Hirurteko liberala

Enviado por Chuletator online y clasificado en Historia

Escrito el en vasco con un tamaño de 7,49 KB

 

Borboi etxekko erregeek. Absolutistak ziren, erregeen botere politikoa, gizarte politiko bat antolatzeko eskubidea eta ahalmena, Jainkoak emana zen. Ilustrazioaren eragina jaso zuen. Filosofiko-kulturala. Zalantzan erregimen zaharreko oinarriak. Absolutismoaren eta Ilustrazioaren nahasketa despotismo ilustratua.

Karlos IV. Erregealdia: 1789. Frantziako Iraultza. Krisi-ekonomikoa.
Erregimen zaharra irauliz.
Godoy Karlos IV. Ministro mugetan kontrolak. Luis XVI eta Maria Antonieta. Konbentzio gerra 1793-95 erregeak borboitarrak zirenez. Bakea Basileako itunean. Santo Domingoko uhartea eman behar. 1796 San Ildefonsoko Ituna familia berekoak kanpo politika interes bera Ingelesek garaipena Trafalgarko itsas guduan. 1807. Fontaneinebleau Frantziako tropak Espainiatik Portugal konks. Kaos politikoarengatik 1808.Aranjuezeko matxinada, Baionako Abdikazioak.


Josef I Espainia modernizatzeko hainbat ahalegin: kode zibila atera, inkisizioa deuseztatu...Populazio gehiena honen kontra beraz frantsesen kontrako gerra. Indep Ger (1808-14): Gerrilla erabili Napoleonen tropen aurka egiteko, soldadu frantsesen jokaerak oso bortitzak gerrilenak ere. Ingles armadari esker gerrilak irabazi eta gerra bukatu zen.


Cadizko Gorteak:
Herritarrek ez zuten Josef I eta Napoleonen tropen presentzia onartu. Nola antolatu erresuma legitimo bat? Probintzia bakoitzean junta bat, Suprema Centrall, 1810 Cadizko Gorteen deialdia. Erresuma bakoitzeko ordezkariak bildu konstituzioa hobetzeko. Gorteetan bildutako gehienak joera liberalekoak ziren eta 1812 martxoa 19 San Jose. Konstituzioa ia inoiz indarrean egon 1812an gerran zeudelako eta 1814an Fernando itzulitakoan ez zuelako onartu. Independentzia Gerra bukatu zenean ez ziren ausartu konstituzioa indarrean jartzen.


Fernando vii. Valençayko Itunarekin erregetza berreskuratu zuen.

1.Sei urteko absolutista (1814-20)

1.1 Absolutismoa berrezartzea: Gorteetako diputatuen herenak Pertsiarren manifestua idatzi zuen. 1814an Fernandok estatu kolpea eman zuen lege liberalak indargabatzeko. Foruak...

1.2 Krisi ekonomiko larria: Erregimen zaharreko arazoak ez ziren konpondu. Ogasunak ez zuen ia diru sarrerarik eta Martin de Garay nobleei eta kleroei zergak ezartzen saiatu zen.

1.3 Oposizio liberala. Matxinadak izan ziren garaipena lortutako 1820koa Rafael de Riego eta Antonio Quirogak

2. Hiru urteko liberala (1820-23):

2.1 Konstituzionalismo liberala: Liberalen artean bi joera: Asaldatuak iraultza erradikalaren alde sufragio unibertsala eta zeregin bakarra betearazlea. Moderatuek botere betearazlea zabaldu eta sufragio mugatua.

2.2 Kontrairaultza indartzea: Absolutisten aldekoak liberalen kontrako oposizio armatua. 1823an armadak San Luisen Ehun Mila semeak liberalak garaitu zituen eta Fernando VII.Aren absolutismoa.


3. Hamarraldi gaitzesgarria (1823-33)

a)

Errestaurazio absolutista

Ideia liberalak zituen susmoa hartzen zioten edonori izugarrizko zapalkuntza.
1812ko konstituzioa indargabetu eta Erregimen Zaharrera itzuli.

b)

Absolutismoaren porrota

Ezin izan zion zorrari aurre egin. Europan, liberalen arteko zapalkuntza gogorra. Liberalentzat amnistia eskatu zen. Bestalde, absolutistek neurri gogorrak ezarri nahi zituzten. Fernandoren anaia Karlo Maria Isidroren alde jartzen hasi ziren hauek.

C) Ondorengotza auzia: Lege Salikoa kendu Berrespen pragmatikoa ezarriz. Karlos Maria Isidro

Entradas relacionadas: