II errepublika euskal herrian

Enviado por Chuletator online y clasificado en Historia

Escrito el en vasco con un tamaño de 3,7 KB

 

II. ERREP E.H.N

EuskEstaturen historia eta II.Errepublika.

1Euskal Herriko indar politikoak.
Errepublikak iritzi eta sistema politikoa demokratizatu ondoren, elkarte politikoak nabarmendu:errepublikazaleen zentroak, elkarte sozialistak eta nazionalistak. Baina gizarte erakundeak ere agertu: emakume-, gazte-, ikasle-, langile-, kirol-, aisia- eta kultura-erakundeak, eta abar. Beraz planteamendu politikoak elkarte-sare gihartsu batez bideratu ziren. Hiru erpin politikoen eragina oso argi bereizi ziren hauteskundeetan, ezkerrekoak, EAJ/PNV eta karlismoa (eskuinekoak).

2 Eusko ikaskuntzaren lehen autonomia proiektua.
 Lehen proiektu honen bultzatzailea EAJ izan,Agirre hain zuze. Autonomiaren aldeko udal mugimendua egin zen eta bertan, alkate eta zinegotzi nazionalistek aurreproiektu bat eskatu zioten Euskal Ikaskuntzari, gainerako proiektuen oinarri izango dena. Testu horren arabera, Euskal estatua Araba, Gipuzkoa, Bizkaia eta Nafarroak osatuko zuten, Espainiako Errepublika Federalaren barruan. Barne egitura konfederala. Herrialde bakoitzak ordezkari kopuru bera parlamentuan eta gobernuan. Autonomiaren eskumenak oso zabalak, estatuak berarentzat hartzen ez zuen guztia, alegia. Elebitasuna ezarri. Kontzertu Ekonomikoak finantzabide nagusia. Botoa emateko urte 1 erresidentzia euskaldunen seme alabei eta 2 kanpotarrei.

3 Lizarrako proiektua.  1931ko ekainaren 14ean karlistak, batez ere Nafarroakoak, eta hiru probintzietako alkate nazionalistak, elkartu Eusko Ikaskuntzaren proiektua aztertzeko. Ez zuten aliaturik izan ezkerrekoak zirelako eta gobernua eskuinekoa. Aurreko proiektuarekiko zenbait berrikuntzak egin: 1)Foruak berriz ezartzeko eskaria egin. 2)Immigranteen eskubide politikoak mugatu, 10 urteko erresidentzia eskatuz. 3)Euskal erkidegoa konfederala zen Espainairekiko, hau da, subiranoa zen. 4)Vatikanoarekin konkordatuak egiteko gaitasuna. 5)Aldundiak indartu zituzten euskal botere zentralaren kaltetan. Proiektu hau eskuinekoena izan zen, ez zen demokratikoa eta Espainiar Konstituzioaren aurkakoa.Hori dela eta, Gorteek ez zuten proiektua onartu.

Entradas relacionadas: