Lurralde historikoen legea

Enviado por Chuletator online y clasificado en Historia

Escrito el en vasco con un tamaño de 5,78 KB

 

12

Erregimen autoritario frankistaren eta erregimen demokratikoaren arteko aldia da.

Erreforma Politikoa

Arias Navarrok oposizioak eskatzen zituen aldaketak ezin zituen bete (sindikatu eta alderdi legeztatzea) 76 an Juan C I dimisiora bultzatu zuen Adolfo Suarezekin ordezkatu, erreformen aldeko falangista. Gorte Frankistak eta herritarrak erreforma politikorako legea onartu. Honek demokraziarako bidea ireki zuen: hauteskunde, alderdi legeztapenak, sufragio unibertsala… Ondoren gorte konstituziogilerako hauteskundeak 77 ekaina.

Gorte konstituziogileak eta 78ko konstituzioa

77an Suarezek sortutako UCD gehiengoa, Bigarren aldian PSOE. Frankismoaren aldekoen eta kontserbadoreen AP, PCE baino boto gutxiago lortu zituen.Gorteetan euskal eta katalandar nazionalistak eta ETA ordezkatuta zeuden. 7 diputatuk konstituzioa idatzi zuten. Kongresua eta senatua abenduan erreferenduma egin zuen eta onartu zen. Estatuaren forma monarkia parlamentarioa izango da. Erregea estatuburua da eta kargua hereditarioa da. Subiranotasun nazionala sufragio unibertsalaren bidez, botere banaketa. Espainiarren eskuide eta askatasun zabalak agertzen dira: berdintasuna, pluralismo politikoa, erligio adierazpen askatasunak… Lurraldearen antolaketa udal, lurralde eta autonomiak ezartzen dira. Bi bide autonomia lortzeko: azkarra 151 artikulu, motela 143 artikulu. Eusk eskubide historikoen onarpenaren ondorioz 151 art bidez aut estatua lortu.

Suarezen 2 gobernua (79-81)

79an hauteskundeetan UCD garaile, udaletan PSOE eta PCE aliantzak lorpen handia. 73 krisi ekonomikoa eta inflazioa, langabezia gorakada. 77 gobernu, patronalak, sindikatuak eta alderdi politikoak Moncloako paktua krisiari aurre egieko: Gastu publikoa murriztu eta soldatak kontrolatu. Nahiz eta emaitzak onak izan 79ko krisi berria erakutsi zuen Espainiar industriaren arazoak: Lehiakor eza. Gizarte gatazkak, terrorismoa eskuin muturreko militarren ezegonkorra ahuldu zuten UCD eta 81an Suarezek dimisioa aurkeztu zuen.

Calvo Soteloren gobernua (81-82)

23F. Ejerzitoaren mandoen eta erregearen demokraziaren aldeko jarrera lagungarria izan zen estatu kolpearen porrotean. Suarezen arazoak izan eta 82 ean Gorteak disolbatu eta hauteskunde

Felipe gonzalez 1 gobernua (82-86)

82an PSOE garaile gehiengo absolutuarekin.  Helburua krisi ekonomikoa eta nazioarteko aislamendua dainditzea eta giza gatazkak konpontzea zen. 86an EB-n sartu eta NATO jarraitzeko erreferenduma, industria birmoldaketa, Giza segurantza unibertsala, abortoaren legeztatzea, hezkuntzaren erreforma

Transizioa


Euskadin

Gernikako estatutua

78ko konstituzioa euskadin 151 artikulu bidez eskuratu zuen autonomia estatutua. 79an erreferendumaren bidez eta abstentzioekin Gernikako estatutua onartu. Bizk, Gipuz eta Araba EA osatzen dute eta atea irekitzen diote Nafarroari. Gobernu parlamentarioa, Lehendakariak 75 diputatuk osatutako legebiltzarraren onarpena izan behar du eskumen kopuru eta kalitatea eta berezko finantzaketa kkontzertu ekonomikoen bidez.

Kontzertu ekonomikoak

Berreskuratu ziren. Honekin diputazioa eskumena dute ezartzeko eta biltzeko zergak. Kopuru bat esturako, beste bat Eusko Jaurlaritzari eta azkena Diputazio eta Ualen artean banatzen da.

Entradas relacionadas: