Burgesia

Enviado por Chuletator online y clasificado en Historia

Escrito el en vasco con un tamaño de 12,13 KB

 


GIZARTEA: -Desberdintasuna oinarri zuen gizarte hierarkikoa:
estamentuen bereizketa. Eliza, Herri Xehea.   ·Estamentuen partaidetza jaiotzez erabakitzen zen. Gizaseme eta alabeen funtzioa gizartean jaiotzez definitzen zen. ·Pribilegiodun  eta pribilegio gabeen bereizketa; ezberdintasunak ekonomikoak, politikoak, sozialak ziren.

-Estamentuen egoera: ezaugarriak…

·Pribilegiodunak: lurren jabetza (lur binkulatuak, amortizatuak, erregearen lurrak); administrazio eta armadak karguak; zergen salbuespena; errentak kobratu; eskubide juridikoak (jurerrietako justizia, Inkisizioa, epaiketa egokituak,...); moralak (duintasuna, noblezia; eskulana egitea duintasunaren aurkako zen).

·Pribilegiorik gabeak: Herri Xeheko kideak ez zuten eskubiderik, aldiz betebehar ugari. Bere funtzioa lana egin eta zergen ordainketak ziren.

·Burgesia: Goi mailako (merkatari haundi eta finantza gizonak) hirietako politikan parte hartu zuten. Behe mailakoa. Merkatari eta artisauen egoera herri xeheko nekazarien parekoa izan zen.

-Euskal gizartean egoera bereizia: berdintasun juridikoa (kaparetasun unibertsala (foruetan jasotakoa)) zegoen. Ezberdintasunak bestelakoak ziren: politikoak eta ekonomikoak.

1·Noble eta eliz gizonak:. ·Batzuk, lur jabeak: Baserri ugari eta lur askoren jabeak (maiorazgoak). ·Lurjabeen seme-alabak eta jauntxoak: lur garrantzitsurik ez. Bidea burokrazian, Elizan, armadan ezkontzan bidez egiten zuten. ·Herri eta probintzietako boterea bere esku zuten. ·Tradizioen zaintzaileak ziren...Foruak gogor defendatzen zituzten.

2·Herri Xumea: ·Talde ugariena, apalena eta heterogeneoa: hirietako talde marjinatuak, artisauak, nekazari maizterrak (errentan lurrak zituztenak). ·Burgesia: XIX. Mendeko iraultza liberalari ekingo zion taldea. Bere kokagunea hiritarra zen (Bilbo, Donosti, Gasteiz) eta hirietako zerbitzuetan zuten lana: Merkatariak, finantza gizonak eta lanbide liberaletako irakasleak, medikuak, abokatuak. Hirietako gobernuan parte hartzen zuten (probintzietakoan ez).


-------

EKONOMIA (egoera neurriak eta emaitzak): -Antzinako Erregimeneko ekonomiaren ezaugarriak: ·Nekazaritza zen ekonomi sektore nagusia eta defizitarioa. ·Artisautza eta merkataritzaren ahulezia. Bizi-iraupeneko ekonomia; hazkunde demografikoari erantzuteko zailtasunak. ·Modernizazioaren trabak Erdi Aroko erakundeek indarrean jarraitzen zutela eta: Jaurerrien sistema, maiorazkoak, Mesta, gremioak,... ·Estatuaren parte hartzea, kontrola. Monopolioak ekimen pribatuaren kaltetan.

-Gobernuaren kezka nagusienetakoa ekonomiaren garapena. Ekonomi ikuspegi berriak aplikatuz:
merkantilismoa=
fisiokrazia eta liberalismoa.

-Neurriak: kolonizazioak, elizaren lurren desamortizazioa, lur-komunalen salmenta… Errege fabriken sorrera, merkatu berrien sorrera (errepideak egin, barne-aduanak kendu, merkatal konpainiak sortuz…). Ogasunaren erreforma (diezmoa kendu...Berdintasunaren alde), Adiskideen Ekonomi Elkarteen ahaleginak (heziketa etaikerlana bultzatuz.).

-Garapen ekonomikoa mugatua: hiri eta gune geografiko zehatzetan bakarrik.

MERKANTILISMOA: Estatu baten aberastasuna metal pilaketan datza (urrea, zilarra) -KOLONIALISMOA. -Estatuaren parte hartzea erabatekoa.

FISIOKRAZIA:  Aberastasuna lurrak du= Nekazaritza ekonomiaren motorra.

“Laissez faire”. Naturako legeak  Zuzentzen dute ekonomia.

LIBERALISMOA: Aberastasuna ekimen pribatuan datza.

Estaturaren parte hartze txikia: merkatua ekonomiaren bideratzailea.


Lur binkulatuak/amortizatuak, maiorazgoak, jaurerri sistema...Nekazaritzaren garapeneko oztopoak ziren eta iraupen krisien mamua ez zen gainditu. Arrantza: -urrutiko itsasoak ingelesen eta holandarren eskuetan zeudela eta altuerako edo urrutiko arrantzaren jeitsiera. Euskaldunek Terranovan arrantzatzeko baimena zuten. Meagintza:-Burdina, kobre eta gatz ustiaketa.

-----------------------------

Entradas relacionadas: