Evolución da Democracia: de Grecia á Actualidade

Xurdimento do Mundo Grego

A democracia ateniense

• Pericles (primeira democracia): baseada na isonomía (igualdade de todos os cidadáns ante a lei) e a isegoría (dereito a falar na asemblea).
• Polis (cidade-estado): un modelo de democracia excluínte e restritiva.
• Inexistencia do voto feminino.
• Existencia do escravismo.

Declive do Mundo Grego (séculos III-II a.C.)

• Imperio de Alexandre Magno (Exipto): supuxo a substitución do termo "cidadán" por "cosmopolita" (individuo), o que implicou unha ruptura coa pertenza á polis.
• Desenvolvemento do cosmopolitismo.

O Mundo Romano (ata o século III d.C.)

• Imperio e Emperador: caracterizado por autoritarismo, tiranías, etc.
• Recorte dos dereitos de participación e sometemento das minorías.
• Gran desenvolvemento do Dereito Romano (dereito civil).

A Idade Media (ata o século XV)

• Sistemas feudais baseados na dependencia social, económica e política.
• Imposibilidade da participación política para a maioría da poboación.
• Orde política internacional marcada polo cesaropapismo: o poder do papa equiparábase ao do emperador (César como referencia ao emperador, papismo como referencia ao papa).
• Dependencia política de Roma: supresión política e social, coas leis en estrita concordancia coas propostas da Igrexa católica e o seu representante, o papa.

O Renacemento (século XVI)

• Xurdimento en Italia de cidades-estado independentes (Florencia, Venecia, etc.).
• Especial importancia das novas prácticas de representación política nestas cidades.
• Desenvolvemento do republicanismo renacentista.
• Postulado do realismo político de N. Maquiavelo: separación entre a ética e a política.

A Ilustración (século XVIII)

• Antecedente: proposta do liberalismo inglés de John Locke.
• Desenvolvemento das propostas contratualistas (o contrato social).
• Recoñecemento dos Dereitos Humanos de primeira xeración (Bill of Rights, na Revolución Gloriosa de 1688).

• Novos modelos políticos:

  • Inglaterra: Monarquía parlamentaria con sufraxio censatario.
  • Francia: Republicanismo francés (Rousseau: relación entre liberdade e igualdade) e a Revolución Francesa (1789).
  • EUA: Declaración de Independencia.
• Característica xeral: A Revolución Gloriosa de 1688 marca o paso da monarquía absoluta á monarquía constitucional (parlamentarismo).

O Século XIX

• Período de revolucións liberais.
• Xurdimento do movemento obreiro (partidos e sindicatos), como as Trade Unions en Inglaterra (Partido Laborista, etc.) e o internacionalismo.
• Extensión dos Dereitos Humanos de segunda xeración a todos os cidadáns.

• Contraposición ideolóxica:

  • Liberalismo: defende a non intervención do Estado.
  • Movemento obreiro: defende a intervención do Estado como regulador e redistribuidor.
• Pretensión de conquistar o sufraxio universal.

• Revolución de 1848 (Francia):

  • Establece por primeira vez o sufraxio universal masculino.
  • Abole a escravitude.
  • Abole a pena de morte.
• Principais propostas políticas: liberalismo (J.S. Mill) e socialismo/comunismo (K. Marx).

O Século XX

• Consolidación do parlamentarismo e as democracias modernas como modelo maioritario.

• Ciclos históricos clave:

  • Primeira Guerra Mundial
  • Segunda Guerra Mundial
  • Reximes autoritarios excluíntes
  • Guerra Fría
  • Aperturismo e consolidación do modelo democrático
  • Globalización
• Extensión dos Dereitos Humanos e recoñecemento das liberdades e dereitos de terceira xeración.
• Implantación de democracias representativas e constitucionais.
• Consecución do sufraxio universal, incluíndo o sufraxio feminino.

A Separación de Poderes na Actualidade

Poder Lexislativo

Representado polas Cortes Xerais, formadas por dúas cámaras: o Congreso dos Deputados e o Senado.

Funcións das Cortes:

• Elaboración das leis.
• Aprobación dos Orzamentos Xerais do Estado.
• Control da actividade do Goberno.
• Elección do presidente do Goberno.

Poder Executivo

Representado pola Administración. Está nas mans do Goberno, liderado polo presidente, elixido polo Congreso. O presidente nomea os membros do Consello de Ministros.

Órganos consultivos:

• Consello de Estado: o órgano de consulta máis importante.
• Consello Económico e Social: para cuestións sociais e económicas.

Poder Xudicial

Representado por xuíces e tribunais. A súa función principal é aplicar as leis na resolución de conflitos. A xustiza emana do pobo e aplícase no nome do rei por xuíces e maxistrados.