Hiri bilbea

Enviado por Chuletator online y clasificado en Geografía

Escrito el en vasco con un tamaño de 11,77 KB

 

HIRI EGITURA:ALDE ZARRA, ZABALGUNEA, PERIFERIA

1-

Industria aurreko hiria

Alde zarra. Sarrera:Alde zarra jatorritik XIX.Mendearen erdialdean industrializazioa hasi arte.

1.1-Industria aurreko aldearen herentzia: Ezaugarri erkideak:1-
Hiri gehienak harresiz inguratuta. 2-Plano irregularra izan ohi zen. 3-Hiri bildea itxia. Eraikuntzan familia bakarreko etxe bizitzak. 4-Lurzoruaren erabilerak askotarikoak:dendak, biltegiak. 5-Gizarte arloan zenbait talde bizi ziren aldi berean. Erdi gunean eliteak eta langileak periferian.

Ezaugarri horiek aldatu egiten dira kasu bakoitzean industria aurreko gizarteek egindako ekarpenen arabera. A-Erromatar hiriak, plano erregularra eta 2 bide nagusi eta foroa zegoen. -Hiri musulmanak, nukleo nagusia harresituta. Bertan eraikin nagusiak eta hortik kanpo langileen auzoak zeuden. -Hiri kristaua, harresiz inguratuta zegoen eta erdigunea gaztelua edo eliza zen. B-Errenazimentuan, plano erregularreko auzo berriak eta plaza nagusiak ere egin ziren. C-Barrokoan eta ilustrazioan, hiria edertu egin zen. Kale zabal eta zuzenak egin ziren.

1.2-

Industria aldiko aldaketak

Sarrera:Industria aurreko hiriak aldaketa ugari izan zituen industrializazio prozesun eraginez, hau da, XIX mendearen erdialdea eta 1960 ko 10kada bitartean. A-Planoaren eraldaketak, Barruko eraldaketak eta berritze politikak egin ziren. B-
Bilbea trinkotzea, espazioa gehiago aprobetsatzeko. C-Aldaketak lurzoruaren erabileretan, pixkanaka tertziarizatu egin zen. D-Gizarte arloan, alde zaharren gizarte segregazioa handiagotu zen.

1.3-

Industria osteko aldiaren arazoak eta aldaketak

A-Kaleen trazadura, desegokia da pertsonen eta automobilen trafiko modernorako. Kaleak oinezkorentzako zabaldu eta plazak zabaldu, lantegiez inguratuz. B-Eraikuntzan, eraikin historiko batzuk hondatuta eta kaleen artean kontrastea dago. Batzuk nahiko hondatuta daude eta beste batzuetan etxe bizitza berriak edo zahar berrituak daude. C-Lurzoruaren erabileretan, ohiko multifuntzionalitatearen ordez murrizketa ezarri da. D-Gizarte arloan, alde zaharretako berezko gizarte nahastearen ordez, gizarte polarizazioa ezartzen da.

2-Industria aldeko hiria:Zabalgunek eta auzok. Sarrera:
Alde zaharra gainditu zuten hiri gehienek harresi zaharrak eraitsi zituzten. Harresien lekuan errondako pasealekuak sortu ziren.

2.1-

Zabalgune

Burgesa: Espazio berria da eta burgesiak hiria hazteko zituen nahaiei erantzuten die. Burgesiaren ordena higienea eta onura ekonomikoa islatzen du. A-Sortzeko unean, koadrikula itxurako plano erregularra hartu zuen. Eraikinei dagokionez, jauregitan burgesak eta lorategidun etxeak edo altuera ertaineko higiezinak zeuden. Lurzoruaren erabilera nagusia burgesen etxebizitzak ziren. Lehen zabalguneak Madril eta Barsan. B-Denborak aurre egin ahala, zabalguneak aldaketak izan zituen. Bilbo trinkotu egin zen, eraikinak bertikalak ziren eta lurzoruaren erabilerari dagokionez eginkizun tertziarioak zeuden. C-Gaur egun, irisgarritasuna ona duten inguru zaharkitu batzuetan higiezinak modernizatzeko eta apaintzeko lanak egin dira.

2.2-Hiri inguruko langileen eta industriaren auzoak. Sarrera: XIX. Mendean sortutako industria inguruek eta langileentzako auzo marjinalek kontraste handia egin zuen zabalgune burgesarekin. A-Sorrerako unean, planoa desantolatua hartu zuen, bilbea itxia eta trinkoa zen, eraikuntzan neurri edo kalitate txikiko etxebizitzak ziren. Lurzoruaren erabileretan langileen etxebizitzak, industriak, lantegiak eta biltegiak nahasten ziren. B-Gaur egun, hiri hazkundearekin industria inguru zaharrek eta langileen auzoek hiri espazioan erdiko kokapena dute.

2.3-Lorategi auzoak: XIX. Mendearen amaieran eta XX. Mendearen lehen herenean sortu ziren. Ideia naturalistak eta higienistak hedatzearen emaitza dira. Landa hirira hurbiltzeko proposamenak sortu ziren.

3-Periferia eta oraintsuko hiri aldaketak. 3.1-Periferiako egoitza auzoak: A-Ez etxeen edo txabolen auzo marjinalak:Legez kanpoko lurzoruan sortzen dira, landa lurrean edo lur berdean. Hondakin materialarekin eraikitzen dira eta ez dituzte oinarrizko zerbitzuak. B-Sustapen ofizialeko etxebizitzen auzoak, 1940 eta 1960 bitartean garatu ziren. Monotonia kalitate eskasa zituzten. Gaur egun, eraikinak zaharberritzeko eta zerbitzuak hornitzeko lanak egiten. C-Sustapen pribatuko etxebizitza poligonoak 1960 tik aurrea sortu ziren. Dorretan antolatu ziren eta etxe bizitzen artean espazio zabalak utzi ziren lorategietarako edo parkinetako. D-Etxe uharte itxiko auzoak 80 eta 90 eko 10kadetan sortu dira berriro, altueraren giza eskala eta kaleen antolaketa berreskuratzeko. E-Familia bakarreko etxebizitza inguruak, periferian dira nagusi 80ko 10kadatik aurrera. Erdiko klaseak naturarekin harremanetan egon nahi zuen.

3.2.Periferiako industria eta ekipamendu inguruak. A-Industria inguruetan, 50 eta 60ko 10kadetako industria poligonoak daude. Industria espazio berriak ere badaude, adibidez enpresa parkeak eta parke teknologikoa. B-
Ekipamendu inguruak, ohikoenak merkataritza gune handiak, ikastetxeak, osasun zentroak, administrazio zentroak…


INDUSTRIALIZAZIO AURREKO HIRIA

Luzapena:Hiriak sortu zirenetik industrializazioa hasi arte luzatzen da. Ezaugarriak: A-Urbanizazio tasa: Urria eta egonkorra zen. B-Faktoreak: Ekonomiko militarrak, politiko administratiboak, erlijiosoak eta kulturalak. C-Etapak:Antzinaroa, erdiaroan eta aro modernoan. -ANTZINAROAN: Feniziar eta greziar kolonizazioari lotutako lehenengo Espainiar hiriak agertu ziren. -ERROMANIZAZIOAN hiri asko sortu ziren. Eginkizunak politiko militarrak, administratiboak eta ekonomikoak ziren. Barsa eta Tarragona. -ERDI AROAN, beste urbanizazio fase bat gertatu zen, bi espaziotan musulmana eta kristauan zeuden.

  • Espazio musulmana, iberiar penintsularen hegoaldetik iparraldeko mendietara hedatzen zen. Hiri berriak sortu zituzten, Madril. Beste hiriak aprobetxatu zituzten, Zaragoza.

  • Espazio kristaua, aginte musulmanari ihes egin zioten iberiar penintsulako iparraldeko mendi inguruetara mugatzen da. Udalerriak sortu ziren. Hiriko bizitza eskasa izan zen baina errekonkistarekin batera birpopulizazioa gertatu zen.

-ARO MODERNOAN, urbanizazioak gorabeherak izan zituen.

  • XVI.Mendean etengabeko hiri hazkundea egon zen, gehien urbanizatutako inguruak Andaluzia eta Gaztela ziren, eta hiri aipagarrienak Sevilla eta Madril.

  • XVII. Mendean urbanizazioa gelditu egin zen, krisi demografiko eta ekonomikoa zegoelako. Gaztelako hirietan, garrantzia galdu zuten.

  • XVIII.Mendea urbanizazio prozesua suspertu egin zen, berreskuratze demografikoa eta ekonomikoa gertatu zelako. Gehien hazi ziren hiria Madril

INDUSTRIALIZAZIO GARAIKO ETA INDUSTRIALIZAZIO OSTEKO HIRIA

Luzapena: XIX. Mendean industrializazioa hasi zenetik 75eko krisi ekonomikora. Ezaugarriak: Urbanizazio tasak hazkunde handia izan zuen. Faktoreak administratiboak eta ekonomiko sozialak ziren. ETAPAK:1- XIX.Mendearen erdialdera arte, hirietako pilaketa demografikoa txikia zen. 2- XIX mendearen erdialdetik gerra zibilera 36, hirien hazkundea nabarmena izan zen eta urbanizazio tasa bikoiztu egin zen. Hazkundearen faktore nagusia industria izan zen. 3-36-59, hirien hazkundea geldiarazi. 4- Garapen etapa 60-75 industriak mesede egin zion.

INDUSTRIALIZAZIO OSTEKO HIRIA.

Luzapena: 75eko krisian urbanizazio prozesuan aldaketak gertatu ziren. Aldaketak:A-Urbanizazio tasak hazkundea dezeleratu du. Arrazoiak: hazkundea gutxitzea, nekazari exodoa gelditzea eta ekoizpen sistema malgutzea. B-Urbanizazioaren faktoreak aldatu egiten dira: Industriak pisua galtzen du eta jarduera tertsiaroek garrantzia irabazten du. C-Hazkunde demografikoak hirietan pilatuta egoteari uzten dio eta horiek inguru urbanizatua hedatzen jarraitzen dute.


Entradas relacionadas: