Bizi arrazoia eta arrazoi historikoa

Enviado por Chuletator online y clasificado en Filosofía y ética

Escrito el en vasco con un tamaño de 12,48 KB

 

ORTEGA ETA GASSETEN PENTSAMENDUA: objetibismoa-, glosak Prensa artikuluarekinhasi eta kixoteren gaineko gogoetak idatzi eta gero Amaitu. Alemaniako filok eraginda, espainiaren arazoari heldu eta doktrina Objetivista landu. Marburgoko irakeasleen sintesia sor berengan. Neokantismoa; Filo joera, hala positibismoa eta materialismoa, nola filo erromantiko eta Subjetivista hutsaren eraikuntzak gainditzeko saio gisa sortu. Positivismo eta Materialismoaren ikuskeran subjetuak ez eskurik hartu ezagutza eraikitzeko Orduan eta ezagutza prozesuan garrantzizkoena gauza bera, hors, datu objetiboa Da. 2 arazo: a)Zientziari ez zaiola beharrezko garrantzirik eman. Literatura Egiteko zaletasunak subjetibismoa sustatu eta garrantzirik gabeko eztabaida Antzuak sor. Ortegaren ustez, zientzia da garrantzitsuena, ardatza objetibismoa Baita. Objetibismoaren ustez, gizakiok gauzak oentsamenaren bitartez berreraiki behar.
Horretarako, ezinbestekoa da distantzia pixka bat hartu eta ikuskera Egokian koka. Zientzia garatzeko: zehaztasuna eta metodoa, jarrera kritiko eta Arrazionaltasuna. B)Masa eta elitearen artekoa da. Elitea, bikaina eta Eredugarria da, eta herrialdearen gutxiengoak osatu. Masak, gehiengoak osa eta Bikaintasunarekiko zaletasuna du. Ikasteko gogoa eduki, eta benetako iraultza Heziketan datza. Elitea eta masa jakinduriari lotuta. Masen nagusitasuna Lehenengo eta behin politikoa da. Garaiko mugimendu politikoak masamugimenduak… Dira eta nagusitu demokrazioa liberala arriskuan jarriz. Baina menpekotasuna Cultura da. Ortegak masen protagonismoei duen iritzi negatiboa; kaltegarria Delakoan dago. Teorian, eliteak masa kontrolatu behar, baina espainian Gertatzen dena: masak elitearen bikaintasuna onartu beharrean mespretxatu Ezberdina gorrotu baitu.

PERSPEKTIBISMOA, ARRAZIOBITALISMOA: *Perspektibismoa bere 2 Etapa, sogilean agertu. Zirkustantzia nire inguruan dauden gauzen multzoa da. Nirekin dauden gauzak dira. Norberaren zirkustantzia beste gizaki eta gauzak Osatu, baina baita erakundeek, eta naturalen multzoak. Nia ez nire gorputza, ez Nortasuna, … ni neure buruaren bizi proiektua naiz. Errealitateari “so egiten Dion bakoitzak” bere ikuspuntutik begiratu. Norberaren ikuspuntua Errealitatearen beharrezko osagaia da eta ezin esan ikuspuntu bat besteen Gainean dagoenik. Perspektibismoaren teoría errealitatearen gaineko ikuspuntuen Aniztasuna aldarrikatu. Egia absolutua, errealitatearen guztizko ikuspena, Beraren inguruan jasotako irudien konbinazio antolatua da. Egia lortu Ikuspuntuetatiko irudiak bateratzen. Behatzaileek dute berezko balioa. Ortegak Ez eszeptizismoan ez erlatibismoan jausi, bera errealismoa eta idealismoa Gainditu nahi: -Jarrera errealista: filok jatorritik erabili duen perspektiba. Errealismoak gauzari gizakiaren gainetik jartzeko gaitasuna, lehentasuna eta Independentzia eman. –Jarrera idealista:
arrazoia, giza subjetua da gizakia eta Munduaren arteko harremanaren protagonista.. Antagonismoaren aurka, ortega Ustez benetan erreala dena nia eta gauzak dira; nia etengabe gauzei lotuta eta Aldrebes. Nia eta gauzen arteko elkartze, harreman eta jokabide hori da bizitza.
Bizitza zirkustantzia batean egon. Zirkustantzi eta perspektiba Kontzeptuek egiaren ikuskeraz gain, espainia antolatzeko ortegaren asmoa Adierazi. *Arraziobitalismoa: ortegaren helduaroko etapako doktrina da, eta Gure garaiko gaia argitaratu ondoren adierazi. Gizakiaren bi perspektiba Nagusiak aztertzeko ahalegina da: bizitza, arrazoia. Bitalismo eta Arrazionalismoaren kritika egin, gero bi hauen sintesi bat egiteko. Bizitza Emandako errealitatea da eta arrazoia errealitatea ulertzeko ahalegina. Arrazionalismoaren gehiegikeriak kritikatu eta bitalismoak ezagutzari buruz Duen ikuskera murritza eta bultzatzen duen jarrera irracionalista. Bizi Arrazoiaren bidez, filosofo bitalistek arrazoiari egin gutxiespena sahiestu Nahi. “arrazoi hutsak bizi arrazoiari utzi behar dio nagusitasuna”. Arraziobitalismoa bi ideiatan oinarritu: 1)bizitza arrazoia baino lehenagokoa. 2)bizitza gizakiaren errealitate erradikala.

BIZITZA, HISTORIA: 1-Bere historikotasuna: bizi arrazoia Historikoa da. Bizitza zirkustantziarekin aurpegiz arrazoitzean datza. Bizitza Denboran barrenekoa eta historikoa denez, bizi arrazoia historikoa. Gizakia Zegatik den horrelakoa aztertzeko, beraren historia behar kontuan hartu: Beraren historia kontatu behar. Gizakiok bizi programa baten egitasmoa prestatu Zirkustantziari begira eta hori bete. Gero proiektu bat diseinatu uneko Zirkustantziaren arabera. Bizitzan, pertsonak aukerak izan. Bizitza etengabe Aukeratzea da: zer egingo dugun aukeratu. Giza bizitza, egitea da. Gizakumea Ezin bizi daiteke bizi proiekturik Gabe. Bizitza inoiz eginda. Gure esentzia Bizitzea da. 2-Prozesu historikoa, belaunaldiak: bizitza, gizakiak historian Zehar landu dituen idei eta sinesteen ondarea da, bakoitzak ez giza bizitza lehen Aldiz erabili, jaso duen historiaren oinordekoa da. Gizabanakoaren bizitza Aurrekoengandikjaso duena da, baita bere buruarekin egiten duena. Belaunaldia Da historia banatzeko eta gizaki bakoitzaren sineste, idei eta ohitureei Eragin. Garaikideek historiaren aro bera partekatu, baina adin berekoak Besterik ez belaunaldi berekoak:”belaunaldi bat 15 urteko tartea da, eta tarte Horretan bizitzeko modu berezia izan. Belaunaldi horretako gizakien kidetasuna Ez datorkie berengandik, baizik molde berezi eta bakarra duen mundu batean bizi Behar izatetik”. Metatze aroa sor. Gizakia bere historia da. 3-Bizi arrazoi Historikoak erabilitako kontzeptuen zehazpena: izakien izana deusestatu ez Duten kontzeptuen bidez pentsatu behar. Ohiko kontzeptua abstraktuak xedapen Konkretuez betetzean, orduantxe lortu ezagutza konkretu eta benetakoa. Horrelako edukiez bete nozio abstraktua, bizi arrazoiak eskaintzen duen modukoa Izateko.4-Bizi arrazoia eta Egiaren kontzeptua: egiaren arazoa drama da.
Ortega eszeptizismo eta Dogmatismoaren contra egon. Eta ulertu egia perspektiba bezala. Egia nozioaren Barruan bereizketa: -Egia, benetakotasuna dakarrenez: egia mota honek Moraltasunarekin zerikusia.-Ideien, Sineskeren egia: egia gizakiaren ikuspegiaren mende egon eta baten ikuspuntuan Egia denak ez bestearen ikuskeran zertan izan..
Filo sistema egiazkotzat hartu. Ideiek errealaz aparteko mundua eratu. Ideia egia izan errealitateari buruz Daukagun ideiarekin datorrenean. Guretzat errealitatea sinestea den heinean da. Errealitatea gizakiak, eskura dituen materiales horiturik, burutzen duen Eraikuntza. Filo zeregina ez zaio sortzetikoa gizakiari; gertakari historikoa Da.

FILOREN FUNTZIOA TRACTATUSEN:Ludwigaldi bereiz pentsamoldeak: *Lehena: tractatus Lógico philosophicus obran onartu eta osatu egin russellek atomismo logikoari Buruz egindako teoría. Hizkuntzak proposizioak ditu. Proposizioak munduari Buruzko esaldiak dira. Wittek hizkuntza txarto erabiltzeagatik sortutako arazo filosofikoak Kontzen saiatu analisi logikoa eta proposizioen forma logikoaren bidez. Tractatusen logikoa, hizkuntza eta hauek munduarekin duten harremana ikertu. Muinaren teoría piktorikoa/figuratiboa da. Teoría arabera, mundua osa duten Gertakariak pintatzen dituzteb proposizioak dauzka hizkuntzak. Proposizioek Pentsamenduaren adierazpenak dira. Munduak, hizkuntzak eta pentsamenduak Komunean duten egitura/forma logikoa. Positibisten ustez, metafisikaren Proposizioak zentzurik ez. Etika, estetika eta metafisikaren proposizioak gure Hizkuntzaren logika gaizki ulertzetik sor eta hizkuntza eta munduaren mugatik Harago joaten saiatzen direnez, ez esanahirik. Witt ez metafisikaren kontrakoa: Metafisika, etika eta erlijioa beste eremu batekoak. Witt ustez, hori da Bizitzako garrantzitsuena eta esanezina erakustea da tractatusen benetako Zentzua. Proposizio motak: -Zentzuz betetakoak: figuratiboak, munduari buruzko Egoera gertagarriak deskribatzen dituzten haiek. Fisikaren proposizio Enpirikoak dira. –Zentzuz hustutakoak: ez figuratiboak, ez dute ezer esaten munduari Buruz eta ez zentzurik. Logikaren proposizio tautologiko/kontraesankorrak dira. –Zentzurik gabekoak: ez gertakaria gertakariak aipatzen. Esanezina adierazi Nahi; hizkuntza eta munduaren mugetatik harago dauden errealitateak adierazi.. Filoren funtzioa:”proposizioak argitzea, horien forma logikoa agerian Geratzeko”. Filok hizkuntzaren mugak argitu. Tractatus zeregina filoren arazoak Konpontzea da, horretarako esan daitekeena eta ez arteko bereizketa egin. *Bigarrena: ikerketa filosofikoak lanean ikusi. Analisi logikoa baztertu eta Hizkuntzak pentsamendu eta adimenarekin duen harremanean sakondu. Hizkuntza Jokoak zer bizimodutan gerta diren eta hauen testuinguruei buruz Egindakoazterketa sakonek Cambridge eta oxfordeko hizkuntza arruntaren filon Eragin handia izan. Hitzak ezin giza ekintzaren testuingurutik kanpo, hizkuntza Jokoetatik ulertu. Hizkuntza ezin konta ahala erabilitarako aukera ematen duen Tresna da. Filoren funtzioa: garrantzitsua da proposizioak ulertzea; betetzen Duten funtzioa ulertzea. Filo ikerketak lanean, witten zeregina aurreko bera Da. Filoren helburua: erakustea esamolde batek noiz ez daukan zentzurik Hizkuntza joko jakinean eta adieraztea zer erabilerak desagerrarazten duten Arazo filosofikoa eta argitzen duten esamoldearen sakoneko gramatika. Filo Hizkuntza argitzen duen jarduera da.

HURBILKETA OROKORRA: filok pentsatzeko forma berriak bilatu: *Atomismo logikoa: russellek hizkuntzaren analisi logikoa egin. Hizkuntzak Sinpleak, konplexuak dauzka. Proposizio molekularrak sinpleetatik abiatuta sor, Konektore logikoekin. *Positibismo logikoa: vienako taldearen inguruan Eratutako eskola, zeinek empirismo eta hizkuntzaren analisi logikoaren Tradizioak elkartu. Schlicken inguruan sor. Oinarriak: -Metafisikaren Eseztapena: hipotesi metafisikoek ezertarako balio eta arazoak baliogabeak. –Fisikalismoa: zientziako baieztapenak, fisikaren baieztapenetara murriztu eta Zientzietako unitatea. *Marxismo humanista, zientifikoa: marxismoaren Interpretazioak. Interpretazioek egitean hainbat gertaera erakarri: iraultzaren Porrota, gizabanako iraultzailearen desagerpena… *Existentzialismoa: Heidegger; Abiapuntua giza existentzia da. Giza errealitatea ez definitzerik, eta hautatu Behar behar diren aukera multzo aurrean egotea da. Existentzia zehaztu gabekoa Eta beronek jardutera behartzen duela. *Hermeneutika: literatur, lege eta Teología testuak interpretatzeko teknika hutsa da. Sendotzea gadamerrekin Heldu. *Frankfurteko eskola: haren sorrera 1923an alemanian eratu. Kide Nagusiak: from, marcuse, benjamín. *Fenomenologia: Husserl, giza zientzietarako Método egokia bilatu. Teoriak/esoerientziak gainjarritakoa kenduz, objektuen Eidosa deskribatu nahi. *Hizkuntza arruntaren filo: witt hizkuntzaren Proposizioek esanahia dute, erabileraren araberakoa (estrukturalismoa, Bitalismoa).

SUSMOAREN FILOSOFOAK: Marxen teoria, Materialismo historikoa deritzo, historiaren teoria marxista, ekonomia Gizartearen historiaren funtsezko eragilea dela dioena. Gizarteko klase-borroka Eta produkzio-bideen garapen eta kontrola dira historiaren indar eragile Horretan elementu erabakigarriak. “Mundua hainbat eratara interpretatzera Mugatu dira filosofoak; hura eraldatzea da egin beharrekoa” Karl Marx, Feuerbachi buruzko tesiak (1845).
Freudek, bere 1929an idatzitako "Zibilizazioa eta haren nahigabetuak" lanean, mendebaldeko Zibilizazioaren egonezinaren arrazoia, moral eta kultura burgesak Zentsuratutako libidoan dagoela dio. Inkontzientea ikertu zuen, non Eros (libidoa) eta Thanatos (agresibitatea), errepresioaz josiak, gure kulturak inposatutako Balore ideialekin borrokan dauden.
Nietzschek Zientzia, erlijioa eta filosofiaren alorrean izan diren ereduak, egia, ongia Eta abar, gizakiaren okerreko jarraibideak diren susmoa edo ustea argudiatu Zuen. Nietzschek erabat kritikatu zuen mendeetan zehar hedatuz joan zen Mendebaldeko kulturgintza osoa, gizakia eta honen bizibidea pozoitu eta Lardaskatu zuelakoan. Filosofoek, mundu fisikoarekin gustura ez daudenez, Haraindiko munduaren irudia asmatzen dute bere nahiak gauzatzeko. Nietzschek Historia osoaren aurkako erasoan etorkizuneko gizarte egoera aurreikusten Saiatu zen, hurrengo bi gizaldiak nihilismoaren egonlekuak izango zirela Esanez. Nietzscheren ekarpenak benetan gogoan hartzekoak dira, Europako Kulturaren egoera ustela salatzen dutelako, ikuspegi psikologikoa azkeneraino Nola eraman irakasten dutelako, eta bizitzaren filosofia sortzen dutelako.

Entradas relacionadas: