Fundamentos da Xenética e o ADN: Herdanza Biolóxica e Leis de Mendel

Xenética Mendeliana

É a ciencia que estuda a herdanza biolóxica, é dicir, estuda os xenes e a súa expresión nos organismos.

Teoría da Herdanza Particulada

Os caracteres hereditarios están determinados por "factores hereditarios" que se transmiten de forma intacta a través das xeracións.

Xenética Clásica: Conclusións Fundamentais

• O xene é a unidade de herdanza.
• Os xenes transmiten á descendencia segundo as leis definidas.
• Os xenes sitúanse nos cromosomas e localízanse no núcleo das células.
• O sexo está determinado polos xenes ou polos cromosomas na maioría dos organismos.

Conceptos Básicos en Xenética

Alelo: É cada unha das variantes que pode presentar un xene. Para cada xene, o individuo ten un par de alelos que se representan cunha letra: dominantes (A) e recesivos (a).

Xenotipo: É a constitución xenética dun individuo. Pode referirse a un xene ou ao conxunto de xenes.

Fenotipo: É a manifestación do xenotipo.

Homocigoto: É un individuo que para un determinado xene ten os dous alelos iguais.

Heterocigoto: É un individuo que para un determinado xene ten os dous alelos distintos.

Xenoma: Conxunto de todos os xenes dun organismo.

Transmisión dos Caracteres Hereditarios: Leis de Mendel

Lévase a cabo durante o proceso de reprodución. Cada proxenitor transmite os xenes que se sitúan nos cromosomas que portan os seus gametos. Estes fórmanse mediante o proceso de Meiose, polo cal o número de cromosomas que presenta o proxenitor redúcese á metade, de maneira que só un dos alelos para cada carácter irá a cada gameto.

As Leis de Mendel

1ª Lei da Uniformidade

A primeira xeración filial (F1) resulta do cruzamento de dúas liñas puras (P), é dicir, presenta o fenotipo dun dos proxenitores.

2ª Lei da Segregación

A segunda xeración filial (F2) resulta do cruzamento entre dous individuos pertencentes á F1, e reaparece o fenotipo dun dos proxenitores que non se manifestara na F1.

3ª Lei da Segregación Independente

A segregación dunha parella xenética é independente da segregación doutras parellas.

A Molécula da Herdanza: ADN

Pertence ao grupo de biomoléculas chamadas ácidos nucleicos. Están formadas por unhas subunidades chamadas nucleótidos, que están unidas entre si formando cadeas e que están compostas por:

• Unha base nitroxenada: Composto rico en nitróxeno. Hai cinco tipos: adenina, citosina, guanina, timina e uracilo. No ADN encóntranse as catro primeiras bases nitroxenadas; en cambio, no ARN atópanse: adenina, citosina, guanina e uracilo.
• Unha pentosa: É un tipo de monosacárido. No ADN é a desoxirribosa e no ARN é a ribosa.
• Un grupo fosfato: Derivado do ácido ortofosfórico.

O ADN encóntrase no núcleo das células e contén a información necesaria para desenvolver as características e realizar as funcións vitais do organismo. Os xenes son anacos de ADN que portan a información para un carácter hereditario.

Modelo de Dobre Hélice do ADN

Estableceuse un modelo de estrutura do ADN. Coñecida esta estrutura, puídose entender que é a Secuencia de Nucleótidos: a orde na que se dispoñen os catro tipos de bases nitroxenadas nos nucleótidos da cadea é a que proporciona ao ADN a información xenética. Este modelo dinos:

• O ADN está formado por dúas cadeas con numerosos nucleótidos unidos uns a outros.
• Estas cadeas están enroladas en hélice unha sobre a outra, arredor dun eixo común.
• As dúas cadeas son complementarias na secuencia de bases nitroxenadas dos seus nucleótidos.
• Os grupos fosfato quedan cara ao exterior da hélice e as bases nitroxenadas cara ao interior. O feito de que as bases nitroxenadas estean cara ao interior da hélice permite que se formen as pontes de hidróxeno entre as dúas cadeas.

Replicación do ADN

Consiste na síntese dunha copia idéntica do ADN da célula para que, despois de producirse a división celular, as células fillas leven a mesma información xenética que a nai. Este proceso ten tres fases:

1. 1ª Fase: As dúas cadeas comezan a desenrolarse e a separarse (cadeas parentais).
2. 2ª Fase: A medida que se separan, e de forma independente, cada cadea serve de molde para a síntese doutra complementaria.
3. 3ª Fase: A medida que avanza o proceso, vanse enrolando de novo as cadeas, de maneira que cada cadea parental o fai coa súa complementaria.

O resultado final son dúas dobres hélices.