Espainiako biztanleria

Enviado por Chuletator online y clasificado en Geografía

Escrito el en vasco con un tamaño de 6,36 KB

 

LEHEN SEKTOREA (Espainiako nekazaritza, abeltzaintza eta basogintza espazioak)

Nekazaritza paisaiak nekazaritza espazioaren itxurak, inguru naturalaren (faktore fisikoak) eta nekazaritza jardueraren (giza faktoreak) arteko konbinazioaren emaitza. A.Iberiar penintsularen espazio hezea Iberiar penintsularen iparraldea eta ipar-mendebaldea hartu. Inguru fisikoak erliebe gorabeheratsua eta klima ozeaniko euritsua. a.1) Nekazaritza egiturak ezaugarriak: Biztanleria, urria eta zahartua. Populatze nagusia sakabanatua: herrixka, parrokia eta herria. Ustiategiak minifundistak. Nekazariek lursail txikiak, hesien bidez bananduta bata bestetik urrunduta. Errentagarritasuna gutxitu eta mekanizazioa zaildu. Lurzoruaren erabilera nagusia abeltzaintza. A.2) Nekazaritzak azalera txikia. Kostan haranen beheko aldeetan kokatzen da eta barrualdean, aprobetxamendua oso txikia. Lehorreko nekazaritza garatzen da. Iraganean polilaborantza egiten zen (barazkiak, frutak, artoa, patata, fruta-arbolak eta mahatsondoa). Gaur egun, baratzeko laborantzetan eta bazka-laborantzetan espezializatu (larreak, alpapa, hirusta, bazka-artoa). a.3) Abeltzaintza haragiaren eta esnearen eskariak eta landako biztanleria urriak mesede egiteko, eskulan gutxiago behar. Galizian familia-ustiategi txikiak eta ertainak nagusi eta Bizkaiko itsasoaren inguruan ustiategi txikiak. Behi-aziendak nagusi. Haragirako behiak modu estentsibon edo erdi estentsiboan hazten dira eta esnerako behiak erregimen intentsiboan.a.4) Baso-ustiapena altzarien industriara edo papera lortzera bideratzen da. B) Iberiar penintsularen barrualdeko espazioa Bi goi-lautadak eta Ebroren sakonunea. Inguru fisikoak erliebe laua, eta klima mediterraneo kontinentalizatua. Udan prezipitazio gutxi eta urtaroen artean kontraste termiko nabarmenal b.1) Egitura ezaugarriak: Biztanleria urria eta zaharkitua. Populatzea pilatua. Ustiategiek askotariko tamaina: minifundioa Duero haranean eta Ebroko lur ureztatuetan nagusi; jabetza handiak Gaztelako, Aragoiko eta Extremadurako lehorreko lur askotan daude. Lurzoruaren erabilera nekazaritzara, abeltzaintzara eta basogintzara bideratuta dago. B.2) Lehorreko lurren eta lur ureztatuen arteko nekazaritza aldeak. Lehorreko lurrak goi lautadako paramo eta landazabaletan eta Ebro haraneko inguru ez-ureztatuetan. Nekazaritza estentsiboa landa zabaletan. Zerealak, mahatsondoa eta olibondoa. Gaur egun, gariaren ordez, garagarra landatu eta lugorri erdia ezarri edo lugorria guztiz desagertu. Ureztaketari esker azalera ureztatua handiagotu, nekazaritza intentsiboagoa eginez eta ekoizpena dibertsifikatuz: industria-landareak; bazkak, frutak, barazkiak. Ebro haraneko, Errioxako, Nafarroako eta Aragoiko lurretan kokatu. B.3) Abeltzaintzak lur lehorretan eta angioetan garrantzia du: Gaztela-Leoneko eta Ebroren sakonuneko lur lehorretan ardi-azienda garrantzitsua, Gaztela-Leonen esnetarako behi-azienda eta txerri-azienda handiagotu. Extremadura, Salamanca, Zamora eta Andaluziaren mendebaldeko angioetan abeltzaintza ustiategiak. Angio tradizionala. Gaur egun, sistema tradizionala eta aldaketak sartu: behi-aziendara gehiago bideratzen da; lur hobeak angio batzuk nekazaritzarako erabiltzen dira; beste erabilera batzuk sustatzen dira, ehiza. B.4) Baso-ustiapena inguru batzuetan nagusi, Soriako Tierra Pinariegan eta mendi-inguruetan artearen eta artelatzaren zura aprobetxarzen da.C) Mediterranear espazioa Mediterraneo itsasoaren kostaldea eta kostalde-aurrea, Guadalquivir harana eta Balear uharteak. Inguru fisikoa anitza: Mediterraneo itsasoaren kostaldean erliebe gorabeheratsua, kostatik hurbil laua, kosta-aurrean menditsua eta Guadalquivir haranean landazabala. Klima itsas eragineko mediterraneoa.

Entradas relacionadas: