Ibaiak

Enviado por Chuletator online y clasificado en Geografía

Escrito el en vasco con un tamaño de 4,97 KB

 

SarreraMapa baten aurrean gaude eta koropleta bat dela dakigu 3 kolore ezberdin daudelako.Mapa haukartografiaren bidez dago egina.Hiru isurialdetan banatzen dira ibaien emaria1 mediterraneoa eta 2 atlantikoa 3kantauriar isurialdea.

GARAPENA

Hainbat faktorek eragiten diete Penintsulako ibaiei,arro eta isurialde hidrografikoan antolaketan eta ibaien emarian.*Litologia:Urak lur gainetik edo lurpetik zirkulatzen dute*Landaredia:Landareen itzalen ondrioz lurrunketa murrizten da.Landarediak uraren indarra jaisten duenez higadura ere murrizten da.Landarediak prezipitazio ura ibaietan ez sartzea eragiten duenez uholdeak sahiesten ditu*Giza jarduera:Eraikuntza lanak egitean gizakiak bere beharretara egokitzeko,ibai erregimeneak eraldatzen ditu.
Urtegiak egiten dituzte urez hornizeko,elektrizitatea lortzeko eta emaria orekatzeko.*Klimak:Eragin handia du.Prezipitazioak uraren emaria zehazten dute eta urtean zehar emariak dituzten gorabeherak erahiten dituzte.Temperatura ere eragin handia du uraren lurrunketarako.A)

Emaria

Ibaien batean segundu batean igarotzen den ur kantitatea da eta m3 / s-tan adierazten da.Emaria neutzeko ibaien zehar eraikitako estazio bereziak erabiltzen dira.Emariak hainbat aldaketa daude:*Ibaiaren ibilbidean zehar zati emaritsuena bokalea da.Hor hainbat ibaiadarretako urak pilatzen baitira kasu batzuetan ezik.*Denboran zehar emariak irregulartasunak izaten ditu urte batean eta ur goraldi edo agoraldi handiak edo txikiak egon daitezke.Iberiar penintsulan isurialde kantauriarren ibaiak erregularrenak daude eta aldiz Mediterraneo isurialdean irregularrenak.B)

Ibai erregimena

Ibai baten emariak urtaroaren arabera egiten duen aldaketa da.Prezipitazioaren banaketaren eta elu formako prezipitazioaren araberakoa da eta honen ondorioz hiru taldetan bereizten dira,elur erregimeneko,euri erregimeneko eta erregimen mistoko ibaiak bereizten dira.*Elur erregimeneko ibaiak:Goi mendian jaiotzen dira.Udazkenean izaten du gehieneko emaria, izotza urtzen denean;eta neguan,gutxienekoa,prezipitazioa elur edo izotz forman gelditzen baitamendietan.*Euri erregimeneko ibaiak:Prezipitazioen menpe daude.*Erregimen mistoko ibaiak niboplubialak edo plubionibalak izan daitezke,elurraren edo prezipitazioen eraginaren arabera.1-Erliebeak eta topografiak zuzenki eragiten dute erliebe unitateek bereizitako arro eta isurialde hidrografikoen antolaketan.A)
Arro hidrografikoa ibai, aintzira edo itsaso berera isurtzen diren urak jasotzen dituen lur hedadura da.Ezaugarri hauek dituzte:*Isurialdeen banalerroek bereizten dituzte arroak; banalerro horiek mendi erliebeetako gailurrek osatzen dituzte.*Arroetan, urak ibilgu batetik igarotzen dira, eta hierarkikoki antolatutako sare bat osatzen dute, ibaiadarren adarretatik eta ibaiadarretatik ibai nagusiraino iritsi arte.B)

Isurialde hidrografikoa

Itsaso berera isurtzen diren arroen multzoa da.Iberiar goi lautada iberiar sistematik mendebalderantz dago inklinatua eta honen ondorioz isurialde atlantikoan ibaien %69a isurtzen dira eta aldiz mediterraneoan%31*
Isurialde kantauriarreko ibaiak:Laburrak dira kostaldetik gertu dauden mendietatik jaiotzen direlako.Higadura handia dute baina landareak dauden lekutik higadura jeisten da.Emaritsuak dira eta erregimen erregularra dute.Hemen ekoizpen hidroelektrikorako urtegiak eraiki dira.(*E)Isurialde atlantikoko ibaik:Luzeak dira normalean.Mediterraneotik gertu sortu eta Atlantikoan itsasoratzen dira.Higadura indarra ahula da,emaritsuak dira eta erregimena irregularra da.Udan agorraldiak egoten dira eta udazkenean eta udaberrian ur goraldiak daude(*E)Isurialde mediterraneoko ibaiak:Ebro salbu laburrak dira itsasotik gertu dauden mendietatik jaiotzen direlako.Emari txikia izaten dute eta erregimena oso irregularra da.Udan agorraldiak egoten dira baina aldiz udazkenean hondamendiak egon daitezke,horregatik urtegiak oso inportanteak dira.

ONDORIOAK:


Oso kaltegarriak izan datezke ondarioak eorteak egotea oso txarra da .Ibaiak kutsatzen ditugu fabrikekin eta hori oso kaltegarria da gero ur hori ez delako potablea,ere kntsumo pertsonalerako erabiltzen dugu eta horregatik ez dugu ura kutsatu behar, ere zerbitzuak betetzeko erabiltzen dugu:bonberoak,kirolak eta ureztapena….


Entradas relacionadas: