38 KB

 

SATIRA 1)Horazio (k.a 65-8) -18 satira(seprenes elkarrizketak) idatzi zituen.Luzilioren ereduak hartzen ditu,baina honen idazkian ez dira Luzianorenak bezain zorrotzak.akatsen karikaturaren bitartzen, neurriko ironia eta umorea sortzen du. Oso gutxitan jokatzen du gogor.Estilo aldetik, horazioren bertsoak lantzeko eran biribilak geratu arte moldatzen zituen. 2)Juvenal (60-130/140) -Erromako azken satiriko garrantzitsuena da. Arpinon jaioa, militarra eta ospea eman zioten hainbat kargo bete zituen. 16 satira idatzi zituen 5 liburutuan. Hauetan poetak,gehiegizko errealismoarekin, garaiko gizarteak jasaten duen ustelkeria morala jasotzen du.(Bera estoikoa kontuan hartuz). Kritikatzen dituen egoera jasanezinak gainditzeko erremedio batzuk proposatzen ditu,beserri-giroko bizitzara bueltatzea, antzinako bizimodu arrunta…
Estilo kementsua du eta ugarik dira antitesi,hiperbole eta irudi errealista eta biziak.
FABULA -Fedro (K.s. 15- K.o. 50? ) -Grezian jaio zen. Augusto enperadoreak askatasuna mena zion bere kultura ikustean. 5 fabula idatzi zituen (fabulae aesopicae). Bere fabulak gai Esopo-rengandik hartuta daude, baina ohituran eta bizitzan oinarritutako ohiturak baditu ere. Egitura aldetik, fabula gehienak animalien elkarrizketen bitarteko historia bat kontatzen dute. Fabulak pertsona apalak errebindikatzen zituzten eskubideak eskatzeko aukera aparta da. Arazoak izan zituen eta erbesteratua izan zen. Estiloarian, senario janbikoa erabili zuen. Hizkuntza argia eta zehatza zeukan eta metáfora sinple eta bitxiak. Honen fabulak eragina izan dute Europako literaturan.

EPIGRAMA Martzial (38/41- 104) -Bilbilis(calatayuden inguruan) jaio zen poeta da. Erromara joan zen eta pertsona famatuen artean murgildu zen.
-Garaiko bizitza eta gizarteko ohiturak aztertu zituen. Liber de spectaculis estrainiako liburuak enperadoreari eskainitako espektakuluak deskribatzen ditu,baian garrantzitsuenak hamabi epigrama liburuak dira. Epigramaren bidez garaiko pertsona eta gertaeren kritika garratza egin zuen. Epigramaren ezaugarriak, zehaztasuna eta amaierako ustekabea ziren. Estiloa elegia distiko eran idatzi zuen da eta hizkuntza klasiko eta dotorea.
POESIA EPIKOA Ezaugarriak: -Helburua erregeen eta buruzagien balentriak abestea eta gerren kalteak. -Epika bertsoz idatzi zen. Hasieran saturninoa, gero hexametroa.
Virgilio (k.a 70-19) -Alpestan jaio zen.Nekazari giroan hazi zen. Bere heziketa, kremonan, Milanen eta Erroman egin zuen. Napolesen etxe bat erostea lortu zuen bere lagunak lagunduta. -Oktavioren babesa izan zuen eta poesiari ekin zion. Greziara joan zen, baina bueltan, itsasontziz zihoala gaizorik jarri eta handik gutxira hil zen.
Obrak: -Poesia lirikoa:Bukolikak, artzantza edukia duten hamar poema labur -Poesia didaktikoa:Georgikak, lurraren inguruko lanari dagozkion lau liburu -Poesia epikoa:eneida,hamabi liburu dira guztira eta hamar mila bertso baino gehiago;
hauen artean ehun eta zazpi amaitu gabe gelditu ziren.
Augusto eskatu zion Virgiliori obra hau idaztea. “Gens Iulia “. Obra honetan K.a. 30 urtetik heriotza arte saiatu zen.
Eneide bi zatitan banatzen da, bietan pertsonai garrantzitsuena Eneas da.
Formaren aldetik,irudi,metafora eta konparaketa ugari ditu; eduki aldetik, grekoen Panteoiko Jainkoen esku-hartzearen imitazioa da.


POESIA LIRIKOA


Gaio Valerio Katulo (k.a. 87-54)

Veronan jaio eta gazte hil zen. Bere heziketa bikaina izan zen, 20 urterekin, erromara joan eta bere gizarte mailari esker oso ondo onartua izan zen.

Bizitza arrakastatsu eta lujosoa izan zuen. Klodia nobleaz maitemindu zen. Asiara biaia egin ondoren, hil zen.

116 poema 3 atalenetan banatzen dira:

1- Neurri eta gai askotako 60 poema laburrak, Nugae deitutakoak osatzen dute.
2- Hedadura luzeko zortzi poema kultu eta eruditoak dira.
3- Atal honetan epigramak aurkitzen dira, nahiz eta metrikagatik lirikaok ez diren, edukia pertsonala da.

Katuloren hizkuntza, elementu kultu eta herritarren nahasketa bat da. Haren olerki pertsonalak naturaltasunez eginak daude, hizkuntza egokia da.





Virgilio (k.a 70-19)
(Alpestan jaio zen.Nekazari giroan hazi zen. Bere heziketa, kremonan, Milanen eta Erroman egin zuen. Napolesen etxe bat erostea lortu zuen bere lagunak lagunduta.
Oktavioren babesa izan zuen eta poesiari ekin zion. Greziara joan zen, baina bueltan, itsasontziz zihoala gaizorik jarri eta handik gutxira hil zen. )

Artzain giroko 10 eglogen bilduma egin zuen:Bukolikoak, hexametroan idatzi eta Teokrito ereduaren arabera egina dago.

Elkarrizketa eta monologo teknika sarri erabili zuen.

Lehenengo eta bederatzigarren bukolikoetan idazleak galdutako ondasunak dira gai nagusi.

Laugarrenean, urrezko gaiaren itzulera iragartzen du: haur baten jaiotzarekin batera hasiko da eta injustizia mundutik erbesteratu egingo du.

Hamargarrenean, artzainak eta jainkoak Kornelio Galo poeta, Virgilioren laguna, zorigaitzeko maitasun baten biktima,kontsolatzera doaz.

Berrikuntzak: naturarekiko maitasuna, aipamen pertsonalak, ekintza inguratzen duen sentsibilitatea eta poesiaren erlijiotasuna eta naziotasuna.


Horazio (k.a. 65-8)
Oktaviano eta Antonioren aurka borrokatu zen tribuno militar gisa, horregatik ihes egin behar izan zuen. Virgilio eta Mezenas eta Augusto ezagutu zituen Erroman.

Horazioren lehen obrak, Satirae eta Epodoak, Mezenasi eskainitako zazpi olerki errealista eta gogorrak dira; bertan gizartearen bizioak salatzen ditu.

Metrika aldetik,erritmo janbikodun bertsoak erabili zituen, nahiz eta daktilikoekin txandatu.

Obra garrantzitsuena Carmina edo Odak izan zen, 4 liburu guztira; lehenengo hirurak k.a. 30 eta 23 urteen bitartean idatzi zituen.
Obran honetan, formaren perfekzioa helburu du. Pindaro, safo.. molde lirikoak satzen ditu. Bigarren pertsonan idatzitak daude eta gaiak, sentipen pertsonalak, heriotza, amodioa edertasun poetikoa… dira, beti ironia eta autokritiakz beteak.

Carmen saeculare obra, Augustoren eskariz idatziz, K.a 17 urtean ospatutako jokoetarako, jainko babesleei eskainitako ospakizun erlijioso batean.Forma serioa da, elegantea.

Epistulae, gutunak biltzen dituen bi liburu idatzi zituen: Ad Pisones edo Ars poetica

Horazioren ezaugarriak:

- Pentsamendu eta adierazpenaren arteko oreka lortu nahi du.
- Poesia erromatarrari perfekzio handi bat ematea lortzen du
- Neurri greziarren erabilera bikaina
- Oda bakoitza harmoniazko maisulan bat izatea lortu zuen, metrika eta lexikoaren aldetik.



ELEGIA

Literatura klasikoan elegiazko neurrian idatzitako lana zen, eta gaiari dagokionez ez zuen mugarik. K.a. III mendean poetak hasten dira elegia egiten baina pertsonala ez zen maitasun edukiarekin. Eredu bezala, Katulok idatzitako Berenizen adatsa.


Ovidio (K.a 43-K.o. 17)
Sulmonan jaio zen familia aberats batean. Erroan zuzenbidea eta erretorika ikasi zituen, baina poesian fama lortu zuen. Gazte zela ezkondu zen eta bi aldiz dibortziatu zen. 3. Emaztearekin zoriontsua izan zen eta alaba bat izan zien. Erbesteratua izan zen Itsaso beltzaren ertzera non k.o.17 urtean hil zen.

Bere obra gehienak genero bat baino gehiago dute. Bere poesia elegiakoa bi ataletan sailka daieteke:
a) Gaztaroan maitasun poesia idatzi zuen
b) Helduaroan,erbestetik,elegia mingarria.




Maitasun elegia
-Amores, Tibulo eta propertzioren erara idatzitako 3 liburu.Korina delako batean amodioa abesten du.
-Heroides: mitologiako eta historiako heroiek beren maitalei idatzitako fikziozko gutunak.
-Ars amandi: erotismoari buruzko 3 liburu dira. Lehenengo hiruretan gizonezkoei erakusten die nola lortu emakumeen maitasuna, azkeneko liburuan alrrebez.
-Pemedia amoris: itsaropenik gabeko maitemindu batentzako erremedio hoberena beste pertsona batez maitemintzea dela esaten du.
- Medicamina faciei feminae, olerki txiki bat kosmetikari buruz.


Elegia mingarria
-Tristia: erbestean gutun moduan idatzitako olerki autobiografikoak, 5 liburiktan argitaratuak.
-Epistulae ex Ponto: kexa adierazten duten gutunak,4 liburukitan.
Elegiazko olerkia ederto meperatzen du, pentsamendu osoa jasotszeko gaitasuna dauka. Hizkuntza, dotorea,abertsa, eta zabala da.

Beste obrak:
-Fasti:erromako egutegiko jaiak,hilabetz hilabete.
-Metamorphoseon Libri


Entradas relacionadas: