Heriotza tasa XX.Mendean

Enviado por Chuletator online y clasificado en Geografía

Escrito el en vasco con un tamaño de 7,22 KB

 

BIZTANLERIAREN MUGIMENDU NATURALA  Mugimendu naturala biztanleriak arrazoi naturalengatik izaten duen aldaketa da, jaiotzen eta heriotzen ondorioz. Jaiotza eta heritza tasaren arteko aldeak eragiten du hazkunde natural edo begetatiboa. ERREGIMEN DEMOGRAFIKOAK Espainiako biztanleriaren mugimendu naturalak hiru etapa izan ditu 1)Erregimen demografiko zaharra XX. Mendearen hasierara arte iraun. Ezaugarri nagusiak jaiotza eta heriotza tasa altuak eta hazkunde natural txikia A)
Jaiotza tasa altuak
--Nekazaritza-ekonomia baten nagusitasuna. Seme alabak oso gaztetik landa lanetan laguntzen, mantentzea oso merkea eta gurasoen etorkizuna segurtatzen zuten. --Krisi ekonomikoetan kopurua jaistea ekarri zituen. B) Heriotza tasa orokorra altua, bizi maila apala eta medikuntza eta osasun baldintzak kaskarrak --Elikadura dieta eskasa era desorekatua proteina faltagatik --Gaixotasun infekzioak airetik edo uretatik eta elikagaietatik transmititzen ziren.

Heriotza tasa katastrofikoko baziren izurriteek, gerrek eta uzta txarrek eragindako.
Haurren heriotza tasa altua. Bizi-itxaropena txikia.  
2)
Trantsizio demografikoa
zaharren eta gaur egungoaren arteko trantsizioa 1900-1975 artean. Mendebaldeko Europan. Jaiotza tasa emeki jaisten eta heriotza tasa bortizki jaitsi. A) Jaiotza-tasa emeki eta modu gorabeheratsuan jaitsi, --1900-1920 --1920ko hamarkada --1930-1956 --1956-1965 --1965-1975 B) Heriotza tasa orokorra nabarmen jaitsi --Bizi maila hobetu, halaber dieta hezkuntza eta kultura maila -- Aurrerapen mediko garrantzitsuenak txertoak eta antibiotikoen merkaturatzea. Aurrerapen sanitarioak higiene pribatua eta publikoa hobetzearen ingurukoak, edateko urez hornitzeko, estolderia eta zaborra biltzeko hiri-zerbitzuak. --Haurren heriotza-tasa jaitsi infekzioen eta desnutrizioaren izateari utzi --Bizi-itxaropena handia C) Hazkunde naturala handia izan zen trantsizioan. Heriotza-tasa asko jaitsi zelako eta jaiotza tasak goia jo zuelako. 1965az hazkundea mantsotu egin zen, heriotza tasa baxua egonkortu eta jaiotza tasa behera 3) Gaur egungo erregimen demografikoa 1975etik gaurdaino. Bereizgarriak dira jaiotza eta heriotza tasa baxuak era hazkunde natural txikia A) Jaiotza tasa jaitsi egin zen bi fase bereiz: --1975 eta 1998 artean, jaiotzetan beherakada handia. Arrazioak aldaketa ekonomiko eta sozio kulturalak izan ziren. Egoera ekonomikoak ezkontzeko adina atzeratu zuen, ugalkortasun-aldia laburtu. Enplegu ezegonkortasunak eta etxebizitza erosteko gareztitzeak emantzipazioa eragozten zuelako. Gizartean pentsaera eta balio aldaketak trantsiziotik jaiotza tasaren jaitziera zerikusia. --1998az geroztik, jaiotza tasan gorabehera txikiak. 1998 eta 2008 artean jaiotza-tasa apur bat suspertu, kointura ekonomiko onaren eta atzerriko immigrazioaren eraginez. 2008an, jaiotza tasa behera egiten hasi. Krisiak eragin handia izan du familiengan, lanbabeziaren hazkunde izugarria, soldata murrizketa. B) Heriotza tasa orokorrak baxua izaten jarraitzen du. 1982tik hona tasa pixka bar igo, bizi-itxaropena handitzean biztanleria zahartu delako eta adinekoen kopurua hazi delako. Heriotzen kausak aldatuz joan. Gaixotasun infekziosoek garrantzia galdu. Zahartzearekin lotutako gauxotasunak alzheimer eso dementzia. Haurren heriotza-tasa oso baxua, jaioberrien artean, erditzean sortutako arazoengatik edo malformazioengatik. Tasa gehiago murriztu aurrerapen medikoei esker. Bizi-itxaropena handitu medikuntzaren aurrerabidearekin, baina aldeak daude sexuaren, adin-taldearen eta estatus sozialaren arabera. --
Sexuaren arabera, emakumeen bizi itxaropena handiagoa da. Biologikoki sendoagoak, alderdi hormonal eta immunologikoak. Gizonek bizimolde desberdina izan, arrikugarriagoak: gerretan, lan gogorragoak eta instripuak probabilitate handiagoa. --Adin taldeen arabera, bizi-itxaropenean gehien irabazi. --Estatus sozialaren arabera, bizi-itxaropena handiagoa da kualifikazio handia Behar den lanbideak dituztenen artean, heriotza-tasa baxua.
C) Gaur egungo hazkunde naturala apala

LURRALDEEN ARTEKO DESOREKAK BIZTANLERIAREN MUGIMENDU NATURALEAN Jaiotza eta heriotza tasak baxuak. Haien artean aldeak daude. Tradizioa eta gaur egungoak. A) Dinamismo handieneko autonomia-erkidegoetako hazkunde naturala batezbestekoa baino handiagoa --Seme alabak izateko tradizio handiagoa --Immigrante gazteak erakartzea. B) Dinamismo demografiko txikiagoa duten autonomia-erkidegoek hazkunde natural negatiboa. Haien egitura demografikoa oso zahartuta. --Emigrazio-tradizio luzea, Galizia eta penintsularen barrualdean. --Ekonomiaren geldialdia, 1975eko krisiak,Asturias eta kantabria --Atzerriko immigrazioaren pisu txikiagoa



Entradas relacionadas: