Estatu frankistaren sorrera

Enviado por Chuletator online y clasificado en Historia

Escrito el en vasco con un tamaño de 8,48 KB

 

ESTATU FRANKISTAREN SORRERA (1939-1959)


Gerra zibila 1939ko Apirilaren 1ean amaitu zen eta errepublikaren eta errepublikaren legezkotasuna Ere. Horren ordez, ia 40 urteko diktadura gogorra egon zen Espainian Francoren Heriotzara arte (1975). Honek bi etapa handi izan zituen, lehenengoa 1939tik 1959raino non faxismoan oinarritutako Estatu totalitarioa izan nahi zuen eta Ekonomia autarkikoaz hornitu eta ondoren, II.Mundu Gerra ondoren eboluzionatu Egin behar izan zuen kanpo presioak eta barruko beharrak zirela eta.

Frankismoaren Ezaugarriak:


-Diktadura pertsonala, Autoritarioa eta funts militarrekoa zen, hau da, Franco armadaz baliatu zen Ordena bermatzeko eta auzitegi militarrek delitu politikoengatik epaitzeko Eskumena zuten.

-Diktadore Karismatikoak botere mugagabea zuen, Estatu, gobernu eta alderdi bakarreko (FET-JONS) burua izateaz gain hiru armadetako generalisimoa zen.

-Oinarrizko askatasun Eta eskubideak erreprimitu zituen sistematikoki (manifestazioak, iritziak, Etb.)

-Franco errespetatu, Goretsi eta gurtu behar zen.

-Elizak bat egin zuen Erregimenarekin eta hezkuntza eta gizarte morala beraien esku geratu zen eta Horregatik nazionalismoa sortu zen.

-Balore Tradizionaletan oinarritutako bizi-estiloa bultzatu zuen, aberriarekiko Maitasuna (arraza, inperioa, jainkoa), emakumeen sekzioa (ama eta emazte Bikainak bihurtzeko) eta eskoletan “Cara al Sol” abesten zuten.

-Elite ekonomikoaren Eta sozialaren babesa zuen. Behe eta erdi mailako klaseak diktadurara moldatu Zituen eta gehiengoa isilik geratu zen.

ESTATU BERRIA INSTITUZIONALIZATZEA ETA FINKATZEA. FUNTSEZKO LEGEAK

-Estatu bateratu eta Zentralista konstituziorik-, alderdi politikorik- eta eskubide zibilik gabe Sortu zenez, hau da, legezkotasun demokraikorik gabe. Gabezia OINARRIZKO LEGEEN Bidez konpondu zen, prozesu luze batean.

1-LANAREN FORUA(1938): Langileen eta enpresen arteko harremana ideia faxisten oinarrituta arautu

2-BATASUN SINDIKALAREN ETA ESPAINIAKO ANTOLAKETA SINDIKALAREN OINARRIENA(1940): Sindikatuak desegin, Sindikatu ofizial bakarra jarri falangeak inspiratua eta kontrolatua. Negozio Kolektiboa, kaleratze librea eta grebak debekatu. Eta soldatak, oporrak, Ordutegiak eta baimenak kontrolatu.

3-GORTEAK ERATZEKO LEGEA(1942): Botere legegile gabeko gorte batzuk ezarri zituzten, Estatuburuaren borondatearen menpe zeudenak. Erregimenari aholku emateko balio Zuen bakarrik. Ganbera bakarreko gorteak eratu zituen, erregimenean Ordezkaritzak zeudela itxura emateko eta horri demokrazia organikoa deitu Zioten. 1945ean, Ardatzeko herrialdeen porrotaren ondorioz, funtsezko lege Gehiago egin behar izan zituzten aliatuen oniritzia lortzeko:

  -
Espainiarren forua (1945): Herritarren Betebeharrak eta eskubideak jaso zituen, askatasun politiko batzuk zituztelako Itxura emateko eta estatuaren konfesionaltasuna katolikoa ezarri zen.

  -Erreferendum nazionalaren legea (1945): Gobernuaren eta gorteen erabakia herri-galdeketara aurkezteko aukera jasotzen Zuen.

  -Ondorengotza legeak (1947): Bidea eman Zion Frankori bere ondorengoa “errege” tituluarekin izendatzeko.

  -Mugimendu nazionalen printzipioen legea (1958): Mugimendua izango zela alderdi bakarra eta ekintza politikorako bide Bakarra.

  -Estatuaren lege organikoak (1966): Estatuaren prozesu instituzional luzea finkatu eta itxi zuen.

1.Erbestea 1. Frantziara (500 000) ihes Errefuxiatu inprobisatuan, baldintza oso txarrak, itxaropena bueltatzeko

2. Afrikako iparraldea Milakoa

3.Aukerazutenak $ Txile,mexico, argentina, cuba

2.Errepresioa


Lege zapaltzaile batzuk Egin:axilotzeko,espetxeratzeko,exekutatzeko. Susmoko pertsonak espetxetatzea edo Kontzentrazio esparruetara. Kartzel bereziak(zezen plazak,eskolak,tresnak…) Kartzelan baldintzengatik hil egin ziren, asko zuen eta beste batzuei hiltzea Bidali zituzten.Beldurra magisitu zen espainian eta jendea ikustera, entzutera Eta isiltzera ohitu zen.

Erregimenaren aurkako Oposizioa


Ez zegoen ondo Moldatua, klandestinitatean jardun behar zuten, polizien eta militarren Kontrola oso zorrotza zen..

Erresistentzia armatua: 2.MG amaitzean aliatuen laguntzaz Erregimena desegingo zutelakoan anarkistek eta batez ere, komunistek Gerrilla-ekintzak burutu zituzten zenbait eremuetan eta radio dinarkak piztu Egin zituen.

Klandestinitatean: Erbestean zeuden alderdi politikoek Gerrilla-ekintzen bidez zaila zenez barruan jarduteko sareak sortu zituzten. Kontrol zorrotza egon arren, baldintza ekonomikoen aurka protestak, 1950tik Aurrera ikasleen mugimendua frankismoaren aurkako simbolo bihurtu zen eta Buruhauste etengabea.

4

Frankismoaren Kampo politika

Espainako gerra zibila amaitu eta gutxira, 2 MG hasi zen, Erregimenak pozik hartu zuen, Ardalzeko potentziek irabaziko zutelakoan. Gerra Hasi eta berehala neutral deklaratu zen, nahiz eta frankoen aldekoak izan Espainako egoera penagarria. Baliabiderik ez zituztenez, lortzeko 1940 urrian, Hitler eta Franco Hendaia-n elkartu ziren isiltzeko protokolo batean baina Porrot egin zuen bilerak.

Geroago, Franco eta Mussolini Italian bildu ziren baina ez zuten franco nahi zituen eskakizunak Lortu, Hala eram presinatua espaina ez beligrancica deklaratu zen ez zuen Gerran zuzenean parte hartzen, baino bai zeharkatu.

-Laguntza logistikoa Alemanei

-Komunismoaren aurka Borrokatzeko Dibisio Urdina Errusiako frontera bidali eta beste batzuk Fabriketara lan egitera.

1943an Faxistek gerra Galduko zutela konturatzean neutrala deklaratu zen berriro eta dibisio urdina Errusiatik atera zuen baina, alemaniari wolframioa bidaltzen jarraitu zuen.

Orduan, aliatuek garaipena Lortu zutenean, Franco ebaki zuen politikarien alderdi batzuk aldatzea.

-Falangea baztertu, Sektore katolikoa sartu.

-Agur faxista, Alkandora urdinak deseustatu.

-Graziazko neurriak aplikatu presoei mendebaldeko Demokraziara hurbiltzeko.

5.NAZIOARTEKO ISOLAMENDUA:

Hainbat esparruetatik Egon ziren salaketak. -Don Juanen Lausanako Manifestua (1945). Espaimiaren Egoera kritikatzeko eta monarkia tradizionala ezarri nahi zuten.-NBE eko Batzar Nagusiak Espainia estatu batuetatik kanpo utzi.-ia ez zuen merkataritza-harremanmik.-Marshal Planeko laguntzetatik kanpo geratu.

6.FRANCO,KOMUNISMOAREN KONTRAKO ALIATU

Estatu Batueri Jarrera-aldaketari eta herrialde arabiarren eta latinoamerikanoarren presioei Esker Espainia zeinbat erakundeetan sartu zen FAO-n,UNESCO,NBEn 1955 Frankismoak Isolamenmdua gainditu.Itun diplomatiko batzuk egin:-konkordatu bat Vatikanoarekin:Elizak, berriz, pribilegio ekonomikoak,juridikoak eta Hezkuntzekoak lortu.-Madrilgo ituna AEBrekin-Laguntza ekonomikoa-lau base Militar eta haien subiranotasuna utzi.-Gerra materialen ornikuntza trukean Marshal Planaren papurrak jasotzeko.

Hala ere, AEB-k ez du Lortzen Espainia NATON onar zezaten eta Francok ez zuen laguntzarik lortu.

7.GOBERNUAREN BERRANTOLAKETA

Ministro erreformista Batzuk izdendatu zituen,-Mendebaldeko politika-homogeneoa lortu.-Diplomazia Harremanak estutu.-Ekonomia krisia gainditzeko berrantolaketak.

Aldaketek itxurazkoak Ziren baina laguntzak eskasak ziren.Orduan manifak eta grebak gora egin zuten.

Opus Deiko teknokratak Eta autarkkiaren amaiera, gobernu berri bat izendatu zuen Francok eta joera Modernoago zuten ekonomian baina kontserbadoreak ziren politika eta gizarte Arazoetan.Funtseskoa izan zen erregimena jarrai zezan eta gerora ekonomia Garapena gerta zedin.Politika autartikoa amaitu zen eta neurri liberatzaileak Etorri ziren eta bultzada handia eman ekonomiari.

8.POLITIKA AUTARKIKOA ETA ATZERALDI EKONOMIKOA:

Gerra Zibilak ondorio Latzak ekarri zituen demografian eta ekonomian.Politika ekonomiko Interbentzionalista eta autarkikoa jarri zuten martxan, helburua buru askea Izatea eta beste herrialdeekin harremanak asko ez izatea zen. 1939an hasi zen Ekonomia jarduerak kontrolatzen zituzten, INI sortu zen (industria institutu Nazional) etab. Baina ez ziren konpetitiboak.

Nekazaritzak laguntza Gutxi, erreformak zekazaritzan ez eta akats asko izan zituen.

Ondorio oso negatiboak Izan zituen. Ekoizpena behera ondorioz, elikagai eskasia, prezioak gora, gose Handia izan zen, horretaraki arrazionamendu liburuxkak sortu ziren.

Ondorioz estrapelgoa Sortu zen, merkatu beltza,horrela gutxi batzuk aberasten ziren gehiengoen Gosearen kontura.

Herriko gehienek jasan Zuten ekonomia politika horren kalte.

Entradas relacionadas: