Berrezarkuntzako monarkia

Enviado por Chuletator online y clasificado en Historia

Escrito el en vasco con un tamaño de 16,52 KB

 

BERREZARKUNTZAKO SISTEMAREN SORRERA

Seiurtekoarekindesgobernu-sentzazioapiztu eta ordena sozial liberal kontserbadorearen aurkako mehatxutzat jo. Serranoren diktaduran, goi- eta erdi-mailako klaseek nazioarteko testuinguruarekin eta beren interesekin bat zetorren irtenbide baten alde egin zuten: monarkia berrezartzea.

BERREZARKUNTZA-PROZESUAREN JATORRIA:

Seiurteko Demokratikoan eta Serranoren gobernuan egindako prestaketa-lanaren emaitza Alfontso XII.A errege izendatzea  eta Borboiko monarkia berrezartzea. Cánovas del Castillo,Isabel II.Aren semea tronuan jartzea zen beraren helburua. Azkenean, Isabel abdikatu eta erregetza bere semeari utzi. Bismarckren garaian (Alemaniako kantzilerra 1871), moderatuen aldeko joera egon zen nazioartean, Cánovasen tresna nagusiena alderdi alfontsotar bat sortzeazen, 1868ko Gorte Konstituziogileetako diputatuek osatu zutenak. Alderdiaren programa (Bakea eta Ordena) liberalismoa eta Alfontso printzearenganako leialtasuna ematen zuen. Seiurteko demokratikoaren moduko beste iraultza bat ez izateko, erdi eta goi klaseak erakarri zituzten. Canovasek ez zegoen martinez campos jeneralarekin batera, botere zibilaren eta armadaren buru jarri nahi zelako. Planak, interesadun boteretsuen babesa Kuban. Lobby esklabistak (langile esklaboen jabe ziren lur-jabe handiek osatua) gobernaria presionatu, seiurtekoko gobernuen erreformak ez aplikatzeko. Berrezarkuntza babestu, erreformekin amaitzeko. CanovasSandhursteko Manifestua idatzi, Alfontso izenpetu. Printzearen prestakuntzak akademia militarrean egin zituen, horretan: . Monarkia konstituzionala . Tradizio katolikoa eta askatasuna . Arreko konsttuzioak (1845koa eta 1869koa).

CÁNOVASEN SISTEMAREN OINARRIAK:

. Pragmatismoa, jarrera dogmatikoetatik aldenduta . Konstituzio historikoa defendatzea . Erregearen eta gorteen arteko subiranotasun ez nazionala partekatua . Pesimismoa, Espainiaren gainbeheraren historiaren azterketa zuen oinarria . Armada, politikatik at egoteko beharra zuena . Hauteskunde-sistemaren hautesleen abstentzioa eta iruzur iraunkorra.

1876KO KONSTITUZIOA:

Espainiako historia garaikidean denbora gehienez indarrean egon dena, 1923ra arte. Lorpen handiena 1808tik galdutako egonkortasuna berreskuratzea. Testu laburra da, bakarrik 89 artikulu, eta aurreko bi konstituzioen (1845koa eta 1869koa) arteko erdibide giza zena. Sufragio unibertsal  bidez hautatutako gorteek onartu aurreproiektuaren testua. Gainera, hesia jarri euskal gizartean; alde batetik, erreformistak (gobernuarekin negoziatu nahi dutenak) eta foruzaleak (ez hain aldekoak).
Konstituzioa egiteko moduak erakutsi zuen abiapuntuko espiritua: ituna, horrek azaltzen duena. Ez da testu zehatza, gobernuan zeuden alderdien eskuetan geratzen ziren hainbat gai, 
adb sufragioa eta erlijioa. Honek, eztabaidaksortzen ditu. Testuaren ezaugarriak: . Erregearen eta gorteen arteko subiranotasun partekatua . Sufragio-eskubidea zintzilik usten dute, ez baitzen bozketaren sistema zehazten . Erlijioaren gaiak eztabaida piztu, ez zen erlijio-askatasuna onartzen.

ALDERDIEN SISTEMA ETA TXANDAKATZEA:

KAZIKIZMOA ETA HAUTESKUNDE-IRUZURRA:

Joaquin Costaren arabera, Berrezarkuntzako erregimen oligarkikoa, kazikismoa, eta benetako demokrazia bat ezartzeko gaitasunik gabea. Egonkortasun politiko eta sozialeko epealdi luze bat ekarri. Botere-harremanak, burgesiak eta aristokraziak osattutako talde bat zegoen sistemaren gailurrean, eta Espainia botere politikotik at zegoen. Botere politikoa goi-karguen esku zegoen Madrilen, gobernadore zibilen esku probintzietan, eta kazikeen esku herrietan. Bakoitzak mesedeak egin bere estatuetan, botoen eta babes politikoen truke. Populismoa eta klientelismoa masek politikan parte hartzeko bi tresna; ugazaberekiko leialtasuna eta botoen erosketa. Horregatik, iraun zuen sistema hau. 1878ko hauteskunde legeak kendu gizonen sufragio unibertsalean, botere handia eman zien udalei. 1890eko hauteskunde legeak berriz ezarri zuen gizonen sufragio unibertsala, kontserbadoreen oposizioarekin. Europako abangoardia, baina errealitate politikoa hurrrengoa zen, hauteskunde iruzurrak bere horretan eutsi baitzion.

Entradas relacionadas: