Etxera,joan naiteke

Enviado por Programa Chuletas y clasificado en Economía

Escrito el en vasco con un tamaño de 11,24 KB

 

Giza beharrak ondasunen eta zerbitzuen bidez asetzen dira.Ondasunak materialak dira(arropak,elikagaiak..) eta zerbitzuak ez materialak(hezkuntza,osasungitnza,garraioa..)Irizpide hauen arabera sailkatu:-Eskasia-maila:ondasun askeak esaten zaie migagabeak direnei;beraz,behar adina daude denontzat.Horren adibide dira airea eta izarren argia.Ondasun zarbitzu ekonomikoak esaten zaie.-Eginkizuna:giza beharrak zuzenean asetzen dituzten ondasunak kontsumo ondasunak dira(automobil bat,etxebizitzak..).Kapital ondasunek ,berriz,beharrak zeharka asetzen dituzte(makinak,erremintak,ontziak,diruak..)Ekoizpen ondasunak ere esatn zaie.-Eraldatze maila:bitarteko ondasunak esaten zaie azkenean ase behar duten beharra asetzeko gai ez diren ondasunei.Ondasun burutuak dira,berriz,erabiltzeko edo kontsumitzeko prest dauden ondasunak.-Ondasun eskuragarritasuna:ondasun publikoak dira,horiek erabiltzean inor baztertzen ez bada(parkeak,liburutegiak,eskolak..)Pribatuak berriz,horien erabileran norbait baztertzen bada.Teknologia:ondasun eso zerbitzu bat lortzeko erabilgarri dauden faktoreen konbinazioa da.Ekoizpen aukera mugak:hau adierazten du:gizarte batek denbora-aldi jakin batean ekoitzi ahal dituen ondasunen eta zerbitzuen gehienezko kantitatea,ekoizpen-faktore eta teknologia-ezagutza jakin batzuk erabilita.Ekonomia hazkundea: gizarte batean aldi jakin batean izandako ondasunen eta zerbitzuen ekoizpenaren balio handitzea da.Produktibitatea:ekoitzitako ondasunen eta zerbitzuen eta ekoizteko erabilitako faktoreen arteko erlazioa da.



Ekonomia jarduerak:jarduera horiek kontsumoa,ekoispena eta banaketa dira,eta ekonomia-jarduerak esaten zaie,denetan aukeratu behar delako,eta aukeratzen ez denari uko egin;hau da,aukera-kostua dago.-Kontsumoa: familiek eurrekontu mugatuak dutenez,diru-sarrerak nola banatu erabaki behar dute,beren beharrak lehentasunen arabera asetzeko.-Ekoizpena: enpresek erabaki egin behar dituzte zer ondasun ekoiztea merezi dien eta zer baliabide erabili behar dituzten horretarako.Erabaki horiek hartzeko,aukera bakoitzaren kostuak eta onurak alderatuko ditu.-Banaketa: ondasun eta zerbitzuen ekoizpenaren eta kontsumoaren arteko lotura ezin hobea da banaketa.Ad.kioskoak,farmaziak,supermerkatuak..Ekoizpen faktoreak:ondasunak eta zerbitzuak ekoizteko eta banatzeko erabilitako oinarrizko elementuak dira ekoizpen-faktoreak edo baliabideak.3 multzotan sailkatu:-Natura baliabideak:naturan jatorria dutenak dira(arrainak,petroleoa,mineralak..)-Lana:ekoizpen-prozesuan parte hartzen duen ordaindutako giza jarduera fisiko nahiz intelektual oro da.-Kapital ondadunak:bi multzo handitzan sailkatu:Finantza kapitala:(dirua).Elementu fisikoak:ondasunen eta zerbitzuen ekoizpenean arabiltzen diren ekipamendu guztiak(eraikinak,makinak,altzariak..)Ekonomia eragileak:Zer kontsumitu,non ekoitzi edo non banatu erabakitzen du norbait.Elementu horren erabakien mende dago ekonomiaren funtzionamendua.Erabaki hartzailei edo protagonistei esaten zaie:-Kontsumitzaileek,familiatan edo etxeko ekonomiatan bilduta,zer ondasun edo zerbitzu kontsumituko dituzten erabakitzen dute,beren beharrak ahalik ongien asetzeko.-Enpresek ondasunen eta zerbitzuen ekoizpenari eta banaketari buruzko erabakiak hartzen dituzte,etekinen bat lortzeko,eskuarki.-Sektore publikoa administrazio publikoek osatzen dute,eta gizarte osoarentzat ahalik eta ongizate-maila handiena lortzea da haren helburu nagusia.Mikroekonimiak:ekonomia-eragileak banaka aztertzen ditu,bai eta elkarren artean dauden erlazioak ere;makroekonomiak,berriz,ekonomia oro har hartzen du.Ekonomia ereduak adierazpen grafiko sinplifikatuak dira,errealitate askoz konplexuagoaren portaera adierazten edo igartzen dutenak.



Giza beharrak ondasunen eta zerbitzuen bidez asetzen dira.Ondasunak materialak dira(arropak,elikagaiak..) eta zerbitzuak ez materialak(hezkuntza,osasungitnza,garraioa..)Irizpide hauen arabera sailkatu:-Eskasia-maila:ondasun askeak esaten zaie migagabeak direnei;beraz,behar adina daude denontzat.Horren adibide dira airea eta izarren argia.Ondasun zarbitzu ekonomikoak esaten zaie.-Eginkizuna:giza beharrak zuzenean asetzen dituzten ondasunak kontsumo ondasunak dira(automobil bat,etxebizitzak..).Kapital ondasunek ,berriz,beharrak zeharka asetzen dituzte(makinak,erremintak,ontziak,diruak..)Ekoizpen ondasunak ere esatn zaie.-Eraldatze maila:bitarteko ondasunak esaten zaie azkenean ase behar duten beharra asetzeko gai ez diren ondasunei.Ondasun burutuak dira,berriz,erabiltzeko edo kontsumitzeko prest dauden ondasunak.-Ondasun eskuragarritasuna:ondasun publikoak dira,horiek erabiltzean inor baztertzen ez bada(parkeak,liburutegiak,eskolak..)Pribatuak berriz,horien erabileran norbait baztertzen bada.Teknologia:ondasun eso zerbitzu bat lortzeko erabilgarri dauden faktoreen konbinazioa da.Ekoizpen aukera mugak:hau adierazten du:gizarte batek denbora-aldi jakin batean ekoitzi ahal dituen ondasunen eta zerbitzuen gehienezko kantitatea,ekoizpen-faktore eta teknologia-ezagutza jakin batzuk erabilita.Ekonomia hazkundea: gizarte batean aldi jakin batean izandako ondasunen eta zerbitzuen ekoizpenaren balio handitzea da.Produktibitatea:ekoitzitako ondasunen eta zerbitzuen eta ekoizteko erabilitako faktoreen arteko erlazioa da.



2 modu ekonomia-hazkundea izateko:-Ekoizpen faktoreak areagotzea:ondasunen ekoizpena areagotzeko,baliabide gehiago erabili behar da,langile gehiago,instalazio gehiago,diru gehiago.-produktibitatea hobetzea: bitarteko berak erabiliz unitate gehiago ekoizteko aukera badago.Ekonomia-sistema:deritzo gizarte batek baliabide urrien bidez beharrak asetzeko eta,aldi berean,biztanleriaren artean banatzeko formulak ezartzeko erabiltzen duen moduri.Merkatu ekonomiako sistemaren abantaila nagusia da pertsonek,dela familiek dela enpresek,beren lehentasun,zaletasun eta baliabideen arabera kontsumitzen eta ekoizten dutela.Baina sistema orok ditu abantailak eta desabantailak eta merkatu-ekonomia ez da salbuespena.Plangintza zentralizatuko ekonomoa-sistema:-aurreikuspen akatsak:ekonomiaren bilakaera erakusten duten zantzu errealik ez zutenez,planifikatzaileek ez zuten ekonomiaren martxari buruzko informazio fidagarririk,eta hori dela eta,ez zuten beti asmatzen aurreikuspenak egitean eta baliabideak esleitzean.Horren ondorioz,plangintzak ez ziren errealitatera egokitzen,eta erreakzio-ahalmena urria zen.-Pizgarririk eza:prezioak eta soldatak estatuak finkatzen zituenez,enpresek ez zuten elkarren arteko lehiarako ahaleginik egiten,eta langileen artean demotibazioa bihurtu zen nagusi.-Gehiegizko burokrazia:ekonomia-sistema kontrolatzeko behar zen aparatu administratiboa"buztinezko oinak zituen erraldoi"bihurtu zen,geldotasuna eta efikaziarik eza nagusi zirela.Ekonomia mistoko sistema:Lege eta erakunde-esparrua ezartzea:oinarrizko arau eta legerik izan ezean,familiek eta enpresek ezingo lituzkete beren jarduerak egin inor kaltetuta suertatu gabe.-Ondasun publikoak hornitzea:gizartearen ustetan,denek izan behar dute zenbait ondasun eskuratzeko aukera:hezkuntza,osasungintza eta errepideak.Estatuak eskaini.-errentsa birbanatzea:jaiotzean pertsona guztiek ez dituzte aukera edo baliabide berdinak,eta horrexegatik.sektore publikoa alde sozioekonomikoak zuzentzen saiatzen da,denek izateko gutxieneko ongizate maila bat.Erretiro pentsioak.-Ezegonkortazun ziklikoa arintzea:merkatu ekonomia ekimen pribatuaren mende dagoenez,hedaldiak eta atzeraldiak txandakatzen dira.

2 modu ekonomia-hazkundea izateko:-Ekoizpen faktoreak areagotzea:ondasunen ekoizpena areagotzeko,baliabide gehiago erabili behar da,langile gehiago,instalazio gehiago,diru gehiago.-produktibitatea hobetzea: bitarteko berak erabiliz unitate gehiago ekoizteko aukera badago.Ekonomia-sistema:deritzo gizarte batek baliabide urrien bidez beharrak asetzeko eta,aldi berean,biztanleriaren artean banatzeko formulak ezartzeko erabiltzen duen moduri.Merkatu ekonomiako sistemaren abantaila nagusia da pertsonek,dela familiek dela enpresek,beren lehentasun,zaletasun eta baliabideen arabera kontsumitzen eta ekoizten dutela.Baina sistema orok ditu abantailak eta desabantailak eta merkatu-ekonomia ez da salbuespena.Plangintza zentralizatuko ekonomoa-sistema:-aurreikuspen akatsak:ekonomiaren bilakaera erakusten duten zantzu errealik ez zutenez,planifikatzaileek ez zuten ekonomiaren martxari buruzko informazio fidagarririk,eta hori dela eta,ez zuten beti asmatzen aurreikuspenak egitean eta baliabideak esleitzean.Horren ondorioz,plangintzak ez ziren errealitatera egokitzen,eta erreakzio-ahalmena urria zen.-Pizgarririk eza:prezioak eta soldatak estatuak finkatzen zituenez,enpresek ez zuten elkarren arteko lehiarako ahaleginik egiten,eta langileen artean demotibazioa bihurtu zen nagusi.-Gehiegizko burokrazia:ekonomia-sistema kontrolatzeko behar zen aparatu administratiboa"buztinezko oinak zituen erraldoi"bihurtu zen,geldotasuna eta efikaziarik eza nagusi zirela.Ekonomia mistoko sistema:Lege eta erakunde-esparrua ezartzea:oinarrizko arau eta legerik izan ezean,familiek eta enpresek ezingo lituzkete beren jarduerak egin inor kaltetuta suertatu gabe.-Ondasun publikoak hornitzea:gizartearen ustetan,denek izan behar dute zenbait ondasun eskuratzeko aukera:hezkuntza,osasungintza eta errepideak.Estatuak eskaini.-errentsa birbanatzea:jaiotzean pertsona guztiek ez dituzte aukera edo baliabide berdinak,eta horrexegatik.sektore publikoa alde sozioekonomikoak zuzentzen saiatzen da,denek izateko gutxieneko ongizate maila bat.Erretiro pentsioak.-Ezegonkortazun ziklikoa arintzea:merkatu ekonomia ekimen pribatuaren mende dagoenez,hedaldiak eta atzeraldiak txandakatzen dira.

Entradas relacionadas: