Industrializazio ereduak industrializazioa bizkaian

Enviado por Chuletator online y clasificado en Historia

Escrito el en vasco con un tamaño de 21,9 KB

 

INDUSTRIALIZAZIOA EUSKAL HERRIAN: AURREBALDINTZAK: EHkoekonomiakBerrezarkuntzarengaraiangarapen-prozesubiziakaurrekomendeetanjatorria eta faktorebatzuenondorioa izan: 1) KokalekuaAtlantikoaldekoEuroparen eta penintsularenartean. 2) Teknikakapitalistetanzegoenburgesiamerkataria eta enpresaria eta burdingintza tradizionaleanontzigintzan eta itsas nabigazioan  trebatu. 3) Merkataritza tradizioa. 4)Burdin meatzeak eta bere esportazioak.   Ekonomiaren hazkundea 1880. Urteetan gertatu arren, aurreko garaian eman ziren lehen urratsak: Bizkaiko lehen siderurgia mailak, meatzeen ustiakuntzaren bizkortzea, ontziolen garapena, Bilboko burdinbidea, ehungintza Gipuzkoan...   INDUSTRIALIZAZIOAREN EZAUGARRIAK: Ekonomiaren garatze ez uniformea, Araba eta Nafarroa industrializazio prozesutik kanpo nekazaritzara lotua. Kostaldean, Bilboko itsasadarrean prozesu azkarra eta hazkunde maila handia, Gipuzkoan berriz motelagoa.  ) Prozesu berantiarra; Araban, Gipuzkoan, Bizkaian eta Iparraldean.  ) Bizkaiaren nagusigo ekonomikoa; aberastasunena eta EHko ekonomia pisu handiena.  ) Burdingintzaren nagusitasuna; burdinaren eta altzairuaren ekoizpena sektore garrantzitsuena.  ) Espainiako merkatuarekiko dependentzia; burdin produktu eta ondasunak merkatuan saldu, industrializazioaren atzerapenak eta atzerapen teknologikoak.  ) Kanpoko eskulanaren erabilera; Bizkaian XIX. Bukaeran immigrazioak, geroago Gipuzkoan motelago eta gutxiago.  ) Bi industrializazio ereduak izatea; B eta G.

B INDUSTRIALIZAZIOA: 1) Burdinaren ustiakuntza eta merkataritza: abiapuntua burdin mineralaren erauzketa eta esportazioa, Jarduera horrekin lortutako kapitala burdingintza industriaren oinarria. Altzairua lantzeko Bessemer bihurgailua Europako siderurgian aplikatu. Aire zabalekoak ustiatzen errazagoak ziren, eskulanaren prezio murritzak ustiatze kostu txikiak eragin, gainera garraioak ez zuen arazorik sortzen. EHko eta atzerrikokostakmeatze haietan inbertsioak egin. XIX mendearen amaieran mea konpainiak sortu. Azken karlistaldia amitu ondoren handitu produkzioa eta esportazioak eta gorenera iritsi. Aberastasun iturri hau Bizkaiko  industrializazioaren finantzabide nagusia. Ingalaterrara bideratzen zen burdinaren esportazioa, euskal merkataritza ontziteria bultzatu zuen faktore nagusia.  2) Industria siderurgikoak: industria siderurgikoak Bizkaiko garapen ekonomikoan garrantzitsua. Bilboko itsasadarra industria gunea. Teknologia Ingalaterratik edota Belgikatik ekarri. Siderurgia multzo handiena; AltosHornos de Vizcaya.

G INDUSTRIALIZAZIOA: Ez zen izan hain garrantzitsua. Industrializazio prozesua azkartu faktoreen artean ditugu kokalekua eta komunikabide bikainak, merkatuen existentzia, eskulan egokia eta kapitalen egokiera. Kapitala jatorri desberdina, Bizkaian ez bezala, inbertsore handien eskuetatik iritsiAtzerritakoa, neurri batean Bizkaira. Gipuzkoako industria herrialdean banatu, 90 udalerrietako 35ek gutxienez bat. Kontzentrazio maila handiagoa Deban eta Oriaren ondoan. Sektore guztietatik huek izan ziren nabarmenenak: PAPERGINTZA: 1842an inguruan abiatu, La Esperanza, Espainiako lehenengo faktoria. Barne merkatuari esker eta hainbat enpresa bat eginda, Papelera Española eratu.  EHUNGINTZAN: katalanen konpetentziak sektorea espezializazioa bilatzera behartu. Espartinak fabrikatuz arrakastahandialortu.SIDEROMETALURGIAK: bizkaitar burdina hurbil egotea familia enpresetan zein fabrika handiagotan hainbat produktu lantzeko aprobetxatu.ARMAGINTZAEibar. Energia elektrikoa erabiltzen hasi esker. Gainera, nazioartean ospe handia lortu.    Gko industrietako langileria bertakoa zen. Nekazal mundutik etorritakoak. Industrializazioa mantsoa izatean, ondorioak apalak ere, ez zen hainbeste gatazka sozialik izan.

BANKA: Industria hazkundea bankarekin eta finantza erakundeekin harreman estuak, Banco de Bilbao. Gero beste batzuk; banco de comerciobanco de Gipuzcoanobanco de Vizcaya, banco de Vitoria (1900)… Apurka apurka, euskal bankuek espainiar bankaren merkatuan garrantzi handiagoa hartu. 1922an, Espainiako bankak zituen erreserben erdia euskal erakundeen esku.

GARRAIOA: Garapen ekonomikoak garraio sare moderno bat eskatu. Errepide sare garatu XVIII.Etik aurrera, Aldundiek eta bidezain enpresek eginiko ekimenei esker. Itsas trafikoak Bilboko portua, Gipuzkoakoa. Baina trenbidea, berritasun handiena. Herriko lehen trenbidea, Bilbo eta Tutera artean, Mirandarekin Madrilekin eta Irunekin bat egiten zuenaBerrezarkuntzaren garaian eraikiko ziren EHko burdinbide gehienak.

INDUSTRIALIZAZIOAREN ONDORIOAK:Ekonomiaz gain, egitura demografikoak, sozialak, politikoak... Eraldatu. Mugimendu kultural, politiko eta sindikal berrien agerpena, bultzatu zuen, oinarri sozialak aldatuz. Honako ondorio hauek: DEMOGRAFIKOAK: 1) Biztanleriaren hazkundea (inmigrazioa) gehien bat Bizkaiko meatzaldean eta lantegialdean. 2) Hiriko biztanleriaren hazkundea (Bilbo, Barakaldo...). SOZIALAK: 1) Industri burgesia: bizkaiko oligarkia: errestaurazioa eta I.MG goi burgesiak Euskal Herriako industrializazioan protagonismo Bizkaiko oligarkia: 1.1 Burgesia monopolista; meatzaritza eta industriarekin lotuta. 1.2 Burgesia oligarkikoaren "espainiartzea": inbertsio handiak Estatuko enpresetan eta Esp kapital handia lortu. 1.3 Familia politika:  deituriko praktika sistematikoa, askatasun mugatuko oinarritutako ezkontza sistema. 1.4 Bere kontserbadurismo politikoa: errestaurazioaren sisteman integratu. // Euskal goi burgesiako kideen orientazio politikoari salbuespen batzuk; Ramon de La Sota. Nazionalismoan, EAJren eragina handia, politika bideratu eta nazionalismo indar alternatibo gisa finkatu.  2) Langile-klaseak: euskal herrian eskulana etorkinek osatu. Giza duintasunaren aurkako bizitza eta lan baldintzak jasan, gogorrenak meategietako langileak (barrrakoiak, 12 ordutik gorako lanaldiak...) Bizimodu txar honen aurrean, sozialistak sortu, langileen mobilizazioak grebak eta PSOE indartu eta alderdia hau bilakatu zen Bizkaiko langileen ordezkari (Pablo Iglesias). POLITIKOAK: Aniztasun politikoa, EHko gizarte taldeen arteko dialektika, gertaera nagusien oinarria:  2.1 Sektore liberalak (prozesu sozioekonomikoaren zuzendaritza)  2.2 Sozialismoa (industrilizazioarekin batera  langileeen eskaerak bideratuko dira)  2.3 Nazionalismoa (Arana).

Entradas relacionadas: