Fernando vii.Aren agintaldia 1813-1833

Enviado por Chuletator online y clasificado en Historia

Escrito el en vasco con un tamaño de 12,36 KB

 

MENDIZABALEN DESAMORTIZAZIO DEKRETUA

TESTUAREN KOKAPENA

Lehen mailako testu juridiko bat da, eta ez dago osorik: Mendizabalek, ogasun ministroak, prestatutako desamortizazio legearen sarrerako pasarte batzuk dira. Mendizabal alderdi liberal progresistako politikaria zen, eta erreforma liberal sendoak aplikatzearen aldekoa. Dokumentua 1836ko otsailaren 21 ean argitaratu zen La Gaceta erregeordetzan aldarrikatutako legea da. Maria Kristina Fernando VII. Alarguna zen, Isabel II.
aren ama. Testua Maria Kristinari zuzenduta dago. Garai hartan, Espainiako monarkiak legalki Errege Estatutuarekin funtzionatzen zuen, eta legeak erregearen aginduz aldarrikatzen ziren. Testuaren azalpen batzuk ematen dira desamortizazioaren beharra justifikatzeko eta Maria Kristinak onar dezan. Teknikoki erreginari zuzendutako dokumentua bada ere, biztanle guztiengan izan zuen eragina, beraz espainiar oro --- aberatsak bereziki, horiek izan baitzuten onura handiena --- ere jo dezakegu hartzailetzak. Dekretu honen bitartez, Elizaren lurrak, ordurako estutuaren jabetzara pasatutakoak, salgai jarri ziren.

TESTUAREN ANALISIA

Esan bezala, sarrera honetan desamortizazioa justifikatzeko azalpenak ematen dira, dekretuaren elementu positiboak azpimarratuta:


  • Zor nazionala gutxitzeko baliagarria

  • Hildako aberastasuna berpiztu → zergarik ordaintzen ez zuten lurrak ordaintzen hasiko dira.

  • Industria eta zirkulaziorako positiboa izango da, garapen industrialerako eta merkataritzarako, alegia

  • Ondasunak esku pribatuetara pasatzean, aberriarekiko, hau da, estatu liberalarekiko lotura berri eta sendoak sortzeko baliagarria izango da.

  • Erosleak, liberalismoaren balioekin bat eginez, Isabel II.Aren alde jarriko dira. Erregearen tronua indartzeko ondo etorriko da

  • Positiboa izango da Espainiako ekonomiaren garapenerako.

  • Jabe familia oparo bat sortuko da, goi-mailako ideiekin lotuko dena.

  • Goi-mailako instituzioen erabateko garaipena lortuko da; hau da, estatua indartzeko balioko du.

Beraz, Mendizabalen ustez, desamortizazioa beharrezkoa da ekonomia berpizteko, estatua modernizatzeko eta Isabel II.Aren tronua indartzeko. Esan beharrik ez dago Maria Kristinak dekretua onartu zuela et Elizaren ondasunak salgai jarri zirela.

TESTUA TESTUINGURUAN JARTZEA

Garai honetan, Estatua dirurik gabe zegoen erresumako oinarrizko funtzionamendua bermatzeko. Aurreko urteetan, Karlos IV.Aren garaian, gobernuak zor publikoa jaulki zuen, diru hori erosleei interesarekin bueltatzeko konpromisoarekin. Baina urteak pasatu ziren eta estatuak ez zuen baliabiderik diru hura itzultzeko. Independentzia Gerrarekin eta Amerikako kolonien emantzipazioarekin, zorra areagotu egin zen. Gainera, Fernando VII.Aren erregealdian ia ez zen zergarik bildu.

Gauzak horrela, Fernando VII. Hil eta I. Gerra Karlista piztu zenean, armada liberala diru premian suertatu zen gatazkari aurre egin ahal izateko. Beraz, lehendik zegoen zor publikoaren arazoari gerrarena gehitu zitzaion. Egoera larria zen estatuarentzat, eta hartara 1836an Mendizabalek, ogasun ministroak, egitasmo handi bat jarri zuen martxan arazoa konpontzeko: desamortizazioa.

Desamortizazioarekin, Elizaren ondasunak, eraikinak, lurrak eta ondare artistikoa estatuaren jabetzara pasatu ziren, eta estatuak salgai jarri zituen. Eliza oso estamentu aberatsa zen, ondasun askoren jabea. Beraz, estatuarentzat desamortizazioa interesgarria zen. Liberalek, gainera, uste zuten Elizak bere lurrak ez zituela behar bezala aprobetxatzen, eta partikularren eskuetara pasatuz gero, etekin handiagoa aterako zitzaiela.

Aurretik ere egin ziren desamortizazio batzuk, adibidez 1798ko Godoyren Desamortizazioa, Konbentzio Gerraren gastuak ordaintzeko. Cadizko gorteek ere egin zituzten herri lurren salmenta batzuk. Josef Bonapartek komentu batzuen errentak konfiskatu zituen. Baina Mendizabalen desamortizazioak askoz ere handiagoak izan ziren: lehenengoan, ordena erlijiosoen ondasunak saldu ziren, eta ondoren, klero sekularrenak.

Testua, lege bat den heinean, biztanleriari zuzenduta dago oro har, baina bereziki dirua daukatenei. Erosleak, kasu gehienetan, burgesak, nobleak eta baliabide batzuk zituzten nekazariak izan ziren. Burgesek lurren jabetza lortu nahi zuten; nobleek, aldiz, beren latifundioak handitu eta areagotu. Horren ondorioz penintsula hegoaldean latifundio handiak eratu ziren.

Lurrak saltzeko sistema enkantea izan zen eta Errege Baleen tituluak ere onartu ziren desamortizatutako lurrak erosteko. Eragiketa horiekin estatuak, noski, diru piloa eskuratu zuen, bai enkanteetan, bai ondoren desamortizatutako lurrak esku pribatuetara pasatu ondoren zergapean jartzen baitziren.

Ondorioz, jabetza mota berri bat sortu zen: jabetza burgesa. Jabeak lurren gaineko eskubide osoa zeukan, inolako trabarik gabe. Lur berriengatik zergak ordainduko ziren aurrerantzean. Eliza oso estamentu aberatsa zen, lur askoren jabea, eta beraz esku pribatuetara pasatutako lurrak asko izan ziren.

Erosleak ahalegin handiak egiteko asmoa zuten lur horiei etekin ekonomikoa ateratzeko eta, beraz, produktibitatea gehitzeko. Merkatuan saltzeko ekoitzi zuten, eta monolaborantzan espezializatu ziren: garia, ardoa, olioa… Beraz, desamortizazio prozesuak kapitalismoaren zabalkunderako balioa izan zuen. Nekazaritzarako lurrak areagotu egin ziren, eta basoak eta abeltzaintzarakoak murriztu.

Jabe berriak Isabel II.Arekin identifikatu eta liberalismoaren defendatzaile sutsu bihurtu ziren, beraz koroak babes zabalagoa jaso zuen. Lurraren erosleak oligarkia bat osatu zuten, liberalismoaren eta Isabel II.Aren aldekoa, ondorengo urteetako politikan eragin handia izan zuena. Gainera, bildutako diruarekin, estatuak zor publikoa txikitu zuen, batetik; eta Gerra Karlistan garaipena lortu zuen, bestetik.

Prozesuaren kontrako aldea nekazari xeheak izan ziren. Horien egoera asko kaskartu zen, ezin izan zuen apenas lurrik erosi. Izan ere, enkantean jarri ziren lursailak handiak ziren, eta beraz beraiek ordaindu ahal izateko garestiegiak. Gainera, jabetza berrietan ez zeukaten inolako eskubiderik. Ondorioz, hain desorekatua zen lur jabetzaren banaketa orekatu eta sozialki bidezkoagoa bihurtzeko aukera historikoa galdu zen.

Desamortizatutako lurren erosleek oligarkia bat osatuko zuten, liberalismoaren eta Isabel II.Aren aldekoa, eta ondorengo urteetako politikan eragin handia izango duena.

Elizak protestatu egin zuen, baina kendutako lurren ordez lortu zuten estatuak apaizen soldatak eta kultua finantzatzea. Kleroaren zati batek ere Isabelekin bat egin zuen, liberalismo moderatuarekin alegia.

Bide batez esan dezagun, erosle gehienen asmoa lurra lortzea baino ez zenez gero, elizaren bestelako ondasun asko galdu egin zirela: ondare arkitektonikoa, erretaulak, pinturak, bibliotekak eta abar.

TESTUAREN GARRANTZIA

Esan beharra dago lege honek, eta ondoren etorri zirenak, beren helburuak bete zituztela: jabetza pribatua zabaltzea, nekazaritza espezializazio bidean ipintzea, merkataritza areagotzea, dirua lortzea Gerra Karlista irabazteko eta abar.

Desamortizazioak, beraz, eragiketa erabakigarriak izan ziren estatu liberalaren garapenerako, ekonomia kapitalistaren zabalkunderako, eta orokorrean gizartearen modernizaziorako.

Hala ere, Isabel II.Ak ezin izan zion tronuari, eutsi, 1868ko Iraultzaren ondorioz atzerriratu egin behar izan zuen eta.


Entradas relacionadas: