Gizakia izaki pertsonala da

Enviado por Programa Chuletas y clasificado en Filosofía y ética

Escrito el en vasco con un tamaño de 10,4 KB

 

Teoria monista materialistak


Prozesu mentalen azalpena oinarri materialean aurkituko dugu, hots, burmuinean.

Materialismo fisikalista

Jarduera mentalak prozesu fisiko-kimiko edo neurofisiologiko hutsak dira.

Materialismo zibernetikoa

Burmuina ordenagailu konplexua da.

Materialismo emergentista

Alderdi mentala oinarri fisikoaren eboluzioaren emaitza da. Materiak hiru alderdi ditu: fisiko-kimikoa, biologikoa eta mentala. Sistemak, bere osotasunean ezaugarri emergenteak ditu, osagaietan agertzen ez direnak.

Teoria dualistak

gizakia bi elementuz osaturik dago: gogoa eta burmuina edo gorputza eta arima.

Platonen dualismoa

- arima hilezkorra eta materiagabea da. - gorputza materiala eta hilkorra da (arimaren kartzela).

Hilemorfismoa(aris)

Arima eta gorputza elkarren osagarriak dira eta substantzia bakar bat osatzen dute, gizakia Tomas Akinokoa:
Arima gorputzaren forma da baina arima hilezkorra da.

Dualismo cartesiarra

Gizakia bi substantzia erabat desberdinez osaturik dago: substantzia pentsatzailea (arima) substantzia hedatua edo zabala (gorputza) Bi substantzia horiek guruin pinealaren bidez komunikatzen dira.

Dualismo elkarreragilea

Gogoa eta burmuina bi errealitate desberdin dira.
Arima autokontzientea izatea ezinbestekoa da gertakari batzuk ulertzeko (nahi izatea, gogoratzea... Neuronen arteko sinapsietan gauzatzen da alderdi fisikoaren eta mentalaren arteko elkarreragina. “Geure burua”, “arima”, “psike”a edo “ego”a burmuinetik bereizten den errealitate materiagabea da.

Monismotik eta dualismotik harantz

Interakzionsimo emergentista: Gogamena ez da materiala, baina erreala da.
Gizakia eratzen duten eta elkarri eragiten dioten hiru mundu bereizi behar dira: 1. Mundua: ageriko gorputz fisikoek eratua. 2. Mundua: egoera mentalek osatua. 3. Mundua: giza gogoaren produktuen multzoa. Estrukturismoa: - gogamena burmuinetik egituratzen den errealitate berri bat da. - Ekintza batzuk (pentsamendua, autokontzientzia, askatasunez aritzea, sormena) garun osoak eragindakoak dira.

Pertsona kontzeptua


Latinezko formatik dator, prosôpon zen grezieraz. Mozorro da termino horren berezko esanahia. Pertsonaia da persona. Kristautasunean jainkozko hiru pertsonak adierazte erabiltzen zuten (Aita, semea, eta jainkoa), bai eta gizakia adierazteko ere. Erromatarrek pertsona terminoa, legezko subjetua adierazteko: eskubideak eta betebaharrak dituena, alegia.
Definizio klasikoa Boeziok eman zuen> da pertsona. Izaeraz arrazoiduna:Gizakia naturaren parte da; baina arrazoiduna denez, autokontzientzia, nahimena eta gizartekoitasuna (gizartean bizitzeko gaitasuna)
Ditu. Banako substantzia:Gizakia independentea eta banakoa da ez dago habeharren menpe.//Immanuel kantek aberastu egin zuen pertsona kontzeptua, adiera morala eman baitzion nagusiki.Izaki askea da pertsona(autonomoa).Autonomia hori duintasuna ematen dio.Kante esanetan balio absolutua du pertsona.Gizakia berez baliotsua da.
Pertsona bera helburu izatea edo berez helburu izatea.

Pertsonalismoa:

Pertsonalismoa pertsonatzat hartzen du gizakia.Honetan beste gizaki batzuekin harremanak izatea osagai du izaki pertsonalak.     

Pertsona izatea:

(Mounier)

Existentzia edo gizarte haragiztatua

Barnetasuna duela( norbera duen munduan berezia bera bakarrik ezagutzen du.Hezu haragizkoa da pertsona(haragiztatua), baina mundura irekita dago bere barnetasunetik (existentea da, izateduna)

Komunikazioa:

  Gainerako izakiak ez bezala, gizakia gai da bere baitatik ateratzeko, beste baten ikuspegia bere egiteko, beste batzuen zereginak bere gain hartzeko…

Askatasun baldintzatua

Askatasunak mugak edo baldintzak dituela onartzea da aske izatea.Pertsonalismoaren arabera,berriz, proposamen bat da askatasuna, eta onartu edo errefusatu egin dezakegu.Sartre existentzialismoak askatasuna zigorra dela diosku.

Konpromisoa

Hartutako konpromisoen bidez lantzen dugu pertsonok nortasuna.Gizakiaren bereizgarria.

Kritikarako gaitasuna:

Ezetz esateko gai izatea da pertsona

. Goi mailako duintasuna:

Izaki guztien artean, gizakia dago mailarik gorenean, ez delako gauzen mende jartze, eta preziorik ez duelako.

Hurbiltasuna eta adiskidetasuna

Gizartean bizi da gizakia, baina ez edonola: besteengandik hurbil eta adiskidetasunean bizi da.


Pertsona kontzeptua lehen aldiz esplizituki definitu zuena Boezio Z

Durangoko perretxikozaleen elkartea ez da gizarte talde alternativo bat Z

Xenozentrismoa veste cultura bateko ezaugarriak hobeak direla uste dute Z

Talde ekologista bat hiri tribua da O

Santo tomasen ustez arima hilezkorra da Z

Kulturen arteko elkarrizketarako  deia egin duen pentsalaria izan da Huntington O

Etorkinek haien cultura ahaztu behr dute et hemengp cultura bereganatu behar dute etnozentrismoa Z

errealitatea matera baino gehiago dela diona Popper

teoria monista baten errepresentatzaile bat da Demokrito

lehen testu idatziak sortu ziren ka 2500

XX duealismo berri bat proposatu duen autorea Eccles

neonazien talde bat Gizateriari erasotzen duen takde bat

kulturaren arteko elkarrizketaren alde agertu den autorea leopold sedar senghor

Askatasun baldintzatua

Kritikarako gaitasuna:
Ezetz esateko gai izatea da pertsona izatea, mundua norberaren uste sendoen arabera aldatzen saiatzea.

Goi

mailako duintasuna:
Izaki guztien artean, gizakia dago mailarik gorenean, ez delako gauzen mende jartzen, eta preziorik ez duelako.
Hurbiltasuna eta adiskidetasuna:
Gizartean bizi da gizakia, baina ez edonola: besteengandik hurbil eta adiskidetasunean bizi da. Hurbiltasunean bizitzea da norbaiti norberarengandik zerbait ematea, berdin dio nor den, beste horrek behar duelako. Adiskidetasuna beste zerbait da: norbaiti onena opa izatea, hartaz ongi hitz egitea, on egiten saiatzea, izan behar duena izaten laguntzea, eta haren intimitatea konpartitzea, den bezalakoa delako.

Pertsona kontzeptua:Latinezko formatik dator, prosôpon zen grezieraz. Mozorro da termino horren berezko esanahia. Pertsonaia da persona. Kristautasunean jainkozko hiru pertsonak adierazte erabiltzen zuten (Aita, semea, eta jainkoa), bai eta gizakia adierazteko ere. Erromatarrek pertsona terminoa, legezko subjetua adierazteko: eskubideak eta betebaharrak dituena, alegia.
Definizio klasikoa Boeziok eman zuen> da pertsona. Izaeraz arrazoiduna:Gizakia naturaren parte da; baina arrazoiduna denez, autokontzientzia, nahimena eta gizartekoitasuna (gizartean bizitzeko gaitasuna)ditu. Banako substantzia:Gizakia independentea eta banakoa da ez dago habeharren menpe.//Immanuel kantek aberastu egin zuen pertsona kontzeptua, adiera morala eman baitzion nagusiki.Izaki askea da pertsona(autonomoa).Autonomia hori duintasuna ematen dio.Kante esanetan balio absolutua du pertsona.Gizakia berez baliotsua da.Pertsona bera helburu izatea edo berez helburu izatea.

Pertsonalismoa:

Pertsonalismoa pertsonatzat hartzen du gizakia.Honetan beste gizaki batzuekin harremanak izatea osagai du izaki pertsonalak.     

Pertsona izatea:


(Mounier)

Existentzia edo gizarte haragiztatua

Barnetasuna duela( norbera duen munduan berezia bera bakarrik ezagutzen du.Hezu haragizkoa da pertsona(haragiztatua), baina mundura irekita dago bere barnetasunetik (existentea da, izateduna)

Komunikazioa:

  Gainerako izakiak ez bezala, gizakia gai da bere baitatik ateratzeko, beste baten ikuspegia bere egiteko, beste batzuen zereginak bere gain hartzeko…

Askatasun baldintzatua

Askatasunak mugak edo baldintzak dituela onartzea da aske izatea.Pertsonalismoaren arabera,berriz, proposamen bat da askatasuna, eta onartu edo errefusatu egin dezakegu.Sartre existentzialismoak askatasuna zigorra dela diosku.

Konpromisoa

Hartutako konpromisoen bidez lantzen dugu pertsonok nortasuna.Gizakiaren bereizgarria.

Kritikarako gaitasuna:

Ezetz esateko gai izatea da pertsona

. Goi mailako duintasuna:

Izaki guztien artean, gizakia dago mailarik gorenean, ez delako gauzen mende jartze, eta preziorik ez duelako.

Hurbiltasuna eta adiskidetasuna

Gizartean bizi da gizakia, baina ez edonola: besteengandik hurbil eta adiskidetasunean bizi da.

Existentzia edo izate haragiztatua


Pertsona exisitu egiten da, barnetasuna dauka pertsonak eta barnetasun horrek bere buruaren mugetatik ateratzeko eta gainerako gauzetara irekitzeko bidea ematen dio.

Komunikazioa

Gizakia gai da bere baitatik ateratzeko, beste baten ikuspegia bere egiteko, beste batzuen zereginak bere gain hartzeko, konpromisoak betetzeko…Gizakiari zu izatearen kontzientzia ni izatearena baino lehen sortzen zaio.
Askatasun baldintzatua:
Askatasunak mugak edo baldintzak dituela onartzea da aske izatea; baina baldintza horiek ez dira oztopoak, gauzak egitea galarazten diguten mugak, baizik eta bizitzan oinarri izango zaizkigun aukerak.

Konpromisoa

Hartutako konpromisoen bidez lantzen dugu pertsonok nortasuna: askatasunaz baliatuz beste batzuekin batera egiten ditugun promesen bidez, alegia. Konpromisoa da, hortaz, gizakiaren bereizgarria, ekintza pertsonal orok berekin dakarrelako abstentzioari, neutraltasunari eta axolagabekeriari uko egitea.
Kritikarako gaitasuna:
Ezetz esateko gai izatea da pertsona izatea, mundua norberaren uste sendoen arabera aldatzen saiatzea.

Goi

mailako duintasuna:
Izaki guztien artean, gizakia dago mailarik gorenean, ez delako gauzen mende jartzen, eta preziorik ez duelako.

Entradas relacionadas: