Euskal herriko sindikatuen historia

Enviado por Chuletator online y clasificado en Historia

Escrito el en vasco con un tamaño de 5,93 KB

 

EUSKAL HERRIKO LANGILE MUGIMENDUA


Bi korronte finkatu ziren XIX. Mendearen Erdialdean:

Sozialismoa,


Marx eta Engels izan ziren Teoriko nagusienak.

Anarkismoa,


Proudhom eta Bakonin izan ziren Teoriko nagusienak.

Biek defendatzen zuten iraultza eta jabego Pribatuaren abolizioa.

Anarkistek estatuan abolizioa defendatzen Zuten, politika gaitzesten zuten, eta, ondorioz, ez zuten hauteskundeetan parte Hartzen, eta ez zuten alderdiak sortzen, baizik eta masa organizazio handiak (sindikatuak), eta talde murriztuak propaganda eta ekintza zuzenerako (terrorismo).

Sozialistek, berriz, parte hartze politikoa Defendatzen zuten eta, sindikatuez gin, alderdi politikoak sortzen zituzten.

Espainian, bi korronteak seiurteko Iraultzailearen garaian sartu ziren.

Anarkismoa

Andaluziako jornalarien artean, Levanten eta Kataluniako langilerian errotu zen, eta bi korronte zeuzkan: bat Anarko-sindikalista (1910ean CNT sortu zen), eta bestea terrorismoa Praktikatzen zuten ekintza zuzenerako taldeak (Cánovas atentatu anarkistan hil Zuten).

Sozialismoak indarra zuen Asturias, Bizkaia Eta Madrilen, alderdi sozialista (PSOE) Pablo Iglesiasek fundatu zuen Madrilen 1879ean, eta UGT sindikatu sozialista 1888an. 1921ean PSOEk disidente batzuek PCE fundatu zuten, diferentzia nagusia Errusiako iraultza aurreko jarrera izan Zen.

Langile Mugimendua Euskal Herrian


Proletagoaren bolumena Bizkaian handia zen eta Lan- eta bizi-baldintzak penagarriak. Hor sortu zen langile-
Mugimendua. 12.000 Meatzari zeuden barrakoietan bizitzen eta kantinetan kontsumitzera Derrigortuak. Ospitaleak mantentzeko eta soldataren %12 ordaintzera behartuta Zeuden. 25.000 langile guztira zeuden meatzari eta fabrikako langileen artean.

Anarkismoa Euskal Herrian

Presentzia goiztiarra izan zen Euskal Herriak. 1870an Lehen Nazioarteko talde anarkisten presentzia izan zen Bilbon, Zumalakarragan, Gasteizen eta Donostian; azken horretan Durrutiren presentzia 80ko hamarkadan, eraikigintzako grebetan parte hartzen.

Klandestinitatearen ondoren, 1881ean anarkismoaren berragerpena etorri zen eta 1885ean 710 Militante anarkista Euskal  Herrian.
Valentziako kongresuaren ondoren 1888an, anarkismoak ekintza zuzenera jo zuen eta 18197an Cánovas hil zuten Gipuzkoako balneario batean. Orduz gero, jazarpena dela eta, anarkismoa Difuminatu egin zen Euskal Herrian, CNT fundatu arte.

Sozialismoa


Euskal Herrian : (presentzia Gehien duena da)

Euskal Herrian, Bizkaian batez ere, baina Gipuzkoan ere (Eibar, Donostia, Irun) langile-mugimenduaren lehengo urratsak Sozialismoaren eskutik egon ziren. Facundo Perezagua izan zen Bizkaiko Sozialismoaren bultzatzailea, Toledoko metalurgikoa zen, Bilbon 1883tik aurrera 1.Elkarte sozialista sortu zuen Bilbon 1886an tipografo talde batekin. Milaka Langile mugiarazteko gauza zen indar politikoa bilakatu zen, batez ere, Meatzari ingurunetan. 1890tik aurrera 1.Greba handia antolatu zen Arboledan, Orokorrean Iron konpainiak 5 kide sozialista bota zituen maiatzaren lehena Antolatzen. 20. 000 langile jarri ziren greban meatzeetan eta fabriketan. Beraiek zituzten eskakizunak hauek ziren: -barrakoien desagerpena, -lanegunaren Murrizketa, -kantinen desagerpena, -despedituen berronarpena.

Gasteizeko armada sartu zen Bilbon egoera Kontrolatzeko, eta Loma jeneralak patronala behartu zuen eskakizunak onartzen, Hau da, barrakoien eta kantinen desagerpena eta 10 orduko laneguna.

1890-0911 Perezaguaren sindikalismoaren zikloa Izan zen. Pablo Iglesias sozialista diputatua Gorteetan, errepublikarren Koalizioarekin (1910). Ezaugarriak hauek ziren:

-Meatzeak bultzatzaileak, baina Fabrika eta portuko langileen parte hartzeak.

-Sindikalismo moderatu eta Erreformista, baina lehentasuna ematen zion borroka sindikalari, beste indar Politikoekin paktatzeari baino.

-Borroka politikoan lehentasuna Ematen zien udal-hauteskundeei.

1911z gero, Prieto garaia etorri zen (Bizkaian Finkatutako sozialista asturiarra zen). Ezaugarriak hauek ziren:

-Kolaborazioa bultzatu zuen Errepublikarrekin.

-Moderantismoa areagotu zen, eta Horrek Perezagua eta haren jarraitzaileen apurketa ekarri zuen 1915ean. 1921ean Perezaguak eta beste batzuek Alderdi Komunista fundatu zuten, horien artean Militante nabarmenak ekarri zuten, Dolores Ibarruri ‘’la pasionaria’’ kasu.

Sindikalismo Nazionalista

1910ean izandako greba arrakastatsuaren Ondorioz, 1911ab SOV-ELA fundatu zen. 1920an 10.000 kide zituen. 3 zutabe Zituen: nazionalismoa, inspirazio kristaua, eta enfrentamendu eza Patronalarekin. Euskal langileen batasuna lortu nahi zuten. 1920etera. Z gero Grebetan parte hartzeari hasi zen UGTekin batera. 1922an Euskalduneko greban Sotaren Kontra egin zuten.

Entradas relacionadas: