Goi lautadaren inguruko mendiak

Enviado por Chuletator online y clasificado en Geografía

Escrito el en vasco con un tamaño de 7,12 KB

 
INGURU SILIZEOA: Noiz sortu? Kanbriarraurreko aroan eta aro primarioan Kokapena- Iberiar penintsularen mendebaldean, Kantabriar mendikatean, Mendikate Zentralean, Toledoko mendietan eta sierra morenan Harri nagusia- Granitoa Erliebe granitikoa- Kasu batzuetan,  uraren eraginez, granitoa kimikoki eta sakon aldatzen du –  Beste batzuetan arrailduren eta hausturen eraginez aldatu (Goi mendian ura harrien hausturetatik iragazi, tontor zorrotzak  eta harritzak pilatu—Oso garaiak ez diren inguruetan formak hausturen kokapenaren araberakoak, Arraildurak paraleloak badira,  domo izeneko forma biribilduak dituen paisaia sortu, perpendikularrak badira bolak sortu, bata bestearen gainean pilatzean berrocalak sortu eta bolak mendien hegaletan pilatzean bolen kaosa eratu) KAREHARRIZKO INGURUANoiz sortu? Aro tertziarioan Kokapena-Aurrepirinioan, Euskal mendietan, Kantabriar mendikatearen ekialdeko sektorean…Harri nagusia- Kareharria Erliebe karstikoa-

Lapiazak, ilara zorrotzek edo ez hain zorrotzek banandutako ildoak edo barrunbeak dira—Zintzurrak, haran estu eta sakonak, ibaiek sortutako isurialde malkartsuz inguratuta—Poljeak hondo horizontaleko sakonune luzangak dira, aldapa malkartsuen erdian—Dolinak edo torkak ura gelditzen den lekuetan sortutako barrunbe handiak—Kobazuloak ura iragaztean eta kareharrizko lurzoruaren pitzaduretik galleria eginez mugitzean sortzen dira- Leizeak lurrazala lurpeko galeriekin komunikatzen dituzten irekigune estuak dira.
INGURU BUSTINTZUA--Noiz sortu? Aro tertziarioan eta kuaternarioanKokapena- Ipar eta hego goi mesetetan, Ebroren eta guadalquivirren sakonunetan… Harri nagusia- Buztina, marga eta igeltsua Erliebe horizontala-
Modu leunean uhindutako lautadak sortu: Landazabalak .Mendikatearen ekialdeko sektorea, kantabriar mendia sekundarioak tolestean sortu zen. Materiala: kareharria, erliebe jurasikoak sortu dira. B.3)
Iberiar mendikatea
ertaina  da, itsasotik goi-lautadaren ekialdeko ertzen altxatuko material sekundarioak tolestean sortu. Batez are kareharria eta batzuetan harri paleozoikoak (granitoa, arbela eta kuartzita).  Bere egituran bi sektore bereizi: 1) Iparraldeko eremuan mendietako altuerarik handienak daude; Demanda eta Moncayo. 2)Soriaren hego aldetik Iberiar menedikatea bi aldarretan zaitu: barrukoa eta kanpokoa, bien artean fosa tektonikoa dago.B.4)Sierra Morena Goi-Lautada eta Guadalquivir harena banatzen dituen maila bortitza da. Mendikate betikoak altxatzean hegoaldean egindako bultzadaren eraginez sortu zen eta harri paleozoizkoz osatua dago, kolore ilunekoa. C)Goi -Lautadaren kanpo sakonuneak. Arro edo fosa aurrealpetarrak dira, forma triangeluarrekoak. Aro tertziarioan sortu ziren eta sedimentu tertziarioaz eta kuaternarioz bete ziren, gaur egun erliebe horizontalak dira.
Goi lautadaren kanpo sakonuneak:  
C.1) EBROREN SAKONUNEA Pirineoen, Iberiar mendikatearen eta Kataluniako Kostaldeko mendikateen artean kotatuta. Inguruko mendikateak altxatu zirenean mendigunea hondoratu egin zen, aintzira handi bihurtuz itsasoraino. Materiala: hareharriak, margak, kareharriak eta gatzak. /SOMONTANOAK lur lauak dira, sakonunearen kanpo mendileroen eta sakonunearen erdigunearen artean kokatu. Konglomeratuz osatua. Higaduraren arabehera forma ezberdinak ditu. /Sakonunearen ERDIGUNEAN  estratuak horizontalak dira, modu alternatiboan kareharri gogorrek eta buztinak, margak eta igeltsu bigunek eratzen dituzte. C.2) GUADALQUIVIRREN SAKONUNEA Mendikate Betikoaren, Sierra Morenaren eta Ozeano Atlantikoaren artean dago. Lehenengo itsasora irekia egon zen, gero, kostaldeko aintzira bihurtu zen eta azkenik, lohiz betetzean, padura zingiratsuak sortu ziren. Buztinez, kareharriz eta itsas margaz bete zen.

Entradas relacionadas: