Bigarren Errepublika Espainian: 1931ko Konstituzioa eta erreformak (1931-1936)

Enviado por Chuletator online y clasificado en Historia

Escrito el en vasco con un tamaño de 10,42 KB

 


BIURTEKO ERREFORMISTA.(1931-1933)3.1.Azañaren gobernuaren eraketa. Konstituzioa onartu ondoren, Nicero Alcalá Zamara aukeratu zuten presitende, honek Azañari agindu gobernua osatzeko.Azañak ezkerreko errepublikanoen eta sozialisten arteko alianza sortzea erabaki zuen.3.2Egoera:munduko ekonomia-krisia.1929an krisia sortu 1933 arte. Kanpo merkataritzak kalte handia.Depresio handiak sektore dinamikoetan eragin: esportazio- nekazaritzan eta meatzaritzan. Krisiak baino eragin handiagoa Espainiako ekonomiaren betiko arazoak: inbertsio falta, lehiakortasun gutxi..Langabezia 10%ekoa.Erreformen ondorioz, gastuak handitu, ekonomia baliabideak ez ziren behar adinakoak, zaila erreformak egitea.3.3Erreformak.
Erlijio politika, eliza eta estatua bananduta.Dibortzio Legeak.

Hezkuntza-erreforma eta kultura-politika

Hezkunza laikoa, LHko 27000 eskola baino gehiago eraiki, erlijio ikastetxeak itxi.13000ikastetxe, batxilergoko kopurua bikoiztu. Hezkuntza aurrekontua 7%. Misio pedagogikoak nekazaritza-eremutan kultura hedatzeko.

Lan-erreformak

Largo Caballero lan ministroa zen.·Lan kontratuen Legeak(lanaldia, emakume eta haurren lana).·Epaimahai Mistoen Legeak(langile eta nagusiz osatua,lan baldintzak, soltadak, kaleratzeak).·Langile Batzordeen Legeak sindikatuak arautu. Langile eta landa eramuetako bizi ta lan baldintzak hobetzen saiatu zen Largo Caballero.

Autonomia-estatutuak

.Estatuaren lurralde-antolaketa diseinatu nahian.

Katalunian,

Nuriako Estatutua egin zuten eta plebszituan onartu zen(99%onartu). Azaña Kataluniako autonomiaren alde erakutsi eta errepublikanoek elkartasuna. Zailagoa euskal estatutua, gerra zibil garaian onartu zuten azkenik.
Nekazaritza-erreforma, ezkerreko biurtekoaren lan handina.·Espainiako nekazaritzaren zati handi bat zaharkituta: atzerapen teknikoa, produktibitate txikia, jabetza egitura desegoki eta ez-eraginkorra.·Jornalarien ustez, lurrak banatzea beharrezko zen. Erreforma hau garrantzi handia, arazoari erantzuteko.Nekazaritzaren Erreformako Legea oso moderatua: teknikak berritzea, latifundismoa bertanbehera uztea, jabetzak birbanatzea, desjabetutako lurrak lantzeko eskubidea eman. Legearen helburuak ez ziren bete. Matxinada anarkistak sortu, liskar gogorrak ordena publikoko idarren kontra.3.4Oposizioa eta gizarte gatazka. Bai ezkerrekoak bai eskuinekok biurteko erreformistan egindako lanaren kontra.

Anarkistak eta ordena publikoaren arazoa

Anarkismoaren arauak CNT sindikatuak ezarri, oso zabalduta zegoen langileen eta nekazarien mugimenduan, greba orokor eta matxinaden bidez. Liskar gogorrak nekazari eta guardia zibilen arten. 1933an bukatu ziren Casas Viejaseko gertaerekin: orena publikoko indarrek zortzi nekazari tiroz hil eta hamabi fusilatu. Sinesgarritasuna kendu gobernuari, Azañari leporatu gertaerak.

Berrantolaketa eta eskuinaren erantzuna

CEDA alderdia sortu, Gil Roblesek zuzenduta.Hainbat interesetako jende ugari bildu: milaka nekazari katoliko, jabe txiki behartsuak eta lur jabe handiak.3.5Koalizio errepublikano-sozialistaren krisia.Erradikalen eta Ceda alderdiak boto asko lortu apirileko udal hauteskude partzialetan. Azañak dimititu. Alcalá Zamorak Gorte Konstituzionagileak desegin.1933ko azaroako hauteskundeetara deitu zuen.





1.2Berehalako erreformak: hautoskundeak deitzea zen behin behineko gobernuaren helburu nagusia, zenbait erreforma:·Lurralde eztabaida:Errepublika sortu berriak hasieratik aztertu behar izan zuen autonomien auzia.

·Nekazarien miseria:

Nekazarien miseria arintzeko legeldi bat sortu zuten, udal dekretuaren arabera, lur jabeek lur sailaren udal barruko peoiak kontratatu behar zituzten, lan istripuen asegurua eta 8 orduko lanaldia.

·Hezkuntza erreforma:

Analfabetismoari aurre egin eta irakaskuntza laikoa. 7000 ikastetxe inguru sortzeko eta irakasleak jartzeko dekretuak, erlijioa alde batera utzita.

·Armadaren erreforma:

Ofizial kopurua murriztu, borondatezko erretiroa,Zaragozako akademia miliotarra itxi.

·Ordena publikoa:

Erasoko guardia zeritzon polizia armatua sortu, botere militarraren esku utzi zuten ordena publikoa.
1.3 Lehen erreakzioak eta gatazkak: Errepublika ezarri zenean, dirudunak beldurtu egin ziren, Burtsak beherakada jo eta ia mila milloi pezta atera ziren bankuetatik. Segura kardinalak, pastoral bat argitaratu zuen antzinako elizaren eta estatuaren erlazioa adieraziz, maiatzean, leku erlijiosoak erre zituzten ezker muturreko batzuk eta gobernuaren eta elizaren arremana urrundu. 1931 ko KONSTITUZIOA2.1 Gorte konstituziogileetarako hauteskundeak: Errepublikak konstituzio bat izatea zuen helburua. Espainian ordurarte izandako lehen auteskunde garbiak(emakummek ezin botatu). Errepublikano eta sozilistek %90 lortu, hiru emakume diputatu lehen aldiz(Margarita Nelken)

2.2 1931ko konstituzioa:


Espainiaren lehen konstituzio errepublikanoa, errepublika laiko eta demokratikoa jartzeko komprometitu. Eskubide askatasun asko aitortu(emakumeek botatzea, ezkontza zibila dibortzioa, lehen ezkuntza derrigorra eta doan, jabetza pribatua izateko eskubidea). Botere legegilea, betearazlea eta judiziala banandu. Estatuaren buru presidentea.

Gorte konstituziogileetako eztabaida handiak

: lenengo desadostasunak sozilisteneta errepublikarren artean. Estatuaren lurralde antolaketari buruzko eztabaida, Estatuaren nagusitasunari eman zitzaion lehentasuna. Estatuaren eta elizaren arteko zatiketa, bertan behera geratu zen eliza estaturengatik finantzatzea.

Adostasunik gabeko konstituzioa:

Eskuin ez errepublikanoek baztertu egin zuten, alfontso 13 erregea epaitu primo de riveraren diktaduran zerikusia zuelako.

Entradas relacionadas: