Espainiako biztanleria

Enviado por Chuletator online y clasificado en Geografía

Escrito el en vasco con un tamaño de 40,78 KB

 

NEKAZARITZA, ABELTZAINTZA ETA BASOGINTZAKO ESPAZIOAK EAEko ATLANTIKO ISURIALDEAN


Uren banalerroen iparraldeko lurrak hartzen ditu. Horko inguru fisikoak erliebe gorabeheratsua du; klima ozeanikoa eta kalitate makurreko lurzoruak.


  1. Nekazaritza-egiturak ezaugarri hauek ditu:

  • Landa inguruko biztanleria urria da. Baserrietan populatzea sakabanatua da, Bizkaiko Enkarterrin izan ezik, leku horretan pilatu lasaia da, eta etxeak herrixketan biltzen dira.

  • Nekazaritza-ustiategia baserriaren inguruan antolatzen da. Neurri txikiko ustiategi pribatua da, eta bi ataletan egituratua egoten da: etxaldea, etxetik hurbil, baso-erabileretarako.

  • Teknikei dagokienez, zailtasunak daude mekanizazioareko. Ekoizpen-sistema intentsifikatu egin da, eta baratzeko eta esnearen arloko espezializaziora bideratzen da.

  1. Landa-espazioaren erabilerak bilakatu egin dira 1960ko hamarkadatik.

  • Gaur egun, lurra bazkak, larre naturalak, eta baratzeak jartzeko erabiltzen da. Azken hori autokontsumora bideratuta egoten da.

  • Abeltzaintza nagusia behi-azienda da. Ardi-aziendak garrantzi gutxiago du, eta Aralar, Aizkorri eta Gorbeia mendietan dago ezarrita.

  • Baso ustiapenari mesede egin dio. Konifero exotikoak lantzen dira, hala nola intsinis pinua.


NEKAZARITZA, ABELTZAINTZA ETA BASOGINTZAKO ESPAZIOAK EAEko MEDITERRANEO ISURIALDEAN


Uren banalerroaren hegoaldean kokatutako lurrak hartzen ditu. Inguru fisikoa laborantzarako erliebe errazagoa duten inguruek osatzen dute; hegoalderantz egiten den neurrian klima mediterraneo kontinentalizatua da eta udan lehortea egoten da.


  1. Nekazaritza-egiturak ezaugarri hauek ditu:

  • Landa-biztanleria ugariagoa da. Populatzea batez ere pilatua da. Etxe tradizionalak harrizkoak dira.

  • Ustiategoen batez besteko neurria handitu egin da, Arabar Errioxan izan ezik, bertan neurriak txikiak dira eta

  • Teknikak asko modernizatu dira, eta ekoizpen sistema laborantzaren espezializaziora bideratzen da.

  1. Landa-espazioaren erabilerak batez ere nekazaritzara eta basora bideratuta daude.

  • Laborantzak ureztaketarik egotearen edo ez egotearen arabera espezializatzen dira. Lehorreko lurretan zerealak eta mahastiak dira nagusi. Zerealak Arabako Lautadatik eta haranetatik hedatzen dira, eta horietan garia lantzen da.  Mahastia Arabar Errioxan da nagusi. Nekazaritza ureztatua Ebroren lautada alubialetan kokatzen da. Lur horietan artoa, bazkak, azukre-erremolatxa, fruta-arbolak, patata eta baratzeko produktuak lantzen dira.

  • Baso-ustiapena Arabako mendilerroan da nagusi eta intsinis pinuan oinarritzen da, zerratu, txikitu edo eraldatzeko.


NEKAZARITZAKO, ABELTZAINTZAKO ETA BASOGINTZAKO ESPAZIOAK ESPAINIA HEZEAN


Iberiar penintsularen iparraldea eta ipar-mendebaldea hartzen ditu. Inguru fisikoak erliebe gorabeheratsua du. Klima ozeaniko euritsua da nagusi.


  1. Nekazaritza-egiturak ezaugarri hauek ditu:

  • Biztanleria tradizioz oso ugaria izan dena, gaur egun urria eta zahartua da. Populatze nagusia sakabanatu tartekatua da.

  • Ustiategiak minifundistak dira. Nekazariek lursail txikiak dituzte.

  • Lurzoruaren erabilera nagusiak abeltzaintzara bideratuak.

  1. Nekazaritzak azalera txikia hartzen du.

  • Iraganean polilaborantza egiten zen. Barazkiak eta frutak lantzen diren baratze txikietan, etxeen ondoan, familiak kontsumitzeko, eta artoa, patata, fruta-arbolak eta mahatsondoa. Kalitate txarrako zuten lurretan garagarra edo oloa lantzen zen eta familiaren ekonomia osatzeko abereak hazten ziren.

  • Gaur egun, nekazaritza baratzeko laborantzetan eta bazka laborantzetan espezializatu da.

  1. Abeltzaintza nekazaritza-jarduerarik garrantzitsuena da.

Galizian familia ustiategi txikia eta ertaina dira nagusi. Bizkaiko itsasoaren fatxadan, ustiategi txikietan denbora partzialeko abeltzaintza ere oso hedatuta dago.
Behi aziendak dira nagusi

  1. Baso ustiapena beste jarduera garrantzitsu bat da. Altzariaren industriara edo paper-orea lortzera bideratzen da.


NEKAZARITZAKO, ABELTZAINTZAKO ETA BASOGINTZAKO ESPAZIOAK ESPAINIA BARNEALDEAN


Bi goi-lautadak eta Ebroren sakonuneak hartzen ditu. Inguru fisikoak erliebe laua du, batez besteko altitude garaia goi-lautadan, eta klima mediterraneo kontinentalizatua.


  1. Nekazaritza-egiturak ezaugarri hauek ditu

  • Biztanleria urria eta zaharkitua da. Populatzea pilatua

  • Ustiategiek askotariko tamaina dute

  • Lurzoruaren erabilerak nekazaritzara, abeltzaintzara eta basogintzara bideratuta daude

  1. Nekazaritzak alde handiak ditu lehorreko lurren eta lur ureztatuen artean.

  • Lehorreko lurrak goi-ordokiko paramo eta landazabaletan eta Ebro haraneko inguru ez-ureztatuetan dira nagusi. Nekazaritza estensiboa egiten da landa zabaletan. “Hirukote medoterraneoa” izenekoa nagusi dela: zerealak, mahatsondoa eta olibondoa

Iraganean, zerealak, batez ere garia, lugorriarekin edo lekaleekin txandakatzen diren, eta horiekin lotuta uztondoetan bazkatzen ziren ardi-aziendak zeuden.

Gaur egun, gariaren ordez garagarra landatu da. Zerealak Gaztela eta Leonen dira nagusi era Extremaduran eta Aragonen olibondoak.

  • Ureztaketari esker, nekazaritza intentsiboagoa egin daiteke.

Iraganean lur ureztatuak ibaien ibarretan eta herritik hurbil zeuden azalera txikiak ziren. Gaur egun, azalera ureztatua handiagotu denez, ekoizpena dibertsifikatu egin da.

  1. Abeltzaintzak lur lehorretan eta angioetan du garrantzia:

  • Gaztelako eta Ebroren sakonuneko lur lehorretan ardi-azienda garranzitsua dago. Gaztela eta Leonen esnetarako behi azienda eta txerri azienda handiagotu dira.

  • Extremadura, Salamanca, Zamora, eta Andaluziaren mendebaldeko angioak nekazaritza eta abelzaintzarako ustiategiak dira Angio tradizionala batez ere abeltzaintzara bdieratzen zen. Gaur egun, behi aziendara gehiago bideratzen da, lur hobeak dituzten angio batzuk nekazaritzan aritzen dira, eta beste eabilera batzuk sustatzen dira, bestak beste ehiza.

  1. Baso-ustiapena inguru batzuetan da nagusi, hala nola Soriako Tierra Pinariega izenekoan.


NEKAZARITZARAKO, ABELTZAINTZARAKO ETA BASOGINTZARAKO ESPAZIOAK ESPAINIA  MEDITERRANEO ALDEAN


mediterraneo itsasoaren kostaldea eta kostalde-aurrea, Guadalquivir harana eta Balear uharteak hartzen ditu. Inguru fisikoak erliebe gorabeheratsua du Mediterranoa itsasoaren kostaldean, laua kostatik hurbil. Klima itsas eragineko mediterraneoa da.


  1. Nekazaritza-egiturak ezaugarri hauek ditu:

  • Biztanleria oso ugaria izan da tradizioz, baina gaur egun asko murriztu da. Populatze sakabanatuak pilatzeko joera du.

  • Ustiategiak hainbat tamainatakoak dira.

  • Lurzorua, batez ere, nekazaritzako erabiltzen da.

  1. Nekazaritzak alde argiak ditu lehorreko lurren eta lur ureztatuen artean:

  • Lehorreko laborantzak: Mahatsondoa, olibondoa eta arbelondoak lantzen dira.

  • Laborantza ureztatuak: Baratzezaintza goiztiarra egiten da arie zabalean, baratzezaintza goiztiarra plastikoen azpian, frutikultura mediterraneoa eta fruitu tropikalak.

  1. Behien eta txerrien abeltzaintza Katalunian nagusi da. Abelburu basatiak Guadalquivirren ertzetan.

  2. Baso-ustiapenak garrantzi txikia du, Huelvan izan ezik, bertan eukalipto-azalera handiak daude eta.


Entradas relacionadas: