Berrezarkuntzako monarkia

Enviado por Chuletator online y clasificado en Historia

Escrito el en vasco con un tamaño de 12,2 KB

 

BERREZARKUNTZAKO SISTEMAREN SORRERA:


Seiurtekoaren, gobernu-sentsazioa piztu zen / 1874an, Serrano jeneralaren diktaduran → Monarkia berrezarri.

BERREZARKUNTZA-PROZESUAREN JATORRIA:
Isabel II.Arensemen tronuan jarri nahu¡i --> Antonio Canovas del Castillo proposatu. Isabel II.Ak abdikatu eta erregetza semeari uztea zan 1870eko ekainean. Canovasek, Alderdi alfontsotar bat sortu“Bakea eta ordena” hitzek laburbiltzen dute programa. 1847ko abenduan Martinez Campos jenerala Sagunton altxatu izana txarto ikusi Canovasek. 1874ko abenduan, Canovasek Sandhursteko Manifestua idatzi: (Berrezarkuntza-
Proiektuaren ardatzak jasotzen dira) (
Monarkia konstituzionala - Tradizio katolikoa - Aurreko bi konstituzioak (1845koa eta 1869koa) gainditzea)
CANOVASEN SISTEMAREN OINARRIAK:

Honako ezaugarriak zituen:


Pragmatismoa politikan: (Jarrera dogmatikoetatik aldentuta) - Espainiako konstituziio historioa edo barnekoa defendatzea - Erregearen eta gorteen arteko subiranotasun partekatua: (Subiranotasun nazionalaren ordez, Printzipio monarkikoa) - Pesimismoa: (Espainia berak edukindako galerengatik) - Armada:

(

Errega zen agintari gorena, Politikatik at egoteko beharra izaten jarraitu) -
H
auteskunde-sistemaren oinarria: (Abstentzio era iruzur iraunkorra egon)

BERREZARKUNTZAKO SISTEMAREN OINARRIAK ETA FUNTZIONAMENDUA:


Bi oinarri zituen: (Konstituzio berria - Bi alderdi handiak boterean txandakatzea)
1876KO KONSTITUZIOA:
1876ko Konstituzioa, 1923ra arte iraun. Lorpen handiena, 1808tik galdutako egonkortasuna berreskuratzea izan. Oso testu laburra da, 89 artikulu baino ez ditu eta aurreko bien arteko sintesia. Hesia eraiki zuen euskal gizartean: (erreformistak zeuden gobernuarekin negoziatzearen aldekoak -
foruzaleak
Aukera horren ez han aldekoak). Konstituzioa egiteko moduak argi erakutsi zuen abiapuntu espiritua: (Ituna eta horrek azaltzen du haren itzulpena - Testu oso zehatza ez zenez, gobernuan zegoen alderdiaren esku geratu). Testuaren ezaugarri nagusienak: Erregearen eta gorteen arteko subiranotasun partekatua: (Monarkia estatuaren muina) - Sufragio-eskubidea: (Zintzilik uzten zuen (28. Art.) ez baitzen bozketaren sisteman zehazten) - Erlijioaren gaiak: (Eztabaida handia piztu, Erlijio-askatasuna aitortu, baina estatu konfentsionaltzat jo).
ALDERDIEN SISTEMA ETA TXANDAKATZEA:
Alderdi berriak eratu behar ziren, Aurreko etapa gainditzeko eta Erradikalismo errepublikanoen eta karlisten aurkako esute-horma bat sortzeko. Alderdi biko sistema gailendu azkenean: (Canovasen Alderdi Kontserbadorea) - (Sagastaren Alderdi Liberala). Alderdi Kontserbadorea: Ideologia: (Ordena sozial, Elizak ezarritako balioen eta jabetzaren defendatzaileak) - Liderra: (Canovas del Castillo) - Oinarri sozialak: (Goi mailako kleroak) - Osaera:(Liberal moderatuek + Unionistek + Prgresisten zati bat). Alderdi Liberal Fusionista: Ideologia: (Erreforma soalien, hezkuntzaren eta laizismoaren aldekoak) - Liderra: (Mateo Sagasta) - Oinarri sozialak: (Burgesia industriala, langile liberalak eta erdi-mailako klaseak) - Osaera: (Progresisten zati bat + Demkratak + Errepublikano ohi moderatuak). Errepublikanoak: (1876tik hirutan zatitu) - Karlistak: (Eskuinekoak ziren -Zatituta geratu 1876ko porrotaren ondorioz) - Langile-mugimendua: (Sistematik at zegoen, Bai sozialista bai anarkistak ziren). Txandakatze-sistema funtsezkoa izan zen Berrezarkuntzan.

1881ean jarri zen abian

Demokrazia formala baino ez edo demokrazia gabeko sistema liberala zela . Erregeak gorteak desegin eta hauteskundeetara deitu (Emaitza manipulatu zen - Gehiengoa eta gorteen babesa jasotzeko). Canovasen eta Sagastaren arteko El Pardoko Ituna (1885) sinatu: (Erregeordetza babesteko konpromisoa hartu zuten - Monarkia mehatxu karlistatik eta errepublikanotik defendatzeko).
KAZIKISMOA ETA HAUTESKUNDE-IRUZURRA:
Berrezarkuntzako erregimena oligarkikoa, kazikismokoa, ustela eta benetako demokrazia bat ezartzeko gaitasunik gabea zen. Egonkortasun politiko eta sozialeko epealdi luze bat ekarri zuen. Botere politikoa goi-kargudunen esku zegoen Madrilen, gobernadore zibilen esku probintzietan eta kazikeen esku herrietan (Bakoitzak mesedeak egiten zituen bere eremuan). Populismoa masek politikan parte hartzeko bi tresna izan ziren: (Herria sistemaren parte sentitzen zen - Ugazabarekiko fideltasuna erakutsita). 1878ko hauteskunde-legeak kendu egin zuen gozionezkoen sufragio unibertsala (1868an onartua) - 1890eko hauteskunde-legeak berriz ezarri zuen gizonen sufragio unibertsala (Kontserbadoreen oposizioarekin) - Errealitate politikoa oso bestelakoa zen (Hauteskunde-iruzurrak bere horretan eutsi baitzion)

Entradas relacionadas: