Ekonomia euskeraz

Enviado por Programa Chuletas y clasificado en Otras materias

Escrito el en vasco con un tamaño de 10,28 KB

 
1.- MERKATARITZA-LEGEDIA Merkataritza-zuzenbidea: honen helburua; enpresaren ohiko jarduera arautzea da. Gai hauek lantzen ditu: enpresa, enpresaburua, enpresaren forma juridikoa, kontabilitatea, publizitatea eta enpresa-jardueraren babesa.Merkataritza-kodea jarraitu behar da enpresa zuzentzeko eta jarduera ekonomikoa aurrera eramateko. Enpresaren betebehar eta eskubideakEnpresaren helburuetako bat onurak lortzea da eta ondorioz helburu horiek lortzeko askatasuna. Biana horrek ez du esan nahi enpresaburuak ez duela gizarte erantzukizunen bat,ondorioz, bere jardunean errespetatu behar dituen arauak ditu enpresaburuak. Arau horien artean kontabilitate-arauak, lehiakortasunari eta publizitateari dagozkionak, industria-jabetzari dagozkionak, kontsumitzaileen defentsari dagozkionak eta merkataritza-erregistrokoak ditugu. Kontabilitate-arauak   Enpresaburuak, operazioak kronologikoki jarraitzea    ahalbidetzen du. Gainera, balantze eta inbentarioak egin   beharko ditu.   Kontabilitatea enpresaburuek edo baimendutako pertsonek            bakarrik eramango dute, enpresaburuaren ardurari     kalterik egin gabe.   Merkataritza sozietateek akta-liburu bat eraman behar dute. Lehiakortasuna eta publizitateaLehiakortasunaren legeak, merkatu nazionalean lehiakortasuna galarazi dezaketen jarrerak zigortzen ditu, esaterako, prezioa, eskaintza eta eskaeraren legetik kanpo jartzea.Publizitatearen legeak, publizitatea marko leialean egitea bilatzen du, besteak kaltetu gabe. Industria-jabetza eta kontsumitzaileen defentsaEnpresen artean, marka eta patenteen arteko arazoak ekiditeko legeak dira.Bi modalitate daude:   Asmakizunak eta aurrerapen teknologikoak (patentea).   Enpresa identifikatzeko zeinua (logoa,marka). Merkataritza-erregistroaEstatuaren erakunde bat da. Helburu hauek ditu:      Enpresa sortzen den unean, merkataritza-erregistroan izena         eman behar du eta ezarritako arauak onartu.      Kanpotik, etorritako erregistradoreak eta liburu-aktak onartu       behar dituzte. 2.- ZERGA LEGEDIA Zerga-zuzenbidea estatuak, gastu publikoak ordaintzeko behar duen dirua lortzeko diru iturri nagusia. Estatuaren Aurrekontu orokorretan biltzen dira zehatz-mehatz. 2.1 Tributuak eta zerga-motakTributuak, Estatuaren diru sarrerak dira eta honela sailak ditzakegu:Tasak: zerbitzu-publiko bat erabiltzeagatik ordaindu beharreko   diru kopuru bat da. Adib. Unibertsitateko matrikula,erakusketa publikoa ikusteagatik…Kontribuzioak: partikular batek erakunde publiko bati ematen dizkion diru kopuruak dira. Zerga hauekin lortutako onura ez da  pertsona bakar batentzat baizik eta kolektibitaterako(Kaleetako argia, hiri hobekuntzak…Zergak: erakunde publikoek nahitaez Estatuari egin beharreko ordainketak dira. 2.2 Zergak eta zerga-motak Zerga zuzenak,pertsonen edo enpresengan zuzenean eraginak dutenak dira.Ondarearen gaineko zerga: balore zehatz bat gainditzen duen ondarea duten pertsonek ordaintzen dute. Adib. etxebizitza,kotxea,lurra…Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zerga(PFEZ): bere lanarengatik,kapitalarengatik, edo beste diru-sarrera batzuetatik errentak lortu dituzten pertsonek ordaintzen dute.Sozietateen gaineko zerga: enpresek lortutako irabazi garbietatik ordaindu behar dute.
Jarduera ekonomikoaren gaineko zerga(JEZ): enpresa-jarduera, jarduera profesionalak eta jarduera artistikoak dituzten pertsonek ordaintzen dute.
 Zeharkako zergak: produktu bat erostean edo zerbitzu bat erabiltzerakoan ordaintzen diren zergak dira. Proportzionalak dira.Ondare Transmisioen gaineko Zerga: beste partikularrei ondareren bat erosten dizkieten pertsonek ordaintzen dute. Adib. etxebizitza.Balio Erantsiaren gaineko Zerga (BEZ): ordaindu beharreko kopurua, erositako ondasunen edo zerbitzuen balioaren gaineko portzentai bat da.Zerga bereziak: produktu konkretu batzuk kontsumitzeagatik aplikatzen zaie:a)     Edari alkoholdunei jarritako zergab)    Hidrokarburoen gaineko zerga. (Petroleoa)c)     Tabakoari jarritako zergad)    Elektrizitateari jarritako zerga  ZERGAK Zerga baten zergapeko egitatea: zerga hau ordaintzeko diru-sarrera bat eduki behar da. Adib. ondasun baten erosketa.Zerga oinarria: tasa inposatzailea aplikatzen den kopurua da eta normalean dirutan adierazten da. Adib. faktura baten totala.Likidazio-oinarria: zerga bakoitzari dagokion kopurua kentzetik ateratzen da..Tasa inposatzailea: proportzionala bada, denei aplikatzen zaie progresiboa bada, gehien irabazten dutenei gehiago kobratzen zaie eta zerga erregresiboa bada, zerga-oinarria txikiagoa denean zerga portzentaia txikitzen da.Zerga kuota: oinarriari tasa inposatzailea aplikatzearen ondorioa da.Zerga zorra: azkenean sartu beharreko diru kopurua da. Zerga-kuotari irabaziak kentzeaz eta errekarguak gehitzeaz ateratzen den emaitza da.Zergapekoa: zergak ordaindu behar dituen pertsona da.

Entradas relacionadas: