Cadizko gorteak

Enviado por Chuletator online y clasificado en Historia

Escrito el en vasco con un tamaño de 5,26 KB

 

2.2. Jose I.A eta frantsestuak

Errege berriak Frantziako Iraultzaren hainbat lorpen Espainian zabaltzeko ahalegina egin zuen, baina haren ahaleginek ez zuten fruiturik eman. Jose I.Ak bazuen konstituzio baten lehen testua, Baionako Konstituzioarena, eta Erregimen Zaharra suntsitzeko urrats bat izan zen hura.

Espainian, Erregimen Zaharra suntsitzeko ahaleginean, Jose I.Ak laguntzaile talde txiki bat izan zuen: frantsestu zeritzenak, erregearen proiektu erreformisten aldekoak. Frantsestuak, baina, herritarren zapalkuntzari eta bazterketari aurre egin behar izan zioten, eta askok ihes egin behar izan zuten gerra amaitutakoan.

Jose I.Ak oso eraginkortasun gutxiz jardun zuen, bere erregealdi laburrean gerra giroa nagusitu baitzen. Halere, garrantzi handiko hainbat erreforma abian jarri zituen, Inkisizioa bertan behera uztea, jauntxoen erregimena ezereztea.

Euskal Herrian ere nabarmena izan zen frantsesen inbasioaren kontrako jarrera.

Euskal lurraldeak - Ebrotik iparrerako gainerako lurraldeekin batera- Frantziako agintari militarren esku utzi zituzten
1810ean, eta Inperioan sartu zituzten gero. Napoleonek gobernu bakarra ezarri zuen Arabarako, Bizkairako eta Gipuzkoarako -Bizkaiko Gobernua delakoa-, eta beste bat Nafarroarako.

2.3. Cadizko Gorteak eta Konstituzioa

Frantziaren kontrako gerra bete-betean, 1810. Urtean, Batzorde Zentral Gorenak Gorteak biltzeko deia egin zuen, erregea kanpoan zela herrialdea nola gidatu erabakitzeko. Cadizen bildu zituzten Gorteak.

Cadizko Gorteetan, liberalismoa nagusi: Cadizen, erdi mailako klaseak eta intelektualak elkartu ziren nagusiki, baita kleroaren eta nobleen ordezkari batzuk ere.

Liberalen ideiak nagusitu ziren, eta haiei jarraituz idatzi zuten Espainiako lehen konstituzio liberala.

Cadizko gorteek nazioaren burujabetasuna aldarrikatu zuten, eta erregimen berria ezartzeko eta gizartea liberalismoaren aldera erabat lerratzeko lege batzuk eman zituzten, baina frantsesen babesaren mende jarri gabe, betiere.Cadizen liberalismoa ezartzearen alde ari ziren.Cadizko Gorteek Erregimen Zaharra eraisteko oinarriak jarri zituzten, eskubide asko ezagutu baitzituzten; esate baterako, legearen aurreko berdintasun juridikoa, inprimatze askatasuna, hezkuntzarako eskubidea.

Cadizko Konstituzioa: Gorteen lan nagusia 1812ko Cadizko Konstituzio zabala idaztea izan zen. Konstituzio haren oinarriak hauek ziren: nazioaren burujabetasuna eta aginpide banaketa -aginpide betearazlea, legegilea eta judiziala-. Ordezkaritza eskubidea gizonezkoentzako zeharkako sufragio unibertsalez aukeratutako diputatu batzuek eskuratu zuten.Konstituzio hark ez zion aipamenik egiten foru erregimenari, ez zituen foruak ez berresten ez indargabetzen. Bizkaiak izan ezik, gainerako lurraldeek konstituzioaren testu berria zin egin zuten.Zalantzarik gabe, Independentzia gerrarekin eta Cadizko legeekin, Espainia gaur egungo garaiko historian sartu zen.

Fernando VII.Aren agintaldia: Valençayko Itunaren ondoren, 1813an, Napoleonek Espainiako erregetza aitortu zion Fernando VII.Ari. Hainbat fase izan ziren: 1814 eta 1820, absolutismoa ezarri zuten, 1820 eta 1823, liberalek aginpidea berreskuratu, erregeak konstituzio erregimen berria onartu, 1823 eta 1833, absolutismo monarkikoa eta Erregimen Zaharreko estamentuko banaketa ezarri.


Entradas relacionadas: