Euskal foruak

Enviado por Chuletator online y clasificado en Historia

Escrito el en vasco con un tamaño de 9,89 KB

 

ANTZINAKO ERREGIMENA


Antzinako Erregimena edo Erregimen Zaharra Europan erregimen feudalaren ondoren sortu zen erakuntza sozial, politiko eta ekonomikoa da, XVIII. Mendearen amaiera arte, hau da Aro Modernoan zehar (XVI., XVII.eta XVIII. Mendeak) indarrean egon zena.Erregimen Zaharraren desagerpenean eragin handia izan zuten llustrazioaren ideiek, beraiek sustatu baitzituzten Erregimen Zaharrasuntsitu eta, haren ordez, Erregimen Liberala deritzoguna ezarri zutenirau[tza Liberal burgesak.
Espainian eta Euskal
Herrian Erregimen Zaharraren krista Karlos IV. Aren
erregealdian gertatu zen.
EZAUGARRIAK Ezausarri politi koak
Antzinako Erregimenean monarkia zen gobernu modu nagusia .
Ezaugarri sozialak Gizartea estamentutan banaturik zegoen. Nob\ezia eta kleroa estamentu pribilegiatuak ziren : lur gehienen jabe ziren, ez zuten zergarik ordaintzen, kargu publikoak eta militarrak betetzen zituzten. Herri xeheak osatzen zuen estamentu ez pribilegiatua ; bera zen ugariena eta zergak ordaintzen zituena, baina ez zuten botere politikoan eskuhartzerik.
Ezaugarri ekonomikoak
Industrian oso gutxi aritzen ziren lanean eta oraindik gremioen
kontrolpean zegoen. Barne merkataritza urria zen. Kanpo-merkataritza, batez ere Amerikarekin
gauzatzen zen.
EUSKAL HERRIA ANTZINAKO ERREGIMENEAN EUSKAL
FORUEN ERREGIMENA Euskal Herriak Erregimen zaharrean berezitasun garrantzitsu batzuk zituen, ezberdin egiten zutena. Bereizgarririk handienetako bat foruen erregimena da.
Frantziar lraultzarekin batera desagertu ziren.Euskal lurraldeak unitate politiko desberdinetan zatikaturik zeudenez,

herrialde bakoitzak bere foru erregimena sortu zuen, eta horrek erakunde
eta lege desberdinak izatea ekarri zuen.
Euskal lurratdeetako foru erakunde nagusia Batzar Nagusiak ziren.
Merkataritzarako askatasuna : aduanak barrua\dean zeuden. Horri esker, euska[ portuetara heltzen ziren. merkatalgaiek ez zuten arantzelik ordaindu behar, eta hori, bereziki, onuragarria zen kostako lurraldeetan. Fiskalitate autonomoa: Batzar Nagusietan onartuak izan ondoren, udalek eta diputazioek biltzen eta kudeatzen zituzten zergak..Soldadutzatik libre egotea: gerra euren
lurraldean zenean bakarrik bete behar zuten euskaldunek soldadutza
erregeak eskatuz gero euren mugatik kanpo borrokatzeko.
Kaparetasun unibertsala:

Euskal

Leinuetatik zetozen guztiak kapare edo aitoren seme-a[abak ziren, horrek zekartzan pribilegio guztiekin.
Foru-baimena : foruek euskal lurraldeei autonomia handla
ematen zieten. Autonomia hori ziurtatzeko erregeak derrigortuta zeuden euskal foruak zin egitera. Orokorrean, Antzinako Erregimenean euskal Lurraldeek harreman onak
izan zituzten monarkiarekin.

IV.-XVHI. MENDEA ILUSTRAZIOA, IRAULTZA LIBERAL BURGESAK ETA ERREFORMISMOA (DESpOTISMO ILUSTRATUA) XVIiI. Mendean llustrazioa deritzon mugimendu inte\ektua\ berria hedatu zen Europatik. ILustrazioa, garapen ekonomikoak gizartean agerian utzitako kontraesanen emaitza izan zen burgesiak nagusigo ekonomikoa Lortu bazuen ere, ezin zuen erabakietan parte hartu, aginte po[itikoa erregearen eta estamentu pribilegiatuen eskuetan baitzegoen. Horrela bada, burgesiak
ezinbestekotzat joko du gizartean aldaketa sakonak egitea, hau da Antzinako
Erregimenarekf n amaitzea. llustrazioaren ideiek ez zuten eragin burgesia eta herri xumearengan bakarrik, baizik eta estamentu pribilegiatu eta erregeengan ere. Errege absolutu batzuk, llustrazioaren ideietan oinarriturik, saiatu ziren. Monarkia absolutuaren barruan sortutako korronte erreformista hori
"Despotismo ¡lustratua" izenez ezagutzen da . ILUSTRAZIOAREN IDEIAK llustrazioak aurreko mendetik natur zientzietan aplikatzen zirenprozedura zientifiko eta arrazionalak erabi\i zituen gizartea aztertzeko.

Entradas relacionadas: