8-9 gaiak

Enviado por Programa Chuletas y clasificado en Historia

Escrito el en vasco con un tamaño de 4,7 KB

 
BORBOIEN ITZULERA: Serrano jenerala jarri zen gobernuburu eta gerra karlista amaitzen egin zuen ahalegin handiena. Alfonso 12.ak akademia militarretik adierazpena nazioari izeneko agiria zabaldu zuen Canovas del Castillo joera horren buruzagi nagusi zela. Martinez Campos jeneralak Alfontso 12.a Espainiako errege aldarrikatu zuen eta berehala jarri zitzaion armadaren zatirik handiena alde. Canovasek dirudun burgesei Alfontso 12.aren tronuari eusteko dei egin zien eta horrela hasi zen berrezarpena izeneko aldia , gizarte liberal moderatua ezarri nahi zuena.
CANOVAS DEL CASTILLOREN LEHENGO ERABAKIAK: Canovas, 1874an, iparraldean karlistekin zuten gerra zibila amaitzen ahalengindu zen, lehenengo eta, gero, Kubakoa bukatzen. Gero, monarkiko guztiek Alfontso 12.a erregegaiaren inguruan bat egin zezaten ahalegindu zen. 1875an erregea Madrilen sartu zen, denen arteko elkarribizitzarako prokuradore gisa, eliza hurbiltzea lortzen eman zuen, inprimatze-delituetarako epaitegi bereziak, armada lagun egiten, probintzietako aldundietako eta udaletako karguak berriztatzen eta elkarbizitza iraunkorra izateko erregea armadako gorengo buruzagi jarri nahi zuen.
ESPAINIAKO GIZARTEA ETA EKONOMIA BERREZARPENEAN:
Egoera bi aldeko edo gizarte dual bezala deskribatu izan da, mundu oso ezberdin bi elkarrekin bizi zirelako: eremu industrializatu apur batzuk eta nekazaritzako barrualde zabala horrela gizartean aberats eta pobreen desberdintasuna aberats eta pobreen desberdintasuna gero eta handiagoa klase ertaina eskasa zelarik. -Barrualdeko nekazaritza eremua: bizmodu eta iraupen- bide oso atzeratuak zituena. -Periferiako eremu industriala: (Katalunia, EAE eta Kantauri inguruko lurraldeak) kostu altuak eta produktibitate eskasa. -Periferiako eremu mediterraneoa: aktibitate nagusia merkataritza. Agintearen blokea euskal burdingileen, katalan ehungileen eta Gaztelako labore-ekoizleen oligarkia burgesak eratzen zuen -Bilbo-Bartzelona-Valladolid ardatza esan izan zaio-, protekzionismo gogorra bultzatzen zuten hau da; barruko produktuak kanpokoak baino hobeto mugitzea.
FINANTZA GARAPENA. TXANPONA ETA BANKUA: 1872an, Banco Hipotecario sortu zen, banku sistema berria garatu zen eta historia ekonomikoaren banku handienetako batzuk agertu ziren.
INDUSTRIALIZAZIOA EUSKAL AUTONOMIA ERKIDEGOAN: EAEko industrializazioari buruz hitz egitea, batez ere, Bizkaiko Industria Iraultza aipatzea da. Iraultza horren abiapuntua burdina-mineralaren erauzketa eta esportazioa izan ziren. Baina gerra zibilen eta esparru juridiko foralaren erruz dexente atzeratu zen. Industria-fenomenoaren protagonista burgesia sortu berria izan zen, ez aurreko garaietan merkataritzaren garapenarekin batera sortutakoa. 1891an Banco de Comercio eta Bilboko Burtsa sortu ziren.


98 HONDAMENDIA: --Espainaren itsasoz bestaldeko inperioa: Espainaren inperio kolonialaren hondarrak Karibeko 3 uharte: Kuba, Puerto Rico eta Filipinak galdu egin ziren. Espainiarekiko mendetasuna metropoliak bermatzen zuen: tropekin eta administrazioaren bidez, ustiapen esklabista bermatzen zen oligarkia txiki baten mesedetan. --Hondamendiaren ondorioak. 98 krisia: Ikuspegi ekonomikotik ez zen hondamendia izan hala ere, porrotak eta 50000 soldadu inguru galtzeak hunkidura sakona eragin zuten Espainiako gizartean. -Kontzientzia nazionalaren krisia.-Politika aldatu eta modernizatzeko proposamenak.-Penintsularen periferiako nezionalismoek indar eta portagonismo handiagoa hartu zuten.
ERREGIMENAREN GARAPENA -Arazo politiko handiak: Sistema politikoari zinezkotasuna ematea. Langileen sektoretako eskakizunei jaramon egitea. Gorantz doazen indar politiko berriak bereganatzea.
KATALANISMOAREN GORAKADA ETA JURISDIKZIOEN LEGEA: -1905ko azaroan LLigaren garaipena udal hausteskundeetan-> sezesionismoaren euforia-> kazetarien erasoak batasun nazional, errege eta ejerzitoaren aurka-> ejrzitoak gogorki erantzuten du. -1906ko jurisdikzioaren legeak zera ezartzen zuen: aurrerantzean armadari irain egitea eta kalumniak esatea Justizia Militarraren kodean egongo zirela, hau da, nahiz eta zibila izan epaile militarrak epaituko zuela.
ASTE TRAJIKOA (1909KO UZTAILA): Melillara errefortzuak bidaltzea erbaki zuten 6 urte lehenago erreserbara pasatuak ziren lagunez osaturik-> uztailaren 18an lehengoak atera ziren Bartzelonatik-> lehenego istiluak-> Marokoko egoera okerrera egin (ehunkada hildakoen berriak)-> sozialistek eta anarkistek greba orokorrerako deialdia egin-> Bartzelonan gerra-egoera aldarrikatu zuten-> errepresioa eta militarren prozesu sumarisimoak-> Francesc Ferrer Guardia afusilatua-> Maurak dimititu.

Entradas relacionadas: